
باغی با درختان میوه و گیاهانی از گونههای مختلف در کاخ العظم در دمشق · عکس: Abdullah Fetnah · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · ثبتشده 2022
کاخ العظم
نام محلی: قصر العظم
کاخ العظم (به عربی قصر العظم) کاخی از دورهٔ عثمانی در شهر قدیم دمشق، در شمال بازار البزوریه و نزدیک مسجد اموی، است. والی اسعد پاشا العظم آن را حدود ۱۷۴۹ بهعنوان اقامتگاه شخصی خود ساخت. از دههٔ ۱۹۵۰ موزهٔ هنرها و سنتهای مردمی را در خود جای داده است.
تاریخ
ویکیپدیای انگلیسی و عربی ساخت آن را به ۱۷۴۹ و ویکیپدیای آلمانی به ۱۷۵۰ تاریخگذاری میکنند؛ به گفتهٔ ویکیپدیای عربی، کتیبههای چوبی در چند تالار سال قمری ۱۱۶۳ را دارند. بانی آن اسعد پاشا العظم، والی عثمانی دمشق، بود که خان اسعد پاشای مجاور را نیز ساخت. کاخ بر جای کاخی مملوکی قرار دارد؛ ویکیپدیای آلمانی از کاخ امیر تنکز (حک. ۱۳۱۲–۱۳۳۰) نام میبرد و ویکیپدیای عربی احتمال میدهد این بنای پیشین در جریان یورش تیمور در ۱۴۰۱ ویران شده باشد. به گفتهٔ منابع، حدود ۸۰۰ کارگر در دو تا سه سال آن را ساختند.
پس از مرگ بانی، نوادگانش در کاخ زندگی کردند؛ امپراتور آلمان ویلهلم دوم در ۱۸۹۸ از آن دیدار کرد. خانواده بال مرکزی خانوادگی را به مبلغ ۴٬۰۰۰ لیرهٔ طلا به مقامات قیمومت فرانسه فروخت – به گفتهٔ ویکیپدیای انگلیسی در ۱۹۲۰ و به گفتهٔ ویکیپدیای عربی در ۱۹۲۲. در جریان گلولهباران شهر قدیم به دست فرانسویان در انقلاب بزرگ سوریه در ۱۹۲۵، تالار پذیرایی اصلی، گرمابهها و بامها سوختند و دیوارها ویران شدند. معماران لوسین کاوارو و میشل اکوشار سازهها را به شکلی سادهتر و کمتزیینتر بازسازی کردند؛ سپس مؤسسهٔ فرانسوی از کاخ استفاده کرد.
مؤسسه در ۱۹۴۶ آنجا را ترک کرد. در ۱۹۵۱ دولت سوریه این مجموعه را خرید (به گفتهٔ ویکیپدیای انگلیسی به مبلغ ۱۰۰٬۰۰۰ لیرهٔ سوریه و به گفتهٔ ویکیپدیای عربی ۱۰۰٬۰۱۰) و موزه را برپا کرد که به گفتهٔ ویکیپدیای عربی در ۱۳ سپتامبر ۱۹۵۴ گشایش یافت. از اوایل دههٔ ۱۹۶۰ بال خانوادگی که در ۱۹۲۵ ویران شده بود، بخشی با سنگهایی از بناهای تخریبشدهٔ همان دوره، مرمت شد. این مرمت جایزهٔ معماری آقاخان (دورهٔ ۱۹۸۱–۱۹۸۳) را دریافت کرد.[1][2][3]
معماری
این مجموعه حدود ۶٬۴۰۰ متر مربع وسعت دارد و نمونهای از خانهٔ سنتی دمشقی توصیف میشود. این مجموعه به حرملک (بال خانوادگی) با اتاقهای خصوصی و حمامی کوچک، سلاملک (بال مهمانان) با تالارهای پذیرایی و یک حیاط، و بالی برای خدمتکاران، آشپزخانه و انبارها در شمال تقسیم میشود. ویکیپدیای آلمانی ۱۶ تالار پذیرایی و ایوان را در هر دو بخش برمیشمارد.
سنگ آهک، ماسهسنگ، بازالت و مرمر به کار رفتهاند. باستانشناس اندرو پیترسن رجهای متناوب سنگ آهک سفید و بازالت سیاه (ابلق) را ویژگی سنگکاری بناهای یادمانی دمشق میداند. سقفهای چوبی نقاشی شدهاند و بسیاری از اتاقها حوضهای مرمرین دارند. تنها دروازهٔ ورودی تزیینات فراوان دارد، نه نماها.[1][2][3]
کاربری و اهمیت
موزهٔ هنرها و سنتهای مردمی صحنههای بازسازیشده از زندگی روزمره، جامهها، سازهای موسیقی، جنگافزارها و صنایعی چون شیشه، مس و منسوجات را نشان میدهد. به گفتهٔ ویکیپدیای عربی، در ۲۰۱۱ تالارهای نمایشگاهی تازهای گشایش یافت، از جمله تالاری به نام نخستین مدیر موزه، شفیق امام. یونسکو این کاخ را در شمار بناهایی میآورد که پشتوانهٔ جایگاه میراث جهانی شهر باستانی دمشقاند.[1][2][3][4]
گاهشمار
- ۱۷۴۹/۱۷۵۰
ساخت بهعنوان اقامتگاه والی اسعد پاشا العظم (تاریخ بسته به منبع متفاوت است).[1][2][3]
- ۱۸۹۸
دیدار امپراتور ویلهلم دوم.[1]
- ۱۹۲۰/۱۹۲۲
- ۱۹۲۵
آسیب شدید آتشسوزی در جریان گلولهباران شهر قدیم به دست فرانسویان.[1][3]
- ۱۹۵۱
- ۱۳ سپتامبر ۱۹۵۴
گشایش موزهٔ هنرها و سنتهای مردمی.[3]
- ۱۹۸۳
- ۲۰۱۱
گشایش تالارهای نمایشگاهی تازه.[3]
گالری
وضعیت مستند
وضعیت کنونی مستند نشده است · تا 2011
منابع هیچ گزارش تاریخدار تازهای دربارهٔ وضعیت بنا ندارند؛ آخرین رویداد مستند، گشایش تالارهای تازه در ۲۰۱۱ است. در ۲۰۱۳ یونسکو آثار میراث جهانی سوریه، از جمله شهر باستانی دمشق، را در فهرست میراث جهانی در معرض خطر قرار داد.[3][4]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حملونقل در استان دمشق:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. دادهها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۱۶)
- Wikipedia (en): Al-Azm Palace rev. 1344022449 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Azim-Palast rev. 188957180 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): قصر العظم rev. 76522045 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre: Ancient City of Damascus · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (id) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ko) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pt) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (zh) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Baujahr 1749 (en/ar, Wikidata P571) vs. 1750 (de); Inschriften 1163 AH. Verkauf an Frankreich 1920 (en) vs. 1922 (ar). Kaufpreis 1951: 100.000 (en) vs. 100.010 (ar) syr. Pfund. Aga-Khan-Preis 1983 (en) bzw. Zyklus 1981–1983 (ar). 1946: en sagt Rückgabe an die Familie Azm, ar Übergabe an die syrische Regierung bei Weiterbewohnung des Gästetrakts durch die Familie – offen. Die ar-Angabe, der Palast liege auf einem Teil des Jupitertempels, wurde nicht übernommen (nur eine Quelle). Der Museumsabschnitt der ar-Wikipedia beschreibt ein Dokumentenzentrum mit fünf Millionen Dokumenten, das vermutlich eine andere Einrichtung betrifft; nicht übernommen. Kein datierter aktueller Zustand für das Gebäude.