Civak û şaristaniyên Sûriyeyê – dîrok, cih û mîras
Eyûbî û Memlûk
الأيوبيون والمماليك
Şaristanî û gelên dîrokîdîrokî
Xanedana Eyûbî ya Sunnî, ku Selahedîn, bi eslê xwe Kurd, damezrand, di dawiya sedsala 12an û destpêka sedsala 13an de li piraniya Sûriyeyê hukim kir. Piştre siltanatiya Memlûk ji 1260an heta serketina Osmaniyan li Mercê Dabiqê di 1516an de hat. Kelehên wan, medrese û tirbeyên wan bajarên kevn ên Şam û Helebê şekil didin. Ev xanedanên dîrokî ne.
Metn bi alîkariya wergera makîneyê ji metna bingehîn a Îngilîzî hatine wergerandin; çavkanî heman in.
Selahedîn, ji malbateke leşkerên Kurd ên di xizmeta Selçûqiyan de, Misilman li dijî Xaçparêzan kom kirin û di 1196an de li Şamê hat definkirin; piştî mirina wî erdên wî bûn federasyoneke malbatî. El-Adil Kela Şamê ji nû ve ava kir (1203–1216), û UNESCO Helebê wekî bajarekî Eyûbî yê sedsala 12an ê awarte bi nav dike.
Çavkanî û hûrgulî
Memlûkan di 1260an de li Eyn Calûtê Mongol rawestandin; Baybars (hukim 1260–1277) kelehên Xaçparêzan girtin, di 1270–73an de kelehên Nîzarî bi xwe ve girêdan û kela Şamê ji nû ve ava kir. Qalawûn di 1285an de Merqeb girt, ketina Akkayê di 1291an de desthilatiya Memlûkan li seranserê Sûriyeyê belav kir, û Erwad di 1302an de ket.
Tîmûr nêzîkî 1400an êrişî Sûriyeyê kir û Heleb û Şam talan kirin, û di 1402an de vekişiya. Di 24ê Tebaxa 1516an de Osmaniyan li Mercê Dabiqê nêzîkî Helebê Siltan el-Xûrî têk bir û Sûriye derbasî destê Osmaniyan bû.
Cihên bi vê civakê ve girêdayî 12
- Bajarê Kevnar ê HelebêHeleb · Kele û qelat
Mizgeft û medreseyên Eyûbî û Memlûk ên Helebê.
- Kela HelebêHeleb · Kele û qelat
Kela Helebê, mîmariya leşkerî ya Ereb a sedsalên 12–14an.
- Mizgefta MahmandarAleppo, Heleb · Mîrata îslamî
Mizgefta Mehmendar (1303), serdema Memlûkan.
- Mizgefta Al-TawbaDamascus (al-Uqayba), Şam · Mîrata îslamî
Mizgefta et-Tewbe, ku mîrekî Eyûbî di 1231–1235an de ava kir.
- Medreseya Al-Zahiriyya (Mezelê Baybars)Damascus (al-Amara, near the Umayyad Mosque), Şam · Mîrata îslamî
Medreseya ez-Zahiriyye, tirbeya Baybars.
- Kela ŞamêŞam · Kele û qelat
Kela ku el-Adil û Baybars ji nû ve ava kirin.
- Mezelê Selahedînê EyûbîDamascus (beside the Umayyad Mosque), Şam · Mîrata îslamî
Tirbeya Selahedîn (1196).
- Kela Mesyafê (navenda Îsmaîliyên Nizarî)Masyaf, Hema · Cihên olî yên din
Mesyaf, ku Baybars bi kelehên Nîzarî re bi xwe ve girêda.
- Krak des Chevaliers (Kela Siwaran)Hims · Kele û qelat
Qelaya Hisnê, bi pêvekên Memlûkan ên dawiya sedsala 13an.
- Kela SelahedînLazeqiye · Kele û qelat
Saone, bi kelehbendiyên Eyûbî.
- Chastel Blanc (Kela Spî)Tertûs · Kele û qelat
Chastel Blanc, ku Baybars di 1271an de girt.
- MargatTertûs · Kele û qelat
Merqeb, ku Qalawûn di 1285an de girt û garnîzon lê danî.
Çavkanî (8)
- UNESCO World Heritage Centre, Crac des Chevaliers and Qal'at Salah El-Din
- UNESCO World Heritage Centre, Ancient City of Aleppo
- Encyclopaedia Britannica, Ayyubid dynasty
- Wikipedia, Nizari Ismaili state (secondary pointer)
- Wikipedia, Mamluk Sultanate (secondary pointer)
- Wikipedia, Margat (secondary pointer)
- Wikipedia, Chastel Blanc (secondary pointer)
- Wikipedia, Citadel of Damascus (secondary pointer)
Ev kategorî dîrok, ziman û baweriyê vedibêjin – ne nasnameyên ku hev dûr dixin. Gelek Sûriyeyî aîdî çend ji wan in, û hin nav behsa şaristaniyên berê dikin.