Ermen

Piraniya Ermenên Sûriyeyê neviyên rizgarbûyên sirgûn û komkujiyên osmanî yên 1915an in; bajarê çolê yê Sûriyeyê Dêra Zorê yek ji cihên armanc ên van sirgûnan bû. Di navbera 1925 û 1945an de penaberên din ji Tirkiyeyê hatin. Kesab li çiyayên Lazqiyeyê gundekî ermenî yê kevn e; niştecihên wê di 1915an de hatin sirgûnkirin û heta 1918an bi piranî vegeriyan.

Çavkanî û hûrgulî

Piraniya Ermenan girêdayî Dêra Ermenî ya Apostolîk in; civatên ermenî yên katolîk û evanjelîk jî hene. Ew bi ermenî, zimanekî hind-ewropî yê bi alfabeya xwe, û bi erebî diaxivin. Lêkolîna welat a 1987an ew wekî mezintirîn koma neasîmîlebûyî ya Sûriyeyê binav kir, bi dibistan, çapemenî û komeleyên xwe. Li gorî wê ew bi taybetî li Helebê di bazirganî, pîşesazî û pîşeyên azad de bi hêz bûn; li Şamê ew bi taxa Hay al-Arman ve girêdayî ne.

Texmînên li ser civaka berî 2011an ji nêzîkî 80.000 (Avagyan 2025; Vostok 2024) heta nêzîkî 100.000 (SyriacPress 2025) diguherin; li gorî texmînên piştî şer ji nêzîkî 10.000 heta nêzîkî 30.000 kes mane (heman çavkanî; texmîn). Tax, dêr û dibistanên ermenî li Heleb, Şam û Kesabê zirar dîtin. Kesab di Adara 2014an de hate dagirkirin û di Hezîrana 2014an de hate vegirtin, û Dêra Bîranînê ya Jenosîda Ermenan li Dêra Zorê di 2014an de ji aliyê ISISê ve hate wêrankirin. Gelek kes koçî Libnan, Ermenistan (nêzîkî 22.000 di navbera 2011 û 2018an de), Amerîkaya Bakur û Ewropayê kirin.

Cihên bi vê civakê ve girêdayî 15

• Dêra Ûsivê Pîroz, QamişloHesîçe · Dêr û manastir

  Dêra ermenî ya katolîk a Mar Ûsiv (St Joseph) li Qamişlo, nîşana civaka ermenî ya Cizîrê.

• Al-JdaydeHeleb · Mîmariya dîrokî

  Taxa xiristiyan a dîrokî ya Helebê ku Katedrala Ermenî ya Çil Şehîdan û dêrên din ên ermenî lê ne.

• Dêra Ermenî ya Dayika Pîroz a Xwedê (al-Jdayde, Heleb)Heleb · Dêr û manastir

  Dêra Ermenî ya Apostolîk a Dayika Pîroz a Xwedê li el-Cdeyde, Heleb.

• Dêra Încîlî ya Ermenî ya BethelHeleb · Dêr û manastir

  Dêreke ermenî ya evanjelîk li Helebê.

• Dêra Încîlî ya Ermenî ya EmmanuelHeleb · Dêr û manastir

  Dêreke ermenî ya evanjelîk li Helebê.

• Dêra Încîlî ya Ermenî ya ŞehîdanHeleb · Dêr û manastir

  Dêreke ermenî ya evanjelîk li Helebê.

• Katedrala Çil ŞehîdanHeleb · Dêr û manastir

  Katedrala ermenî ya apostolîk a Helebê li el-Cdeydeyê.

• Dêra Xaça PîrozHeleb · Dêr û manastir

  Dêreke ermenî ya katolîk li Helebê.

• Dêra Sêyîtiya Pîroz, HelebHeleb · Dêr û manastir

  Dêreke ermenî ya katolîk li Helebê.

• Dêra Surp HagopHeleb · Dêr û manastir

  Dêreke ermenî ya apostolîk li Helebê.

• Dêra Surp Kevork a HelebêHeleb · Dêr û manastir

  Dêreke ermenî ya apostolîk li Helebê.

• Dêra Surp Sarkis, ŞamŞam · Cihên arkeolojîk

  Dêra ermenî ya apostolîk a Şamê.

• Dêra Bîranîna Jenosîda Ermeniyan, DêrazorDeir ez-Zor, Dêra Zorê · Dêr û manastir

  Dêra bîranînê ji bo qurbaniyên sirgûnên 1915an ên ber bi Dêra Zorê ve; di 2014an de ji aliyê ISISê ve hate wêrankirin.

• KessabLazeqiye · Xweza

  Gundê ermenî li çiyayên Lazqiyeyê bi dêrên apostolîk, katolîk û evanjelîk; di 1915an de niştecih hatin sirgûnkirin, di 2014an de hate dagirkirin.

• Dêra Katolîk a Ermenî ya Şehîdan, ReqaRaqqa, Reqa · Dêr û manastir

  Dêreke ermenî ya katolîk li Reqayê; di dema dagirkirina IS de zirar dît.

Cihên din (hîn ne di atlasê de ne)

• Dêra Surp Stepanos, Karadouran (herêma Kessab)Lazeqiye

  Wekî dibe ku kevntirîn dêra ermenî ya ku hê li ser piyan e li Sûriyeyê tê binavkirin; piştî êrîşa Kesabê di Tîrmeha 2014an de ji nû ve hate vekirin.

• Hay al-Arman (taxa ermeniyan), Şam حي الأرمنŞam

  Taxa ermenî ya Şamê ku MRG nav lê kiriye.

Çavkanî (7)

1. Minority Rights Group International – Syria (country page)
2. Library of Congress, Syria: A Country Study (1987) – Armenians 1987
3. Avagyan, Knarik – The crisis of the Armenian community of Syria and the repatriation (2012–2018), History and Culture (Yerevan State University) SI-1: 133–142 29ê gulana 2025an
4. The war in Syria as the cause of the crisis of the Armenian community (2010s), Vostok (Oriens) no. 4 (Institute of History, NAS Armenia; abstract) 25ê tebaxa 2024an
5. SyriacPress – Kessab: Syria's enduring Armenian enclave on the edge of conflict 29ê tebaxa 2025an
6. Hürriyet Daily News – ISIL destroys landmark Armenian church in Syria 25ê îlona 2014an
7. Minority Rights Group International – Syria: Christians, Armenians and Assyrians updated 2018-03