Mauzoleum Saladyna

Saladyn zmarł w Damaszku 4 marca 1193 roku i został pierwotnie pochowany w Cytadeli. Według arabskojęzycznej Wikipedii jego syn al-Afdal kupił dom w dzielnicy al-Kallasa w pobliżu Meczetu Umajjadów i zbudował tam kopułowy grobowiec; szczątki przeniesiono w 592 AH (1195). Anglojęzyczna Wikipedia podaje 1196 jako rok budowy. Inny syn, al-Aziz Usman, dobudował według arabskojęzycznej Wikipedii w 593 AH na wschód od kopuły medresę al-Azizijja, a budowla znana jest także pod tą nazwą.

Według arabskojęzycznej Wikipedii w 1137 AH ściany obłożono niebieskimi płytkami, a na początku XX wieku osmański namiestnik Zija Pasza przekształcił zrujnowaną medresę w ogród. Cesarz Wilhelm II odwiedził grobowiec w 1898 roku podczas swojej podróży na Wschód i kazał złożyć tam wieniec, który po I wojnie światowej trafił do Imperial War Museum; anglojęzyczna Wikipedia podaje, że zabrał go Fajsal I lub T. E. Lawrence.[1][2][3]

Mauzoleum to budowla kopułowa typowa dla ajjubidzkiego Damaszku. Kwadratowa komora grobowa ma ściany w technice ablak i nakryta jest czterema łukami i żebrowaną kopułą, a przejście tworzy dwustopniowy bęben o ośmiu i szesnastu bokach. Od wschodu znajduje się pomieszczenie do recytacji Koranu, od północy mniejsze pomieszczenia. Z medresy zachowały się według arabskojęzycznej Wikipedii mihrab i łuk wejścia wschodniego, według anglojęzycznej Wikipedii kilka kolumn i wewnętrzny łuk.

Wewnątrz stoją dwa sarkofagi. Starszy drewniany kenotaf (według arabskojęzycznej Wikipedii z orzecha), rzeźbiony w motywy geometryczne i roślinne oraz ajjubidzkie inskrypcje, ma zawierać szczątki Saladyna. Obok stoi pusty sarkofag z białego marmuru z około 1900 roku; niemieckojęzyczna i arabskojęzyczna Wikipedia opisują go jako dar Wilhelma II z 1898 roku, natomiast anglojęzyczna Wikipedia przypisuje go sułtanowi Abdülhamidowi II i podaje, że Wilhelm II później go odnowił. Ściany pokrywają niebiesko-zielone płytki osmańskie; według arabskojęzycznej Wikipedii panel z płytek o wymiarach 475 na 238 centymetrów jest największym kompletnym panelem łukowym tego rodzaju w Damaszku.[1][2][3]

Mauzoleum należy do najbardziej znanych średniowiecznych grobowców islamskich w Syrii, a pod koniec XIX wieku stało się miejscem symbolicznej polityki pamięci. Według arabskojęzycznej Wikipedii w jego ogrodzie znajduje się pięć kolejnych grobów: syryjskiego polityka Abd ar-Rahmana Szahbandara, zamordowanego w 1940 roku; Jasina al-Haszimiego, dwukrotnego premiera Iraku, który zmarł w Damaszku w 1937 roku; oraz trzech osmańskich lotników, którzy wylądowali w Damaszku w styczniu 1914 roku, a później ulegli katastrofie.[2][3]

Według arabskojęzycznej Wikipedii plac wokół grobowca odrestaurowano w pierwszej dekadzie XXI wieku. Nowszy raport o stanie nie jest dostępny. Mauzoleum leży na Starym Mieście w Damaszku, dla którego UNESCO wymienia mury miejskie, Cytadelę oraz niektóre meczety i grobowce jako zachowane budowle średniowieczne.[3][4]