
Suriye, Amrit · Fotoğraf: Jerzy Strzelecki · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Amrit
Yerel ad: عمريت
Amrit, antik Marathus (Yunanca Marathos), Akdeniz kıyısında, Tartus'un yaklaşık altı kilometre güneyinde, Nahr Amrit ile Nahr el-Kubli'nin ağızları arasında yer alan bir Fenike kentiydi. Çoğunlukla ada kenti Arvad'ın anakaradaki topraklarına aitti. Yaklaşık 7,5 km²'ye yayılan kalıntıları arasında kayaya oyulmuş bir tapınak kutsal alanı, bir stadyum ve mezar kuleli bir nekropol bulunur; alanda aynı adı taşıyan küçük, modern bir köy yer alır.
Tarihçe
Seramikler iskânın MÖ 3. binyıl kadar erken bir tarihe uzandığını gösterir; Almanca Vikipedi Tell Amrit'teki en eski izleri yaklaşık MÖ 2100–1750'ye tarihlendirir ve kasabanın yaklaşık MÖ 1600'de Arvadlı Amurrular tarafından kurulduğunu anlatır. III. Thutmosis'in savaşlarına ilişkin kayıtlarda anılan bir yer bugün genellikle Amrit ile özdeşleştirilir. MÖ 333'ün sonunda Büyük İskender, o sırada Arados (Arvad) kralı Gerostratos'un anakaradaki bir mülkü olan Marathus'ta kalmıştır.
Seleukos döneminde Marathus, Arados'tan ayrılmıştır; yaklaşık MÖ 230'da kendi sikkelerini basmış ve MÖ 219'a gelindiğinde iki kent ayrı olmuştur. İngilizce Vikipedi'ye göre Marathus MÖ 148'de Arados güçleri tarafından yağmalanmıştır; Almanca Vikipedi, Diodoros'a dayanarak MÖ 147'den önce başarısız bir Arados girişiminden söz eder ve kesin yıkım tarihini bilinmiyor sayar. Strabon yeri yıkılmış bir kent olarak tanımlamıştır. Roma yazarları Hadrianus dönemine kadar hâlâ Marathus'tan söz etmiştir; 2011'de Roma dönemine ait üç mezar odası bulunmuştur.
Henry Maundrell (1697) ve Richard Pococke (1743) kalıntıları ziyaret etmiştir; Ernest Renan 1860'ta, Maurice Dunand 1926'dan itibaren birkaç kazı sezonunda ve 1954'ten itibaren Nassib Saliby ile birlikte kazı yapmıştır. Buluntular diğerlerinin yanı sıra Louvre'da, Şam Ulusal Müzesi'nde ve Tartus Müzesi'nde saklanmaktadır.[1][2]
Alan
Almanca Vikipedi'ye göre muhtemelen MÖ 5. yüzyılın ikinci yarısına ait olan ana kutsal alan (Maabed) kayaya oyulmuştur: sütunlu bir revak, bir kaynakla beslenen yaklaşık üç metre derinliğinde bir havuzu çevreler; havuzun ortasında yüksek bir kaide üzerinde küp biçimli bir naiskos bulunur. Boyutlar kaynaklar arasında farklılık gösterir (İngilizce Vikipedi: avlu 47 × 49 m; Almanca Vikipedi: kompleks 56,33 × 48,55 m, havuz 46,70 × 38,50 m). Yazıtlar Melkart ve Eşmun'a tapınıldığını kanıtlar.
Yaklaşık 200 metre kuzeydoğuda, MÖ 4. yüzyılın sonlarına ya da 3. yüzyılın başlarına tarihlendirilen, yaklaşık 225–230 metre uzunluğunda ve 30–40 metre genişliğinde, kısmen korunmuş yedi oturma sırasına sahip kayaya oyulmuş bir stadyum yer alır. Güneyde, el-Megazil (“İğler”) olarak bilinen, yaklaşık 7,5 metreye kadar yükselen, birinin dört aslan protomuyla süslendiği mezar kuleleri MÖ 5. ile 1. yüzyıllar arasına ait buluntular içeren yeraltı odalarının üzerinde durur; Nahr el-Kubli'nin güneyinde aslen 19,5 metre yüksekliğindeki Burc el-Bezzak ve başka hipojeler bulunur.[1][2][3]
Tarihî kullanım ve önem
İngilizce Vikipedi Marathus'u antik Fenike'nin en kuzeydeki önemli kenti ve Arvad'ın kıtadaki üssü olarak tanımlar. Arapça Vikipedi'ye göre kaynak kutsal alanı şifa için de ziyaret ediliyordu; stadyumun kutsal oyunlara ev sahipliği yaptığı düşünülür. Kent Attika standardında iki dilli gümüş sikkeler basmıştır. Alan büyük ölçüde terk edildiği ve üzerine pek az yapı yapıldığı için kalıntıları sonraki dönemlerin kapsamlı değişikliklerine uğramadan günümüze ulaşmıştır.[1][2][3]
Zaman çizelgesi
- y. MÖ 1600
Almanca Vikipedi'ye göre kasaba Arvadlı Amurrular tarafından kurulur; yerleşim izleri MÖ 3. binyıla uzanır.[1][2]
- MÖ 333
Büyük İskender Marathus'ta; Arvad ile birlikte boyun eğiş.[1][2]
- MÖ 219
- y. MÖ 148
Arados tarafından yağmalanır (İngilizce Vikipedi); Almanca Vikipedi yıkım tarihini bilinmiyor sayar.[1][2]
- 1860
- 1954
Maurice Dunand ve Nassib Saliby'nin kazıları; tapınak 1957'ye kadar açığa çıkarılır.[1][2]
- 2004/2006
World Monuments Fund izleme listelerine alınır.[1]
Galeri
Belgelenmiş durum
Güncel durum belgelenmemiş · 2006 itibarıyla
World Monuments Fund, vandalizm ve ilerleyen yapılaşma nedeniyle hızlı bozulmayı gerekçe göstererek Amrit'i 2004 ve 2006 yıllarındaki tehlike altındaki alanlar izleme listelerine almıştır. 2006'da UNESCO, Suriye Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü ve yerel yöneticilerle üç günlük bir çalıştay düzenlenmiştir. Kaynaklar daha sonraki bir durum raporu içermez.[1]
Ziyaret
Buraya ulaşım ve konaklama
Tartus için belgelenmiş yolculuk, konaklama ve ulaşım hizmetleri:
Yakındaki sağlık hizmetleri
Bu yerden kuş uçuşu mesafe. Veri: OpenStreetMap, 2026-10-30 itibarıyla. Çalışma durumu doğrulanmadı – gitmeden önce arayın.
- Tartus Devlet HastanesiHastane · 4 kmYol tarifi
- مشفى الكنديHastane · 4,9 kmYol tarifi
- Al Kindy HastanesiHastane · 5 kmYol tarifi
- Dr. Youssef Al Hussein Doğurganlık MerkeziHastane · 5,1 kmAraYol tarifi
- مركز الكورنيش الاسعافيHastane · 5,5 kmYol tarifi
- مستشفى الرازيHastane · 5,8 kmYol tarifi
Kaynaklar (13)
- Wikipedia (en): Amrit rev. 1374854282 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Amrit rev. 271740374 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): عمريت rev. 72686503 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (sv) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Kein UNESCO-Eintrag im Paket. Konflikte: Gründung im 3. Jt. v. Chr. (en, ar) vs. erste Spuren 2100–1750 v. Chr. und Stadtgründung um 1600 v. Chr. (de); Ende der Stadt: Plünderung 148 v. Chr. (en, Wikidata P576) vs. gescheiterter Angriff vor 147 v. Chr., Zerstörungsdatum unbekannt (de); Tempelmaße 47 × 49 m (en) vs. 56,33 × 48,55 m bzw. Becken 46,70 × 38,50 m (de); Stadion spätes 4./frühes 3. Jh. v. Chr. (en) vs. frühhellenistisch/4. Jh. (de); Entfernung zu Tartus 6 km (en, de) vs. 7 km (ar). Nicht übernommen: ar-Behauptungen, das Stadion sei die älteste Sportstätte der Welt und Ursprung des Wortes „Marathon“, sowie die Zuschauerzahl 11.200 und ein „Museum Amrit“. Zustandsangaben nur bis 2006 (WMF über en-Wikipedia); Status daher „unknown“.