آرامگاه صلاح‌الدین در دمشق · عکس: Jan Smith · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons · ثبت‌شده 2010
مقبره صلاح‌الدین
نام محلی: ضريح صلاح الدين الأيوبي
آرامگاه صلاح‌الدین آرامگاه سلطان ایوبی صلاح‌الدین در سمت شمالی مسجد اموی در شهر قدیم دمشق است. این آرامگاه گنبددار اندکی پس از مرگ صلاح‌الدین در ۱۱۹۳ ساخته شد؛ از مدرسهٔ عزیزیهٔ مجاور تنها بقایایی باقی مانده است.
تاریخ
صلاح‌الدین در ۴ مارس ۱۱۹۳ در دمشق درگذشت و نخست در ارگ به خاک سپرده شد. به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، پسرش الافضل خانه‌ای در محلهٔ الکلاسه نزدیک مسجد اموی خرید و آرامگاهی گنبددار در آنجا ساخت؛ بقایای او در ۵۹۲ ق. (۱۱۹۵) منتقل شد. ویکی‌پدیای انگلیسی سال ۱۱۹۶ را سال ساخت ذکر می‌کند. پسر دیگرش، العزیز عثمان، به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی در ۵۹۳ ق. مدرسهٔ عزیزیه را در شرق گنبد افزود و بنا با این نام نیز شناخته می‌شود.
به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، دیوارها در ۱۱۳۷ ق. با کاشی‌های آبی پوشانده شدند و در اوایل سدهٔ بیستم والی عثمانی ضیا پاشا مدرسهٔ ویران را به باغ تبدیل کرد. امپراتور ویلهلم دوم در ۱۸۹۸ در جریان سفرش به شرق از آرامگاه دیدار کرد و دستور داد تاج گلی در آنجا نهاده شود که پس از جنگ جهانی اول به موزهٔ جنگ امپراتوری رسید؛ ویکی‌پدیای انگلیسی می‌گوید آن را یا فیصل یکم یا تی. ای. لارنس برداشته است.[1][2][3]
معماری
این آرامگاه بنایی گنبددار از گونه‌ای است که در دمشق ایوبی رایج بود. اتاق مربع آرامگاه دیوارهای ابلق دارد و با چهار طاق و یک گنبد ترک‌دار پوشیده شده است و ساقه‌ای دومرحله‌ای با هشت و شانزده ضلع، گذار به گنبد را فراهم می‌کند. اتاقی برای قرائت قرآن در شرق و اتاق‌های کوچک‌تری در شمال قرار دارند. از مدرسه، به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، محراب و طاق ورودی شرقی و به گفتهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی چند ستون و یک طاق درونی باقی مانده است.
دو تابوت (سارکوفاژ) در درون قرار دارد. صندوق یادبود چوبی کهن‌تر (به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی از چوب گردو) که با نقش‌مایه‌های هندسی و گیاهی و کتیبه‌های ایوبی کنده‌کاری شده، گفته می‌شود بقایای صلاح‌الدین را در بر دارد. در کنار آن، تابوتی خالی از مرمر سفید از حدود سال ۱۹۰۰ قرار دارد؛ ویکی‌پدیای آلمانی و عربی آن را هدیهٔ ویلهلم دوم در ۱۸۹۸ توصیف می‌کنند، در حالی که ویکی‌پدیای انگلیسی آن را به سلطان عبدالحمید دوم نسبت می‌دهد و می‌گوید ویلهلم دوم بعدها آن را مرمت کرد. دیوارها کاشی‌های عثمانی آبی‌سبز دارند؛ به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، تابلوی کاشی ۴۷۵ در ۲۳۸ سانتی‌متری بزرگ‌ترین تابلوی کامل طاق‌دار از این نوع در دمشق است.[1][2][3]
کاربری و اهمیت
این آرامگاه از شناخته‌شده‌ترین آرامگاه‌های اسلامی قرون وسطایی در سوریه است و در اواخر سدهٔ نوزدهم به جایگاهی برای سیاست نمادین یادبود تبدیل شد. به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، باغ آن پنج گور دیگر را در بر دارد: گور سیاستمدار سوری عبدالرحمن شهبندر که در ۱۹۴۰ ترور شد؛ گور یاسین الهاشمی، دو بار نخست‌وزیر عراق، که در ۱۹۳۷ در دمشق درگذشت؛ و گورهای سه هوانورد عثمانی که در ژانویهٔ ۱۹۱۴ در دمشق فرود آمده و بعدها سقوط کرده بودند.[2][3]
گاه‌شمار
- ۱۱۹۳
صلاح‌الدین در دمشق درمی‌گذرد و نخست در ارگ به خاک سپرده می‌شود.[2][3]
- ۱۱۹۵/۱۱۹۶
انتقال به آرامگاهی که الافضل ساخت (۵۹۲ ق. = ۱۱۹۵ به گفتهٔ منابع آلمانی/عربی؛ ساخت در ۱۱۹۶ به گفتهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی).[1][2][3]
- ۵۹۳ ق.
العزیز عثمان مدرسهٔ عزیزیه را می‌افزاید (به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی).[3]
- ۱۸۹۸
دیدار امپراتور ویلهلم دوم؛ نهادن تاج گل، اهدای تابوت مرمرین (منابع آلمانی/عربی).[2][3]
- اوایل سدهٔ ۲۰
والی ضیا پاشا مدرسهٔ ویران را به باغ تبدیل می‌کند.[3]
- دههٔ ۲۰۰۰
مرمت میدان پیرامون آرامگاه (به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی).[3]
گالری
وضعیت مستند
حفظ‌شده · تا 2026-10-30 مستند از نظر تاریخی
منبع وضعیت: Wikipedia (no damage reported)
به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، میدان پیرامون آرامگاه در دههٔ ۲۰۰۰ مرمت شد. هیچ گزارش تازه‌تری دربارهٔ وضعیت آن در دست نیست. این آرامگاه در شهر قدیم دمشق قرار دارد که یونسکو دیوارهای شهر، ارگ و برخی مساجد و آرامگاه‌های آن را به‌عنوان بناهای قرون وسطایی بازمانده نام می‌برد.[3][4]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حمل‌ونقل در استان دمشق:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. داده‌ها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۱۲)
- Wikipedia (en): Mausoleum of Saladin rev. 1353602595 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Mausoleum Saladins rev. 268231625 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): ضريح صلاح الدين الأيوبي rev. 72564206 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre: Ancient City of Damascus · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (hi) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pt) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Widersprüche: (1) Baujahr – en 1196 ('drei Jahre nach Saladins Tod'), Wikidata-Inception 1196; de/ar Überführung 592 H. = 1195. (2) Marmorsarkophag – en: von Abdülhamid II. errichtet, von Wilhelm II. restauriert; de/ar: Geschenk Wilhelms II. 1898. (3) Kranz – de: von Wilhelm II. niedergelegt, nach dem Ersten Weltkrieg ins Imperial War Museum; en: von Faisal I. oder Lawrence entfernt. (4) Fliesen – de: 17. Jh.; ar: Verkleidung 1137 H. – Datierungen nicht abgeglichen, im Text getrennt wiedergegeben. (5) Reste der Madrasa – en: Säulen und Innenbogen; ar: Mihrab und östlicher Eingangsbogen. (6) Holz-Kenotaph – en: 'soll' die Gebeine enthalten. Anekdote über General Gouraud (nur ar, ohne Beleg) nicht übernommen. Q-ID Q183562 (Umayyaden-Moschee) aus dem bestehenden Redaktionsdatensatz; Q3678596 aus Wikidata P361, Label nach UNESCO-Seite – bitte prüfen. Einschreibungsjahr der Welterbestätte nicht im Paket.