Kalat Salah ad-Din

Miejsce jest ufortyfikowane co najmniej od połowy X wieku; jego pierwszym znanym posiadaczem był według anglojęzycznej Wikipedii zależny od hamdanidzkiego emira Sajfa ad-Dawli. W 975 roku bizantyjski cesarz Jan I Tzimiskes zdobył je, a Bizantyjczycy rozbudowali fortyfikacje. Około 1108 roku przeszło w ręce krzyżowego Księstwa Antiochii; niemieckojęzyczna Wikipedia wymienia Tankreda. Robert (w anglojęzycznej Wikipedii zwany „Trędowatym”) władał nim co najmniej od 1119 roku; według niemieckojęzycznej Wikipedii został w tym samym roku pojmany i stracony, a jego syn Wilhelm rozbudował zamek z wielkim rozmachem. Co nietypowe, nigdy nie powierzono go zakonowi rycerskiemu.

W lipcu 1188 roku Saladyn i jego syn az-Zahir Ghazi oblegali zamek; daty poszczególnych dni się różnią (anglojęzyczna Wikipedia: przybycie 27 lipca, szturm 29 lipca; niemieckojęzyczna Wikipedia: przybycie 24 lipca, wyłom 26 lipca). Po dwóch–trzech dniach ostrzału napastnicy wdarli się do środka, a załoga poddała się za okupem. Saladyn nadał zamek emirowi Nasirowi ad-Dinowi Mankawarowi, którego spadkobiercy władali nim do 1272 roku, kiedy przeszedł w ręce sułtana Bajbarsa. Zbuntowany emir Sunkur al-Aszkar uczynił go w latach 80. XIII wieku (niemieckojęzyczna Wikipedia: 1280) ośrodkiem półniezależnego emiratu, dopóki w 1287 roku nie oddał go sułtanowi Kalawunowi. Zamek zachował znaczenie za mameluków co najmniej do końca XIV wieku, później jednak został opuszczony.[1][2][3]

Zamek zajmuje grzbiet o długości około 700 metrów (arabskojęzyczna Wikipedia: 740 m), pierwotnie połączony od wschodu z płaskowyżem. Tam wykuto w skale rów o głębokości 28 metrów, pozostawiając skalną iglicę jako podporę mostu; anglojęzyczna Wikipedia podaje jego długość i szerokość jako 156 m i 14–20 m, niemieckojęzyczna Wikipedia jako 130 m i 20 m. Nad rowem góruje donżon o murach grubości około 5 metrów, zbudowany częściowo z boniowanych bloków o długości do czterech metrów.

W centrum leży cytadela bizantyjska; znajdują się tu także cysterny, kościół krzyżowców obok jednej z dwóch kaplic bizantyjskich, meczet z czasów panowania Kalawuna oraz ajjubidzki pałac z łaźnią, dziedzińcami i ajwanami. Według UNESCO główną bramę pałacu zrekonstruowano w 1936 roku; obecnie nacisk kładzie się na zabezpieczenie i konserwację.[1][2][3][4]

Zamek strzegł drogi z Latakii do doliny Orontesu i dalej do Aleppo i Antiochii. UNESCO zauważa, że choć częściowo w ruinie, zachowuje cechy z bizantyjskich początków w X wieku, przekształceń frankijskich i fortyfikacji ajjubidzkich, dokumentując wymianę technik obronnych na Bliskim Wschodzie. Na początku XX wieku T. E. Lawrence nazwał go „najbardziej sensacyjną rzeczą w budownictwie zamkowym, jaką kiedykolwiek widziałem”.[1][2][4]

Według anglojęzycznej Wikipedii zamek przetrwał wojnę domową bez znaczących zniszczeń (stan na 2016 rok). Podczas trzęsienia ziemi w lutym 2023 roku jedna z jego ufortyfikowanych wież uległa zniszczeniu. Obiekt światowego dziedzictwa znajduje się od 2013 roku na liście obiektów zagrożonych.[1][4]