عکس: پدیدآورنده نامشخص · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
کاتدرال بانوی ما در طرطوس
نام محلی: كاتدرائية طرطوس
کلیسای جامع بانوی ما در طرطوس (تورتوسا) کلیسای جامع پیشین صلیبیان در طرطوس است که در سده‌های دوازدهم و سیزدهم بر جای زیارتگاهی بیزانسی منسوب به مریم ساخته شد. مورخان آن را بهترین بنای دینی برجای‌مانده از دوران جنگ‌های صلیبی خوانده‌اند. پس از ۱۲۹۱ به مسجد تبدیل شد؛ از سال ۱۹۵۶ موزهٔ ملی طرطوس را در خود جای داده است.
تاریخ
از دوران فرمانروایی بیزانس باور بر این بود که این مکان جای کلیسایی برای مریم باکره است که قدیس پطرس بنیان نهاده بود، و زائران مسیحی را به خود جلب می‌کرد. بنا به توصیف یونسکو، روایت بر آن بود که شمایلی که گفته می‌شد قدیس لوقا آن را کشیده است، در آنجا نگهداری می‌شد؛ همان شمایلی که اکنون صومعهٔ صیدنایا مدعی نگهداری آن است.
نیروهای فرنگی در سال ۱۰۹۹ در جریان جنگ صلیبی اول تورتوسا را تصرف کردند و کلیسای جامع بر فراز کلیسای بیزانسی ساخته شد. ویکی‌پدیای آلمانی آغاز ساخت را در ربع دوم سدهٔ دوازدهم می‌داند و توصیف یونسکو سال ۱۱۲۳ را ذکر می‌کند. شوالیه‌های معبد (تمپلارها) از ۱۱۵۲ تا ۱۲۹۱ بر شهر فرمان راندند و به گفتهٔ ویکی‌پدیای آلمانی، بنا را حدود میانهٔ سدهٔ سیزدهم تکمیل کردند. زمین‌لرزه‌ای در ۱۲۰۲ به آن آسیب زد و به‌زودی تعمیر شد. در ۱۲۱۳ ریمون، پسر بوهموند چهارم انطاکیه، در کلیسای جامع به دست حشاشین کشته شد. از دههٔ ۱۲۶۰ کلیسا در برابر تهدید ممالیک مستحکم شد.
تمپلارها در سال ۱۲۹۱ تورتوسا را که یکی از آخرین شهرهای فرنگی منطقه بود ترک کردند. در دوران ممالیک، کلیسای جامع به مسجد تبدیل شد، چنان‌که منارهٔ نمای غربی هنوز نشان می‌دهد. به گفتهٔ ویکی‌پدیای آلمانی، در دورهٔ عثمانی به‌عنوان اصطبل به کار می‌رفت.[1][2][3][4]
معماری
این کلیسا از نقشهٔ بازیلیکایی با سه راهرو و سه محراب‌گاه پیروی می‌کند. بخش شرقی که نخست ساخته شد، رومانسک است؛ بخش غربی سدهٔ سیزدهم گوتیک متقدم است. ویکی‌پدیای انگلیسی طول آن را بیش از ۴۵ متر و عرضش را ۳۰ متر ذکر می‌کند و توصیف یونسکو ۴۱ در ۳۴٫۵ متر. شبستان میانی طاق آهنگ جناغی دارد؛ زیارتگاه مریم باکره در سمت شمالی شبستان قرار دارد. پشت‌بندها از دیوارهای شمالی و جنوبی بیرون زده‌اند، در حالی که نمای غربی که از گوتیک تأثیر پذیرفته پشت‌بند ندارد، اما برج ناقوسی چندضلعی و پنجره‌های تکی دارد.
تورتوسا احتمالاً تنها کلیسای لاتینی هنوز پابرجاست که برای دفاع مستحکم شده بود. اتاق‌های لوازم کلیسا (سکرستی) در گوشه‌های شمال‌شرقی و جنوب‌شرقی پناه فراهم می‌کردند و پشت‌بندها سنگ‌انداز (ماشیکولی) یافتند؛ به گفتهٔ کامی آنلار، دو برج نیز بر فراز دهانه‌های راهروهای غربی ساخته شد. توصیف یونسکو تقویت گوشه‌ها با برج‌ها را به پایان سدهٔ سیزدهم تاریخ‌گذاری می‌کند.[1][4]
کاربری و اهمیت
این بنا از ۱۹۵۶ موزهٔ ملی طرطوس را در خود جای داده است که آثار باستانی منطقه را به نمایش می‌گذارد. فهرست موقت یونسکو طرطوس صلیبی را، با کلیسای جامع و برج اصلی دژش، نمونه‌ای از شهری معرفی می‌کند که صلیبیان آن را از نو شکل دادند و کلیسای جامع را برجسته‌ترین بنای دینی فرنگی بیرون از اورشلیم توصیف می‌کند.[1][2][4]
گاه‌شمار
- ۱۰۹۹
تصرف تورتوسا به دست فرنگیان در جنگ صلیبی اول.[1]
- ۱۱۲۳ / ربع دوم سدهٔ ۱۲
آغاز ساخت کلیسای جامع (یونسکو: ۱۱۲۳؛ ویکی‌پدیای آلمانی: ربع دوم سدهٔ دوازدهم).[2][4]
- ۱۱۵۲–۱۲۹۱
- ۱۲۰۲
آسیب زمین‌لرزه که به‌زودی تعمیر شد.[1]
- ۱۲۱۳
ریمون، پسر بوهموند چهارم، در کلیسای جامع کشته می‌شود.[1]
- دههٔ ۱۲۶۰
استحکام‌بخشی در برابر ممالیک.[1]
- ۱۲۹۱
- ۱۹۵۶
بنا به موزهٔ ملی طرطوس تبدیل می‌شود.[1]
گالری
وضعیت مستند
وضعیت کنونی مستند نشده است · تا 2026
منابع هیچ گزارش تاریخ‌دار دربارهٔ وضعیت بنا ندارند. به گفتهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی (تا سال ۲۰۲۶)، این بنا به‌عنوان موزهٔ ملی طرطوس به کار می‌رود.[1]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حمل‌ونقل در استان طرطوس:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. داده‌ها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۱۰)
- Wikipedia (en): Cathedral of Our Lady of Tortosa rev. 1367269120 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Unsere Liebe Frau von Tortosa rev. 252234257 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): كاتدرائية طرطوس rev. 74719881 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre: Tentative List entry 1301 (Tartus, Crusader city) · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Widersprüche: (1) Baubeginn – UNESCO 1123, de zweites Viertel 12. Jh., en 'Mitte 12. bis 13. Jh.' bzw. nach 1099. (2) Maße – en >45 × 30 m, UNESCO 41 × 34,5 m. (3) Befestigung – en 1260er; UNESCO Ecktürme Ende 13. Jh.; ar-Wikipedia schreibt fehlerhaft 'Sechzigerjahre des 19. Jh.' (Übersetzungsfehler, nicht übernommen). (4) UNESCO nennt gescheiterte mamlukische Angriffe '1276 et 1270' (Reihenfolge verdreht) – nicht übernommen. UNESCO: Tentativliste 1301 betrifft das kreuzfahrerzeitliche Tartus insgesamt (Titel des Eintrags nicht im Paket, Name der Quelle beschreibend); Jahr der Aufnahme nicht im Paket. Ar-Wikipedia ist weitgehend Übersetzung der en-Fassung und dient nur als Bestätigung (Geschichte) und für den arabischen Namen. Pferdestall in osmanischer Zeit nur de. Label der Relation Q174916 nach P131 und Artikeltext.