Caber Kalesi

Tepenin ilk ne zaman tahkim edildiği bilinmemektedir; muhtemelen 7. yüzyıl gibi erken bir tarihte. İslam öncesi dönemde alan Devser olarak biliniyordu ve Rakka'dan batıya giden bir yol üzerinde bulunuyordu; Almanca ve Arapça Vikipedi adı, Arapça Vikipedi'ye göre Hire kralı olan Nu'man bin Münzir'in Devser adlı bir hizmetkârından (kölesinden) türetir. Kalat Devser 1040/41'de anılır. Sonraki adı Beni Nümeyr ya da Beni Kuşeyr'den Caber adlı birinden gelir; bunun Caber bin Sabık mı yoksa Caber bin Malik mi olduğu belirsizdir.

1086'da Selçuklu I. Melikşah kaleyi almış ve Halep'i teslim etmesi karşılığında Ukayli Salim bin Malik'e vermiştir. Onun soyundan gelenler kaleyi 12. yüzyılın sonlarına kadar neredeyse kesintisiz elinde tutmuş; bu süre 1102'de Haçlılar tarafından (kaynağa göre bir işgal ya da bir kuşatma) kesintiye uğramıştır. 1146'da Zengi kaleyi kuşatırken kendi kölelerinden biri tarafından öldürülmüştür. 1168'de oğlu Nureddin kaleyi devralmış ve büyük çalışmalar yaptırmıştır. Kale daha sonra Eyyubilere ve Memlüklere geçmiş, Moğol istilaları sırasında ağır hasar görmüş ve 14. yüzyılda restore edilmiştir.

Kalenin yakınında, I. Osman'ın dedesi Süleyman Şah'a ait olduğu söylenen türbe bulunuyordu; Süleyman Şah muhtemelen Kutalmışoğlu Süleyman ile karıştırılmıştır. 1921 Ankara Antlaşması'nın 9. maddesi uyarınca bölge bir Türk dış toprağı olmuştur. 1973'te yükselen göl nedeniyle türbe kuzeye taşınmış ve kale Suriye toprağı olmuştur.[1][2][3]

Kale İngilizce ve Almanca Vikipedi'ye göre 370 × 170 m, Arapça Vikipedi'ye göre 320 × 170 m ölçüsündedir. 35 burçlu bir taş sur bir kaya çekirdeğini çevreler ve kısmen önünde kuru bir hendek bulunur; düzeni Halep Kalesi'ni hatırlatır. Üst kısımlar pişmiş tuğladandır. Giriş, bir kapı yapısı ve kayaya oyulmuş dolambaçlı bir rampa üzerinden sağlanır. İçeride tonozlu bir salonun kalıntıları ve Almanca Vikipedi'ye göre Nureddin döneminde 1173'te inşa edilen, kalenin en yüksek noktası olan silindirik tuğla bir minare bulunur. Bugün görülen tuğla örgü büyük ölçüde Suriye Eski Eserler ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nün (DGAM) restorasyonunun sonucudur.[1][2][3]

1968'de başlayan Tabka Barajı inşaatıyla Fırat vadisinin sular altında kalmasından önce, 1965 ile 1974 arasında kazılar ve restorasyon yapılmıştır. Kaleye koruyucu bir şev ve anakaraya bir geçit yolu yapılmıştır; DGAM, baraj müdürlüğü ve UNESCO'nun katıldığı çalışmaların maliyeti 4 milyon Suriye lirasıdır. Çalışmalar doğu surları ve kuleleri, batı surlarının bazı kısımları ve buluntuları barındırması amaçlanan “Donjon Alia” üzerinde yoğunlaşmıştır; bu buluntular bugün Halep Ulusal Müzesi'nde ve Rakka Müzesi'ndedir.[1][2][3]

IŞİD kaleyi 2014'te ele geçirmiş ve İngilizce Vikipedi'ye göre alanda tüneller ve silah depoları inşa etmiştir. 6 Ocak 2017'de Suriye Demokratik Güçleri kaleyi almıştır. Kaynaklar daha sonraki tarihli bir durum açıklaması içermez; Arapça Vikipedi birçok kuleyi tarih belirtmeksizin yıkılmış ya da yok olmuş olarak tanımlar.[1][2][3]