Tel Halaf

Alan geç Neolitik dönemde iskân edilmiş ve çanak çömleği çok renkli geometrik ve hayvan motifleriyle boyanmış olan Halaf kültürüne adını vermiştir. İngilizce Vikipedi kültürün parlak dönemini yaklaşık MÖ 6100–5400'e, Almanca Vikipedi Halaf dönemini yaklaşık MÖ 6000–5300'e tarihlendirir. Ardından Ubeyd kültürü gelmiş ve alan sonra uzun süre terk edilmiştir.

MÖ 10. yüzyılda (Almanca Vikipedi'ye göre 10. ya da 9. yüzyılda) Arami krallığı Bit Bahiani'nin yöneticileri alanı Guzana adıyla merkezleri yapmıştır; Kral Kapara kale üzerinde zengin heykellerle süslü bir saray (Batı Sarayı, bir hilani) inşa ettirmiştir. Asur kralı II. Adad-nirari Gozan'dan haraç almıştır; İngilizce Vikipedi MÖ 894'ü verir. MÖ 808'de kent Asur İmparatorluğu'nun bir eyaleti olmuş ve valiler Kuzeydoğu Sarayı'nda oturmuştur. Asur'un yıkılmasından sonra MÖ 612'de bir Babil kolonisi olmuş ve Almanca Vikipedi'ye göre İslam dönemine kadar, İngilizce Vikipedi'ye göre ise Roma-Part dönemine kadar iskân edilmiştir. Kutsal Kitap Gozan'ı sürgün edilen İsraillilerin gönderildiği yerlerden biri olarak anar.[1][2][3]

Burçlu bir kale suru 5,1 hektarlık bir yukarı kenti, bir dış sur ise yaklaşık 50 hektarlık bir aşağı kenti çevreliyordu. Batı Sarayı yüksek bir teras üzerinde duruyordu; girişinde bir boğa ve aslanlar üzerinde duran hava tanrısı ve ailesinin figürlü sütunları arşitrav taşıyordu, duvarların alt kısmı ise bazalt ortostatlarla kaplıydı. Almanca Vikipedi'ye göre bunların iyi korunmuş olması MÖ 759 ayaklanması sırasındaki bir yangınla ilişkili olabilir. Bir kült odası, mezarlar ve aşağı kentte Asur üslubunda bir tapınak da ortaya çıkarılmıştır.[1][2][3]

Max von Oppenheim alanı Kasım 1899'da keşfetmiş ve 1911–1913 ile 1927–1929 yıllarında kazı yapmıştır. Buluntular paylaşılırken heykellerin bir kısmı bugünkü Ulusal Müze'nin çekirdeğini oluşturmak üzere Halep'e, bir kısmı da Berlin'e gitmiştir. Oppenheim orada 1930'da kendi Tell Halaf Müzesi'ni açmış; müze Kasım 1943'te bir hava saldırısında yanmış ve bazalt figürler yaklaşık 27.000 parçaya bölünmüştür. 2001 ile 2010 arasında (Almanca Vikipedi: 2002–2009) 30'dan fazla heykel yeniden birleştirilmiş ve 2011'de Pergamon Müzesi'nde, 2014'te ise Bonn Bundeskunsthalle'de sergilenmiştir. 2006'dan beri bir Suriye-Alman ekibi höyükte kazılara yeniden başlamıştır.[1][2][3]

Almanca Vikipedi'ye göre 1980'lerden beri köy yerleşimi höyüğe kadar uzanmıştır; bu nedenle güney aşağı kent alanı artık araştırılamamaktadır ve hâlâ kullanılan bir İslami mezarlık höyüğün kendisinde kazıyı kısıtlamaktadır. Arapça Vikipedi çevredeki Tell Halaf köyü için yaklaşık 10.000 sakin verir. Alan hakkında daha yeni bir durum raporu bulunmamaktadır.[2][3]