Kathedraal van Tartous

Sinds de Byzantijnse heerschappij gold de plek als die van een door de heilige Petrus gestichte kerk voor de Maagd Maria, en zij trok christelijke pelgrims aan. Volgens de beschrijving van UNESCO werd er volgens de overlevering een icoon bewaard die door de heilige Lucas zou zijn geschilderd, dezelfde die het klooster van Saydnaya nu zegt te bezitten.

Frankische troepen namen Tortosa in 1099 tijdens de Eerste Kruistocht in, en de kathedraal werd over de Byzantijnse kerk heen gebouwd. De Duitstalige Wikipedia plaatst het begin van de bouw in het tweede kwart van de 12e eeuw, de beschrijving van UNESCO noemt 1123. De tempeliers bestuurden de stad van 1152 tot 1291 en voltooiden het gebouw volgens de Duitstalige Wikipedia rond het midden van de 13e eeuw. Een aardbeving beschadigde het in 1202, en het werd spoedig hersteld. In 1213 werd Raymond, zoon van Bohemund IV van Antiochië, in de kathedraal door de Assassijnen gedood. Vanaf de jaren 1260 werd de kerk tegen de Mamelukse dreiging versterkt.

De tempeliers verlieten Tortosa, een van de laatste Frankische steden in de regio, in 1291. Onder de Mamelukken werd de kathedraal tot moskee omgevormd, zoals de minaret aan de westgevel nog laat zien. In de Ottomaanse tijd diende zij volgens de Duitstalige Wikipedia als stal.[1][2][3][4]

De kerk volgt een basilicaal plan met drie beuken en drie apsissen. Het eerst gebouwde oostelijke deel is romaans; het westelijke deel uit de 13e eeuw is vroeggotisch. De Engelstalige Wikipedia noemt een lengte van meer dan 45 meter en een breedte van 30 meter, de beschrijving van UNESCO 41 bij 34,5 meter. Het middenschip heeft een spits tongewelf; het heiligdom van de Maagd bevindt zich aan de noordzijde van het middenschip. Uit de noord- en zuidmuur steken steunberen naar voren, terwijl de gotisch beïnvloede westgevel er geen heeft, maar een veelhoekige klokkentoren en enkelvoudige vensters draagt.

Tortosa is waarschijnlijk de enige nog staande Latijnse kerk die voor de verdediging werd versterkt. Sacristieën in de noordoostelijke en zuidoostelijke hoek boden dekking, en de steunberen kregen mezekouwen; volgens Camille Enlart werden ook twee torens boven de westelijke traveeën van de zijbeuken gebouwd. De beschrijving van UNESCO dateert de versterking van de hoeken met torens aan het einde van de 13e eeuw.[1][4]

Sinds 1956 is in het gebouw het Nationaal Museum van Tartus gevestigd, dat archeologie uit de omgeving tentoonstelt. De voorlopige lijst van UNESCO presenteert het Tartus van de kruisvaarders, met zijn kathedraal en donjon, als voorbeeld van een door de kruisvaarders hervormde stad en beschrijft de kathedraal als het opmerkelijkste Frankische religieuze gebouw buiten Jeruzalem.[1][2][4]

De bronnen bevatten geen gedateerd verslag over de toestand. Volgens de Engelstalige Wikipedia (stand 2026) dient het gebouw als Nationaal Museum van Tartus.[1]