Azm Sarayı

İngilizce ve Arapça Vikipedi inşaatı 1749'a, Almanca Vikipedi 1750'ye tarihlendirir; Arapça Vikipedi'ye göre birkaç salondaki ahşap yazıtlar hicrî 1163 yılını taşır. Banisi, yakındaki Esad Paşa Hanı'nı da yaptıran Şam'ın Osmanlı valisi Esad Paşa el-Azm'dır. Saray bir Memlük sarayının yerinde durur; Almanca Vikipedi bunun emir Tengiz'in (hd. 1312–1330) sarayı olduğunu belirtir, Arapça Vikipedi ise bu önceki yapının 1401'deki Timur istilası sırasında yıkıldığını öne sürer. Kaynaklara göre yaklaşık 800 işçi sarayı iki üç yılda inşa etmiştir.

Baninin ölümünden sonra torunları sarayda yaşamış; Almanya İmparatoru II. Wilhelm 1898'de sarayı ziyaret etmiştir. Aile merkezdeki aile kanadını – İngilizce Vikipedi'ye göre 1920'de, Arapça Vikipedi'ye göre 1922'de – 4.000 altın liraya Fransız Mandası yetkililerine satmıştır. 1925 Büyük Suriye Ayaklanması'nda Fransızların eski kenti bombalaması sırasında ana kabul salonu, hamamlar ve çatılar yanmış, duvarlar yıkılmıştır. Mimarlar Lucien Cavaro ve Michel Ecochard yapıları sadeleştirilmiş, daha az süslü bir biçimde yeniden inşa etmiş; ardından saray Fransız Enstitüsü tarafından kullanılmıştır.

Enstitü 1946'da ayrılmıştır. 1951'de Suriye hükümeti kompleksi satın almış (İngilizce Vikipedi'ye göre 100.000, Arapça Vikipedi'ye göre 100.010 Suriye lirasına) ve Arapça Vikipedi'ye göre 13 Eylül 1954'te açılan müzeyi kurmuştur. 1960'ların başından itibaren 1925'te yıkılan aile kanadı, kısmen aynı döneme ait yıkılmış yapılardan alınan taşlarla restore edilmiştir. Restorasyon Ağa Han Mimarlık Ödülü'nü (1981–1983 dönemi) almıştır.[1][2][3]

Kompleks yaklaşık 6.400 m²'lik bir alanı kaplar ve geleneksel Şam evinin bir örneği olarak tanımlanır. Özel odaları ve küçük ölçekli bir hamamı olan harem (aile kanadı), kabul salonları ve bir avlusu olan selamlık (misafir kanadı) ve kuzeyde hizmetkârlar, mutfak ve depolar için bir kanada ayrılır. Almanca Vikipedi her iki bölümde 16 kabul salonu ve eyvan sayar.

Kireçtaşı, kumtaşı, bazalt ve mermer kullanılmıştır. Arkeolog Andrew Petersen, beyaz kireçtaşı ve siyah bazaltın almaşık sıralarını (ablak) Şam'ın anıtsal taş işçiliğinin karakteristik özelliği olarak nitelendirir. Ahşap tavanlar boyalıdır ve birçok odada mermer havuzlar bulunur. Cepheler değil, yalnızca giriş kapısı zengin biçimde süslenmiştir.[1][2][3]

Halk Sanatları ve Gelenekleri Müzesi, gündelik yaşamdan yeniden kurgulanmış sahneleri, kıyafetleri, müzik aletlerini, silahları ve cam, bakır ve tekstil gibi zanaatları sergiler. Arapça Vikipedi'ye göre 2011'de, aralarında müzenin ilk müdürü Şefik İmam'ın adını taşıyan bir salonun da bulunduğu yeni sergi salonları açılmıştır. UNESCO sarayı, Antik Şam Kenti'nin Dünya Mirası statüsünü destekleyen anıtlar arasında sayar.[1][2][3][4]

Kaynaklar yapının durumu hakkında yakın tarihli bir açıklama içermez; belgelenen en son olay 2011'de yeni salonların açılmasıdır. 2013'te UNESCO, Antik Şam Kenti dahil Suriye'nin Dünya Mirası alanlarını Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesi'ne almıştır.[3][4]