Selahaddin Kalesi

Alan en az 10. yüzyılın ortasından beri tahkim edilmiştir; İngilizce Vikipedi'ye göre bilinen ilk sahibi Hamdani emiri Seyfüddevle'ye bağlı biriydi. 975'te Bizans imparatoru I. İoannes Tzimiskes kaleyi ele geçirmiş ve Bizanslılar tahkimatı genişletmiştir. Yaklaşık 1108'de kale Haçlı Antakya Prinkepsliği'ne geçmiştir; Almanca Vikipedi Tancred'i anar. Robert (İngilizce Vikipedi'de “Cüzamlı” olarak anılır) kaleyi en az 1119'dan itibaren elinde tutmuştur; Almanca Vikipedi'ye göre aynı yıl esir alınıp idam edilmiş ve oğlu William kaleyi büyük ölçekte inşa ettirmiştir. Alışılmadık biçimde kale hiçbir zaman bir askerî tarikata emanet edilmemiştir.

Temmuz 1188'de Selahaddin ve oğlu ez-Zahir Gazi kaleyi kuşatmıştır; günlük tarihler farklılık gösterir (İngilizce Vikipedi: varış 27 Temmuz, saldırı 29 Temmuz; Almanca Vikipedi: varış 24 Temmuz, gedik 26 Temmuz). İki üç günlük bombardımanın ardından saldırganlar içeri girmiş ve garnizon fidye ödeyerek teslim olmuştur. Selahaddin kaleyi emir Nasıreddin Mankavar'a vermiş, onun mirasçıları kaleyi Sultan Baybars'a geçtiği 1272'ye kadar elinde tutmuştur. Muhalif emir Sungur el-Eşkar 1280'lerde (Almanca Vikipedi: 1280) kaleyi yarı bağımsız bir emirliğin merkezi yapmış, 1287'de Sultan Kalavun'a teslim edene kadar elinde tutmuştur. Kale Memlükler döneminde en az 14. yüzyılın sonlarına kadar önemini korumuş, ancak daha sonra terk edilmiştir.[1][2][3]

Kale, aslen doğuda bir platoya bağlı olan yaklaşık 700 metre uzunluğundaki (Arapça Vikipedi: 740 m) bir sırtı kaplar. Orada kayaya 28 metre derinliğinde bir hendek açılmış ve köprüyü taşımak için bir kaya iğnesi bırakılmıştır; İngilizce Vikipedi hendeğin uzunluğunu ve genişliğini 156 m ve 14–20 m, Almanca Vikipedi ise 130 m ve 20 m olarak verir. Duvarları yaklaşık 5 metre kalınlığında, kısmen dört metreye varan uzunlukta kaba yontu bloklardan yapılmış bir iç kale (donjon) hendeğe hâkimdir.

Merkezde Bizans iç kalesi yer alır; ayrıca sarnıçlar, iki Bizans şapelinden birinin yanında bir Haçlı kilisesi, Kalavun dönemine ait bir cami ve hamamı, avluları ve eyvanlarıyla bir Eyyubi sarayı bulunur. UNESCO'ya göre sarayın ana kapısı 1936'da yeniden inşa edilmiştir; bugün ağırlık sağlamlaştırma ve konservasyondadır.[1][2][3][4]

Kale, Lazkiye'den Asi vadisine ve oradan Halep ile Antakya'ya giden yolu koruyordu. UNESCO, kısmen harabe hâlinde olmasına karşın kalenin 10. yüzyıldaki Bizans başlangıcından, Frank dönüşümlerinden ve Eyyubi tahkimatından kalma özellikleri koruduğunu ve Yakın Doğu'da savunma teknolojisi alışverişini belgelediğini belirtir. 20. yüzyılın başlarında T. E. Lawrence kaleyi “kale yapımında şimdiye kadar gördüğüm en çarpıcı şey” olarak nitelendirmiştir.[1][2][4]

İngilizce Vikipedi'ye göre kale 2016 itibarıyla iç savaşı önemli bir hasar görmeden atlatmıştı. Şubat 2023 depreminde tahkimli kulelerinden biri yıkılmıştır. Dünya Mirası alanı 2013'ten beri tehlike listesindedir.[1][4]