عکس: Bassel Khabbaz · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · ثبت‌شده 2016
کاروانسرای خان اسعد پاشا
نام محلی: خان أسعد باشا
خان اسعد پاشا با مساحتی حدود ۲٬۵۰۰ متر مربع، بزرگ‌ترین کاروانسرای (خان) شهر قدیم دمشق است. این بنا در بازار البزوریه نزدیک مسجد اموی قرار دارد و در میانهٔ سدهٔ هجدهم میلادی به دست والی اسعد پاشا العظم ساخته شد؛ او کاخ العظم مجاور را نیز بنا کرد. این خان را یکی از زیباترین خان‌های دمشق توصیف کرده‌اند.
تاریخ
ویکی‌پدیای انگلیسی ساخت آن را ۱۷۵۱–۵۲، ویکی‌داده ۱۷۵۲ و ویکی‌پدیای عربی ۱۱۶۷ ق./۱۷۵۳، یعنی چهار سال پس از کاخ العظم، تاریخ‌گذاری می‌کنند؛ ویکی‌پدیای آلمانی تنها به سدهٔ هجدهم اشاره می‌کند. بانی آن اسعد پاشا العظم، والی عثمانی دمشق، بود. در دورهٔ عثمانی این خان میزبان کاروان‌هایی از بغداد، موصل، حلب، بیروت و جاهای دیگر بود و اتاق‌هایش به بازرگانان سرشناس اجاره داده می‌شد.
به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، این خان نخست ملک شخصی والی بود، سپس به چند بازرگان رسید و سرانجام ادارهٔ آثار باستانی سوریه آن را خرید و مرمت کرد. این مرمت جایزهٔ معماری آقاخان را دریافت کرد؛ منابع سالی ذکر نمی‌کنند.[1][2][3]
معماری
در این بنا از سنگ‌کاری سیاه‌وسفید دمشقی با رج‌های متناوب روشن و تیره استفاده شده است. نمای پهن آن سردری بزرگ و آراسته با طاقچه‌ای مقرنس در مرکز دارد. حیاط به نُه مربع برابر تقسیم شده است؛ هشت مربع گنبدهایی دارند که هر یک بر چهار پایهٔ عظیم استوار است، در حالی که مربع مرکزی دهانه‌ای دایره‌ای رو به آسمان بر فراز حوضی هشت‌ضلعی با فواره است. ویکی‌پدیای انگلیسی در دهانهٔ مرکزی بازتاب‌هایی ایرانی می‌بیند. به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، بعدها گنبدی شیشه‌ای به طراحی معمار عبیر عرقاوی بر فراز این دهانه افزوده شد و ارتفاع گنبدها به ۲۰ متر می‌رسد.
طبقهٔ همکف برای انبار و اصطبل به کار می‌رفت؛ ویکی‌پدیای عربی ۲۱ انبار و یک مسجد کوچک در گوشهٔ شمال‌غربی برمی‌شمارد. در طبقهٔ بالا، پشت رواق‌ها، ۴۵ اتاق مهمان با گنبدهای کوچک و درها و پنجره‌های اصلی قرار دارد. بام گنبدی کالاها را از نور، گرما و سرما محافظت می‌کرد.[1][2][3]
کاربری و اهمیت
به گفتهٔ ویکی‌پدیای آلمانی، این خان به‌عنوان موزه و مرکز فرهنگی برای نمایشگاه‌ها و کنسرت‌ها به کار می‌رود؛ ویکی‌پدیای عربی آن را مکانی برای نمایشگاه‌ها و بازار صنایع دستی توصیف می‌کند. ویکی‌پدیای انگلیسی آن را «بلندپروازانه‌ترین» اثر معماری شهر می‌نامد. شهر باستانی دمشق از میراث جهانی یونسکو است و یونسکو به‌صراحت خان‌ها را در شمار بناهایی می‌آورد که ارزش آن را پشتیبانی می‌کنند.[1][2][3][4]
گاه‌شمار
گالری
مستندنگاری سه‌بعدی
فقط پس از کلیک از Sketchfab بارگذاری می‌شود و در آن هنگام داده‌ها به Sketchfab فرستاده می‌شوند.
پخشکنندهٔ سه‌بعدی اینجا بارگذاری نشد.
دیدن مدل سه‌بعدی در Sketchfabدر حال بارگذاری …
کاروانسرای خان اسعد پاشا
سه‌بعدی: Fovea (3dfovea) · ثبت 2019 · مجوز: CC BY-NC-SA 4.0 · DOI · باز کردن در Sketchfab
برای چرخاندن بکشید، برای بزرگ‌نمایی از چرخ ماوس یا دو انگشت استفاده کنید، تمام‌صفحه در پخش‌کننده.
وضعیت مستند
وضعیت کنونی مستند نشده است
منابع هیچ گزارش تاریخ‌دار دربارهٔ وضعیت بنا ندارند. آن‌ها مرمت و کاربری آن به‌عنوان مکان فرهنگی و نمایشگاهی را مستند می‌کنند؛ به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، برخی گنبدها «اخیراً» مرمت شده‌اند. شهر باستانی دمشق از سال ۲۰۱۳ در فهرست میراث جهانی در معرض خطر قرار دارد.[2][3][4]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حمل‌ونقل در استان دمشق:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. داده‌ها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۱۲)
- Wikipedia (en): Khan As'ad Pasha rev. 1378013828 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Chan As'ad Pascha rev. 228964062 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): خان أسعد باشا rev. 76936020 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre: Ancient City of Damascus · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Baujahr 1751–52 (en) vs. 1752 (Wikidata P571) vs. 1167 H./1753 (ar) vs. „18. Jh.“ (de). Die de-Wikipedia nennt den Bauherrn „Azim Pascha“; gemeint ist As'ad Pascha al-Azm. Die en-Deutung der acht Kuppeln als Anspielung auf schiitische Tradition wurde als unbelegte Einzelwertung nicht übernommen. Jahr des Aga-Khan-Preises und Datum der Restaurierung fehlen. Die UNESCO-Seite nennt den Chan nicht namentlich, nur „khans“ allgemein; die Lage in der Altstadt ist durch en/de/ar belegt. Nutzungsangaben (Museum/Kulturzentrum/Handwerksmarkt) undatiert; kein aktueller Zustand. Zeitleiste nur mit zwei Einträgen, da die Quellen keine weiteren Daten nennen.