Tartus Meryem Ana Katedrali

Bizans egemenliğinden beri bu alanın, Aziz Petrus tarafından kurulan bir Meryem Ana kilisesinin yeri olduğuna inanılmış ve Hristiyan hacıları çekmiştir. UNESCO açıklamasına göre geleneğe göre burada, Aziz Luka tarafından yapıldığı söylenen ve bugün Saydnaya manastırının elinde bulundurduğunu ileri sürdüğü ikona saklanıyordu.

Frank güçleri Tortosa'yı 1099'da Birinci Haçlı Seferi sırasında ele geçirmiş ve katedral Bizans kilisesinin üzerine inşa edilmiştir. Almanca Vikipedi inşaatın başlangıcını 12. yüzyılın ikinci çeyreğine yerleştirir, UNESCO açıklaması ise 1123'ü verir. Tapınak Şövalyeleri kenti 1152'den 1291'e kadar yönetmiş ve Almanca Vikipedi'ye göre yapıyı 13. yüzyılın ortalarına doğru tamamlamıştır. 1202'de bir deprem yapıya zarar vermiş ve yapı kısa sürede onarılmıştır. 1213'te Antakya'nın IV. Bohemond'unun oğlu Raymond katedralde Haşhaşiler tarafından öldürülmüştür. 1260'lardan itibaren kilise Memlük tehdidine karşı tahkim edilmiştir.

Tapınak Şövalyeleri, bölgedeki son Frank kentlerinden biri olan Tortosa'yı 1291'de terk etmiştir. Memlükler döneminde katedral camiye dönüştürülmüştür; batı cephesindeki minare bunu hâlâ göstermektedir. Almanca Vikipedi'ye göre Osmanlı döneminde ahır olarak kullanılmıştır.[1][2][3][4]

Kilise üç nefli ve üç apsisli bir bazilika planını izler. İlk inşa edilen doğu ucu Romanesk, 13. yüzyıla ait batı ucu ise Erken Gotiktir. İngilizce Vikipedi 45 metreden fazla bir uzunluk ve 30 metrelik bir genişlik verir, UNESCO açıklaması ise 41 × 34,5 metre verir. Orta nefin sivri bir beşik tonozu vardır; Meryem Ana ziyaretgâhı orta nefin kuzey tarafındadır. Kuzey ve güney duvarlarından payandalar çıkıntı yapar; Gotik etkili batı cephesinde ise payanda yoktur, ancak çokgen bir çan kulesi ve tekli pencereler taşır.

Tortosa, muhtemelen savunma amacıyla tahkim edilmiş ve hâlâ ayakta olan tek Latin kilisesidir. Kuzeydoğu ve güneydoğu köşelerindeki sakristiler koruma sağlamış, payandalara ise maşikuliler eklenmiştir; Camille Enlart'a göre batı yan nef bölmelerinin üzerine ayrıca iki kule inşa edilmiştir. UNESCO açıklaması köşelerin kulelerle güçlendirilmesini 13. yüzyılın sonuna tarihlendirir.[1][4]

Yapı 1956'dan beri bölgenin arkeolojik eserlerini sergileyen Tartus Ulusal Müzesi'ne ev sahipliği yapmaktadır. UNESCO Geçici Listesi, katedrali ve iç kalesiyle Haçlı dönemi Tartus'unu Haçlılar tarafından yeniden biçimlendirilmiş bir kent örneği olarak sunar ve katedrali Kudüs dışındaki en dikkat çekici Frank dinî yapısı olarak tanımlar.[1][2][4]

Kaynaklar tarihli bir durum raporu içermez. İngilizce Vikipedi'ye göre (2026 itibarıyla) yapı Tartus Ulusal Müzesi olarak hizmet vermektedir.[1]