
Kalat el-Markab / Margat Kalesi. Kuzey Suriye'de bir Haçlı kalesi. · Fotoğraf: Shayno · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Merkab Kalesi
Yerel ad: قلعة المرقب
Markab Kalesi (Arapça Kalat el-Markab, “gözetleme kulesi kalesi”) olarak da bilinen Margat, Banyas'ın yaklaşık altı kilometre güneyinde ve Akdeniz kıyısından yaklaşık iki kilometre uzaklıkta, sönmüş bir volkanın oluşturduğu bir tepe üzerinde durur. 1186'dan itibaren Hospitalier Şövalyeleri'nin Suriye'deki karargâhlarından biriydi ve 1285'te Memlük sultanı Kalavun'un eline geçmiştir.
Tarihçe
İngilizce Vikipedi'nin aktardığı Arap kaynaklarına göre alan ilk kez 1062'de tahkim edilmiştir; Almanca Vikipedi inşa edeni yerel bir toprak sahibi olarak anarken, Arapça Vikipedi Raşideddin el-İsmaili'yi anar ve daha eski bir yapıyı halife Harun Reşid dönemine (789–809) kadar götürür. Bizans güçleri kaleyi 1104'te almıştır. Kalenin ardından Antakya Prinkepsliği'ne nasıl geçtiğine ilişkin anlatımlar farklıdır: İngilizce Vikipedi bunu Tancred'e bağlar, Almanca Vikipedi 1116'da Prens Roger ile yapılan bir takasa, Arapça Vikipedi ise 1117'yi verir. Mazoir ailesi kaleyi bir tımar olarak elinde tutmuştur; Almanca Vikipedi, 1133 ile 1140 arasında kısa bir süre yeniden Müslümanların elinde olduğunu belirtir.
Almanca Vikipedi 1157, 1170 ve 1186'da deprem hasarı kaydeder. Bakım masrafları Mazoir ailesinin imkânlarını aştığından Bertrand Mazoir kaleyi 1186'da Hospitalierlere satmıştır (Almanca Vikipedi'ye göre 1 Şubat'ta, yıllık 2.000 altın bizant karşılığında). Tarikat kaleyi, Almanca Vikipedi'ye göre yaklaşık 1205'e kadar yeniden inşa etmiş ve genişletmiştir. Selahaddin 1188'de saldırmadan yakınından geçmiş; 1206'daki bir Eyyubi kuşatması ile 1269, 1270 ve 1281'deki saldırılar püskürtülmüştür.
Kalavun 17 Nisan 1285'te kuşatmaya başlamıştır. Lağımcıların güney surunun bir çıkıntısını yıkmasının ardından savunucular 23 Mayıs 1285'te teslim olmuş ve taşıyabildikleriyle ayrılmalarına izin verilmiştir. Kalavun kaleyi yıkmak yerine savunmasını onartmış ve güçlü bir garnizon yerleştirmiştir.[1][2][3]
Mimari
İngilizce Vikipedi Margat'ı eş merkezli bir kalenin pek çok tipik unsuruna sahip büyük bir mahmuz kalesi olarak tanımlar. Dirsekli bir giriş bir kapı kulesinin tabanından geçer ve iç savunmalar arasında kimi zaman donjon olarak adlandırılan büyük yuvarlak bir kule bulunur. Şövalyeler Kalesi'nin aksine Margat'ın büyük bir dış avlusu vardır; bu da ona daha büyük bir toplam alan kazandırır. Arapça Vikipedi, dıştakinde 14 kule bulunan iki sur halkasını, bir şövalyeler salonunu, 12. yüzyıla ait duvar resimleri olan bir şapeli, sarnıçları ve ana girişin önündeki bir hendeği tanımlar.[1][3]
Tarihî kullanım ve önem
Kale Trablus ile Lazkiye arasındaki kıyı yolunu denetliyordu. Memlükler döneminde Trablus eyaletine bağlı bir bölgenin merkezi, Burci döneminde ise önemli mahkûmlar için bir devlet hapishanesiydi; İbn Battuta 1325'te kalenin dış mahallesini ziyaret etmiştir. Osmanlı döneminde Margat aynı adı taşıyan bir kazanın merkezi ve kaymakamının ikametgâhıydı; 1884'te merkez Banyas'a taşınmıştır. Almanca Vikipedi küçük bir Türk garnizonunun 20. yüzyıla kadar kaldığını belirtir.[1][2]
Zaman çizelgesi
- 1062
Alanın ilk tahkimi; kaynaklar farklı inşa edenler anar.[1][2][3]
- 1104
- 1186
Bertrand Mazoir kaleyi Hospitalier Şövalyeleri'ne satar.[1][2][3]
- 1188
- 17 Nisan – 23 Mayıs 1285
- 1884
Osmanlı kaymakamlık merkezi Banyas'a taşınır.[1]
- 2007
Bazı yeniden inşa ve yenileme çalışmaları başlar.[1]
- Şubat 2023
Depremde hasar görür.[1]
Galeri
Belgelenmiş durum
Kısmen hasarlı · 2023 itibarıyla
İngilizce Vikipedi'ye göre kale, bazı yeniden inşa ve yenileme çalışmalarının başladığı 2007'ye kadar kötü bir korunma durumunda kalmıştır. Şubat 2023 depreminde hasar görmüştür; kaynak hasarın boyutunu tanımlamaz.[1]
Ziyaret
Buraya ulaşım ve konaklama
Tartus için belgelenmiş yolculuk, konaklama ve ulaşım hizmetleri:
Yakındaki sağlık hizmetleri
Bu yerden kuş uçuşu mesafe. Veri: OpenStreetMap, 2026-10-30 itibarıyla. Çalışma durumu doğrulanmadı – gitmeden önce arayın.
- Baniyas Devlet HastanesiHastane · 5,8 kmYol tarifi
- مشفى القدموس الوطنيHastane · 19 kmYol tarifi
- مشفى الحياةHastane · 20 kmYol tarifi
- مشفى الشيخ بدرHastane · 22 kmYol tarifi
- Al Andalus Üniversite HastanesiHastane · 22 kmYol tarifi
- مشفى النور التخصصيHastane · 23 kmYol tarifi
Kaynaklar (19)
- Wikipedia (en): Margat rev. 1376411121 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Margat rev. 261420165 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): قلعة المرقب (سوريا) rev. 70739440 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (el) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (hi) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (id) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ja) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pt) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Quellenkonflikte: Höhe des Hügels ca. 360 m (en), 280 m (de), 370 m (ar) – nicht im Text verwendet; Lage 6 km südlich von Baniyas (en, de) vs. 5 km östlich (ar); Bauherr 1062: Muslime (en), ansässiger Grundherr (de), Rashid ad-Din al-Ismaili (ar); Übergang an Antiochia: Tankred (en) vs. Tausch mit Roger 1116 (de) vs. 1117 (ar). Die ar-Angabe einer Kirche „aus dem 2. Jahrhundert“ und eines nahen Tempels wurde nicht übernommen. Kein UNESCO-Eintrag im Paket. Zustand: nur en-Wikipedia (Renovierung ab 2007, Erdbeben 2023), keine institutionelle Schadensbewertung im Paket.