
Dura-Europos · Fotoğraf: Haubi|Gerhard Haubold · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · Kaydedildiği tarih 1994
Dura Europos
Yerel ad: دورا أوربوس
Dura-Europos, Fırat'ın güneybatı kıyısından yaklaşık 90 metre yükseklikte bir şev üzerinde, Salihiye köyü yakınında yer alan Helenistik, Part ve Roma dönemi bir sınır kentiydi. Yaklaşık MÖ 300'de Seleukoslar tarafından kurulmuş, MS 256–257'de Sasaniler tarafından alınmış ve üzerine bir daha yapı yapılmamıştır. Bu nedenle tapınakları, evleri, duvar resimleri ve yazılı buluntuları olağanüstü iyi korunmuştur ve sıklıkla “Çölün Pompeii'si” olarak anılır.
Tarihçe
Kent yaklaşık MÖ 300'de I. Seleukos Nikator döneminde, Fırat yolunun Antakya ile Dicle kıyısındaki Seleukeia arasındaki yolla buluştuğu yerde bir kale olarak kurulmuştur. Yunanlar ona Seleukos'un Makedonya'daki doğum yerinden ötürü Europos demiştir; “Dura” ise Aramicede “kale” anlamına gelir; birleşik “Dura-Europos” biçimi moderndir ve 1922'de Franz Cumont tarafından ortaya atılmıştır. Da-wa-ra adlı bir yerden söz eden çivi yazılı bir tablet daha eski bir yerleşime işaret ediyor olabilir; ancak o döneme ait hiçbir yapı bilinmemektedir. MÖ 2. yüzyılda kent Hippodamos ızgara planına göre yeniden inşa edilmiştir.
Partlar Dura'yı yaklaşık MÖ 113'te (Almanca Vikipedi: y. MÖ 114) almış ve kent karma bir nüfusa sahip bölgesel bir yönetim merkezi olmuştur. Traianus dönemindeki kısa bir işgalin ardından Romalılar kenti MS 165'te (Hopkins'in kronolojisi: 164) kesin olarak ele geçirmiş ve askerî bir kamp ile en doğudaki kaleleri yapmışlardır. Sasani saldırısından önce savunucular batı suru boyunca uzanan yapıları toprakla doldurmuştur. 256–257'de I. Şapur kenti almış ve nüfusunu sürgün etmiştir; Almanca Vikipedi'ye göre kent muhtemelen 273'te tamamen terk edilmiştir.[1][2][4]
Alan
Kent alanı düz kısım için 45 hektar (İngilizce Vikipedi), yaklaşık 50 hektar (Arapça Vikipedi) ve yaklaşık 75 hektar (UNESCO) olarak verilir; Almanca Vikipedi kabaca yüzde 40'ının kazıldığını belirtir. Palmira Kapısı'yla birlikte sur, kuzey ve güney surlarının bazı kısımları dışında yükseltisiyle günümüze ulaşmıştır. Yapılar arasında – Artemis, Bel, Atargatis, Zeus Theos ve Gadde tapınakları dahil – çok sayıda tapınak, bir Mithraeum, Strategos Sarayı, Roma principia'sı, hamamlar, dükkânlar ve mezar kuleli bir nekropol bulunur.
Batı suru boyunca yapılan dolgu, özellikle büyük figürlü duvar resimleri döngüsüyle sinagogu (son evresi 244'e tarihlendirilmiştir) ve bilinen en eski Hristiyan kilise yapısı kabul edilen ev kilisesini korumuştur. Sinagog ayrı bir kayıtta ele alınmaktadır.[1][2][3][4]
Tarihî kullanım ve önem
Yunanca, Latince, Palmirace, İbranice, Hatra dili, Safaitik, Orta Farsça ve Partça yazıtlar ve papirüsler çok dilli bir toplumu kanıtlar; Cohors XX Palmyrenorum arşivi doğu sınırındaki Roma ordusunu belgeler. Kuşatmanın izleri – lağımlar, karşı lağımlar ve boyalı kalkanlar ile eksiksiz at zırhı takımları gibi buluntular – antik savaşın eşsiz bir kaydıdır. Kazı tarihi: 1920'de İngiliz askerlerinin ortaya çıkardığı duvar resimleri, 1928–1937'de Cumont, Yale ve Académie des inscriptions yönetiminde yapılan kazılar ve 1986'dan itibaren (Arapça Vikipedi: 1980) Pierre Leriche yönetiminde 2011'de sona eren bir Fransız-Suriye heyeti.
İngilizce Vikipedi'ye göre Dura-Europos 1999'da UNESCO Geçici Listesi'ne alınmış ve 2011'de Mari ile birlikte yeniden listeye dahil edilmiştir.[1][2][3][4][5]
Zaman çizelgesi
- y. MÖ 300
- y. MÖ 113
Partlar tarafından alınır (Almanca Vikipedi: y. MÖ 114).[1][2][4]
- 165
- 244
Sinagogun yazıtla tarihlendirilen son evresi.[1]
- 256–257
I. Şapur tarafından kuşatma ve fetih; nüfus sürgün edilir.[1][2][4]
- 30 Mart 1920
İngiliz askerleri Bel Tapınağı'nda duvar resimlerini ortaya çıkarır.[1][3]
- 1928–1937
Yale Üniversitesi'nin Académie des inscriptions et belles-lettres ile birlikte yaptığı kazılar.[2][3]
- 2011–2014
Galeri
Belgelenmiş durum
Ağır hasarlı · 2015 itibarıyla
Almanca Vikipedi'ye göre 4 Ağustos 2011 ve 2 Nisan 2014 tarihli uydu görüntüleri sistematik yağmayı belgeler; Kasım 2013'e gelindiğinde kent alanı kraterlerle dolu bir araziyi andırıyordu ve alan müzesinin bir ICOM görev gücü tarafından “tamamen yağmalanmış” olduğu bildirilmiştir. İngilizce Vikipedi, 2015 tarihli uydu görüntülerinin alanın yüzde 70'inden fazlasının başta İslam Devleti olmak üzere yağmacılar tarafından tahrip edildiğini gösterdiğini belirtir.[1][2]
Ziyaret
Buraya ulaşım ve konaklama
Deyrizor için belgelenmiş yolculuk, konaklama ve ulaşım hizmetleri:
Yakındaki sağlık hizmetleri
Bu yerden kuş uçuşu mesafe. Veri: OpenStreetMap, 2026-10-30 itibarıyla. Çalışma durumu doğrulanmadı – gitmeden önce arayın.
- مشفى هجين العامHastane · 10 kmYol tarifi
- Subaykhan HastanesiKlinik / sağlık merkezi · 16 kmYol tarifi
Kaynaklar (23)
- Wikipedia (en): Dura-Europos rev. 1381351642 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Dura Europos rev. 266959850 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): دورا أوربوس rev. 76940528 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre, Tentative List: Dura Europos · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre, Tentative List: Mari and Europos-Dura · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (el) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (id) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ja) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ko) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pt) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (sv) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (zh) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre · © UNESCO (link only) · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Relation hasPart Q1577089 (Synagoge) durch Wikidata P527 gestützt; eigener Eintrag für die Synagoge existiert. Konflikte: Parthische Eroberung 113 v. Chr. (en, UNESCO) vs. um 114 v. Chr. (de); Trajan 114 n. Chr. (en-Einleitung) vs. 116 (Zeittafel nach Hopkins in en); römische Eroberung 165 (en, ar, UNESCO) vs. 164 (Hopkins); endgültige Aufgabe wohl 273 (de) vs. Debatte über sporadische Nutzung bis ins 5. Jh. (en); Flächenangaben 45 ha (en, nur ebener Teil) / ca. 50 ha (ar) / ca. 75 ha (UNESCO); Beginn der französisch-syrischen Mission 1986 (en, de) vs. 1980 (ar); erste Grabung 1920 (en, ar) vs. 1921 unter Captain Murphy (de); Hauskirche um 230 (de) vs. 232 (ar). de-Einleitung nennt das Schadensausmaß „derzeit (Juni 2019) unbekannt“, der Abschnitt zu 2013/14 und en (über 70 % 2015) aber massive Zerstörung – Status „heavily-damaged“. Wiederaufnahme 2011 in die Tentativliste gemeinsam mit Mari (en) entspricht dem Eintrag 5702, dessen Seite im Paket kein Jahr nennt. ar-Angaben zu einer babylonischen Gründung und zur Seidenstraße nicht übernommen (de verneint die Rolle als Handelsstadt an der Seidenstraße).