Kurd

Hin komên eşîrî yên kurd bi nifşan e li Sûriyeyê dijîn, bi taybetî li girên Çiyayê Kurmênc li bakurê rojavayê Helebê û li taxa Hayy al-Akrad (Taxa Kurdan) a Şamê. Gelek Kurdên Cizîrê neviyên wan kesan in ku di salên 1920 û 1930an de ji Komara Tirkiyeyê reviyan. Di dema Mandaya Fransî de Kurd ji bo Troupes spéciales hatin wergirtin. Hukûmetên neteweperest ên erebî yên piştî serxwebûnê jiyana siyasî û çandî ya kurdî her ku çû zêdetir sînordar kirin. Serjimêriyeke salên 1960an li Cizîrê gelek Kurd wekî biyanî dabeş kirin, û bi deh hezaran bê hemwelatî man; MRG radigihîne ku di sala 2011an de nêzîkî 150.000 Kurdên 'mektûmîn' (netomarkirî) hê jî bê hemwelatî bûn.

Çavkanî û hûrgulî

Kurdên Sûriyeyê bi kurdiya kurmancî diaxivin, û piraniya wan bi erebî jî diaxivin; hin malbatên ku ji mêj ve li Şamê bicih bûne tenê bi erebî diaxivin. Piraniya mezin misilmanên sunnî ne, bi kêmaniyên biçûk ên xiristiyan û elewî. Êzdî, ku ew jî bi kurmancî diaxivin, carinan wekî Kurd tên hesibandin (li Êzdî binêre). Berî 2011an hînkirina kurdî qedexe bû. Pîrozbahiyên Newrozê gelek caran hatin tepisandin, di nav de li Qamişlo di 2008 û 2010an de, û serhildanên piştî maçeke futbolê di 2004an de bi hêza kujer hatin bersivandin.

Texmîn hejmara Kurdan nêzîkî 2–2,5 mîlyon datînin (texmîn; MRG, li gorî EUAA 2025). Ji 2012an ve hêzên bi pêşengiya Kurdan kontrola beşeke mezin a bakurê rojhilat girtin, û di 2014an de li kantonên Cizîr, Kobanî û Efrînê rêveberiyeke xweser hate ragihandin; di 2014an de Kobanî ji aliyê ISISê ve hate dorpêçkirin. Di 2018an de Efrîn ket destê grûpên ku Tirkiye piştgiriya wan dike, û EUAA (2025) radigihîne ku li wir û li Minbicê girtin û desteserkirina milkan berdewam in. Di 10ê Adara 2025an de serokê demkî û fermandarê SDF (HSD) peymanek îmze kirin. Tê gotin ku peymanê soza hemwelatiyê ji bo Kurdên bê hemwelatî, mafê bikaranîn û hînkirina kurdî û vegera koçberan dida; EUAA di Kanûna Pêşîn a 2025an de destnîşan kir ku ew hê nehatibû cîbicîkirin.

Cihên bi vê civakê ve girêdayî 3

• QamishliHesîçe · Mîmariya dîrokî

  Bajarê sereke yê Cizîrê ku Kurd lê dijîn; cihê pîrozbahiyên Newrozê yên ku di 2008 û 2010an de hatin tepisandin.

• Çiyayê Kurmênc (Kurd Dax)Heleb · Xweza

  Girên Çiyayê Kurmênc li bakurê Helebê yek ji kevntirîn herêmên bicihbûna kurdan li Sûriyeyê ne; nêzîkî sêyeka Kurdên Sûriyeyê li wir dijîn.

• Mizgeft û ziyareta Nebî Hûrî (Kûros)Cyrrhus (Nabi Huri), Afrin region, Heleb · Mîrata îslamî

  Ziyaret û cihê romî li Kûrûsê (Cyrrhus) li herêma Efrînê, herêma bi piraniya kurdî ku di 2014an de bû yek ji kantonên xweser.

Cihên din (hîn ne di atlasê de ne)

• Taxa Kurdan (Rukn al-Din), Şam حي الأكراد (ركن الدين)Şam

  Taxa kurdî ya dîrokî li quntarên Çiyayê Qasiyûnê; lêkolîna welat a 1987an ji sedî 10–15ê Kurdên Sûriyeyê li wir hesab kiribûn.

• Kobanî (Ayn al-Arab) عين العرب (كوباني)Heleb

  Bajarê bi piraniya kurdî, yek ji sê kantonên 2014an; ji Îlona 2014an ve ji aliyê ISISê ve hate dorpêçkirin.

• Afrin عفرينHeleb

  Bajarê sereke yê herêma Çiyayê Kurmênc; heta 2018an navenda kantoneke xweser bû.

Çavkanî (6)

1. Minority Rights Group International – Syria (country page)
2. Minority Rights Group International – World Directory of Minorities and Indigenous Peoples: Syria – Kurds (via Refworld) adara 2018an
3. EUAA – Country Guidance: Syria, 4.9.2 Kurds berfanbara 2025an
4. EUAA – COI Report Syria: Country Focus, 2.4.1 Kurds tîrmeha 2025an
5. Library of Congress, Syria: A Country Study (ed. T. Collelo, 1987) – The People 1987
6. Library of Congress, Syria: A Country Study (1987) – Kurds 1987