Fırat Gölü

İngilizce Vikipedi en yüksek kapasiteyi 11,7 km³ olarak verir, ancak iki farklı en yüksek yüzey alanı (525 km² ve 610 km²) belirtir; fiilî kapasite 447 km²'lik bir yüzey alanıyla 9,6 km³ ile çok daha düşüktür. Arapça Vikipedi en yüksek kapasiteyi 14,1 km³ olarak verir.

Batı kıyısı önemli bir sulak alana dönüşmüştür; güneydoğu kıyısında alanlar Halep çamı ve Fırat kavağı dahil her dem yeşil ağaçlarla yeniden ağaçlandırılmıştır. Göl göçmen kuşlar için önemli bir kışlama alanıdır; 2004'ten önce hükümet erişim yollarının niteliğini düşürerek kıyının bazı kısımlarını avcılara karşı korumuştur. Cezirat es-Sevra adası bir doğa koruma alanıdır.[1][3]

Suriye Fırat'ı üzerinde bir baraj için ilk planlar 1927'ye uzanır. 1957'de Suriye, Sovyetler Birliği ile teknik ve mali yardım konusunda anlaşmış; bunu 1960'ta Batı Almanya ile bir finansman anlaşması ve 1965'te Sovyetler Birliği ile bir başkası izlemiştir. Baraj 1968 ile 1973 arasında inşa edilmiş; rezervuarın doldurulmasına 1974'te nehrin akışı azaltılarak başlanmıştır. Proje Cumhurbaşkanı Hafız Esad döneminde, modernleşme politikaları ve tarım reformlarının bir parçası olarak tamamlanmıştır. 1975'te Irak, akışın kabul edilebilir bir düzeyin altına düştüğünden yakınmış ve barajı bombalamakla tehdit etmiştir; Suudi Arabistan ve Sovyetler Birliği'nin arabuluculuğu anlaşmazlığı çözmüştür.

Su basmadan önce, 1963'ten 1974'e kadar Geç Natufiyen'den Osmanlı dönemine uzanan alanlarda, aralarında Tell Ebu Hureyre, Emar, Habuba Kabira, Mureybet, Tell es-Sveyhat, Tell Fray ve Dibsi Faraj'ın bulunduğu uluslararası bir kurtarma kazıları programı yürütülmüştür. Tepesi bir adaya dönüşen Caber Kalesi'ne koruyucu bir şev yapılmış, Mureybet ve Meskene'deki iki minare taşkın alanının dışına taşınmıştır.

İç savaş sırasında su seviyesi, muhtemelen santralin Fırat'ın sağladığından daha fazla su çekmesi nedeniyle önemli ölçüde düşmüştür. İngilizce Vikipedi'ye göre Mayıs 2026'da seviye, onlarca yıldır görülmemiş bir yükseklik olan %97'ye ulaşmış ve akış aşağısında Rakka ve Deyrizor vilayetlerinde taşkınlara yol açmıştır.[1][2]

Plan her iki kıyıda 640.000 hektarı sulamayı amaçlıyordu. Alçı taşı bakımından zengin topraklar, tuzlanma, çöken kanallar ve çiftçilerin yeniden yerleşmeye isteksizliği, 1984'te yalnızca 60.000 hektarın sulanabilmesine yol açmıştır; 2000'e gelindiğinde bu rakam planın %19'u olan 124.000 hektara yükselmiştir. Bir boru hattı göldeki sudan Halep'e yılda 80 milyon m³ içme suyu sağlar.[1][2]