Selahaddin Eyyubi Türbesi

Selahaddin 4 Mart 1193'te Şam'da ölmüş ve önce Kale'ye gömülmüştür. Arapça Vikipedi'ye göre oğlu el-Efdal, Emevi Camii yakınındaki el-Kellase mahallesinde bir ev satın almış ve oraya kubbeli bir türbe yaptırmıştır; naaşı hicrî 592'de (1195) buraya nakledilmiştir. İngilizce Vikipedi inşa yılı olarak 1196'yı verir. Bir başka oğlu el-Aziz Osman, Arapça Vikipedi'ye göre hicrî 593'te kubbenin doğusuna el-Aziziye Medresesi'ni eklemiştir; yapı bu adla da bilinir.

Arapça Vikipedi'ye göre duvarlar hicrî 1137'de mavi çinilerle kaplanmış, 20. yüzyılın başlarında ise Osmanlı valisi Ziya Paşa harabe hâlindeki medreseyi bir bahçeye dönüştürmüştür. İmparator II. Wilhelm 1898'deki Doğu seyahati sırasında türbeyi ziyaret etmiş ve oraya bir çelenk koydurmuştur; çelenk Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra Imperial War Museum'a gitmiştir; İngilizce Vikipedi çelengin ya I. Faysal ya da T. E. Lawrence tarafından kaldırıldığını söyler.[1][2][3]

Türbe, Eyyubi dönemi Şam'ına özgü bir tipte kubbeli bir yapıdır. Kare mezar odasının ablak duvarları vardır ve dört kemer ile dilimli bir kubbeyle örtülüdür; geçişi sekiz ve on altı kenarlı iki kademeli bir kasnak sağlar. Doğuda Kuran okuma için bir oda, kuzeyde daha küçük odalar bulunur. Medreseden, Arapça Vikipedi'ye göre mihrap ve doğu girişinin kemeri, İngilizce Vikipedi'ye göre ise birkaç sütun ve bir iç kemer kalmıştır.

İçeride iki lahit durur. Geometrik ve bitkisel motifler ile Eyyubi yazıtlarıyla oyulmuş daha eski ahşap sanduka (Arapça Vikipedi'ye göre ceviz) Selahaddin'in naaşını barındırdığı söylenen lahittir. Yanında 1900 civarına ait boş, beyaz mermer bir lahit bulunur; Almanca ve Arapça Vikipedi bunu 1898'de II. Wilhelm'in bir armağanı olarak tanımlarken, İngilizce Vikipedi lahdi Sultan II. Abdülhamid'e atfeder ve II. Wilhelm'in daha sonra onu restore ettirdiğini söyler. Duvarlarda mavi-yeşil Osmanlı çinileri bulunur; Arapça Vikipedi'ye göre 475 × 238 santimetrelik çini pano, Şam'daki türünün en büyük eksiksiz kemerli panosudur.[1][2][3]

Türbe, Suriye'deki en tanınmış ortaçağ İslami mezarları arasındadır ve 19. yüzyılın sonlarında sembolik bir hafıza siyasetinin mekânı olmuştur. Arapça Vikipedi'ye göre bahçesinde beş mezar daha bulunur: 1940'ta suikaste kurban giden Suriyeli politikacı Abdurrahman Şahbender'in; 1937'de Şam'da ölen, iki kez Irak başbakanlığı yapmış Yasin el-Haşimi'nin; ve Ocak 1914'te Şam'a inmiş, daha sonra düşmüş üç Osmanlı havacısının mezarları.[2][3]

Arapça Vikipedi'ye göre türbenin çevresindeki meydan 2000'lerde restore edilmiştir. Daha yeni bir durum raporu bulunmamaktadır. Türbe, UNESCO'nun günümüze ulaşan ortaçağ yapıları olarak kent surlarını, Kale'yi ve bazı cami ve türbeleri andığı Şam eski kenti içinde yer alır.[3][4]