Zapora At-Tabaka

Zapora leży bezpośrednio na północ od miasta As-Saura (Tabka), około 40 km w górę rzeki od Ar-Rakki (według innych źródeł 35 lub 50 km). Ma 4,5 km długości, 60 m wysokości nad korytem rzeki, 512 m szerokości u podstawy i 19 m w koronie. Przelew o długości 250 m z dwoma otworami służy do odprowadzania wód powodziowych. Elektrownia wodna na południowym krańcu ma osiem turbin Kaplana o mocy do 103 MW każda; niemieckojęzyczna Wikipedia podaje moc zainstalowaną 824 MW.

Zbiornik – Jezioro Eufratu, w niemieckojęzycznej Wikipedii nazywane Jeziorem Asada – ma około 80 km długości i średnio 8 km szerokości. Jego potencjalną pojemność podaje się jako 11,7 km³; rzeczywistą pojemność jako 9,6 km³ przy powierzchni 447 km².[1][2][3]

Zaporę na Eufracie zaproponowano po raz pierwszy w 1927 roku w okresie mandatu francuskiego. Po porozumieniach ze Związkiem Radzieckim (1957), z RFN w sprawie pożyczki (1960) i ponownie ze Związkiem Radzieckim (1965) budowę rozpoczęto w 1968 roku. Trwała do 1973 roku (niemieckojęzyczna Wikipedia: 1974); elektrownię ukończono 8 marca 1978 roku. Koszt wyniósł 340 milionów dolarów amerykańskich, z czego 100 milionów stanowiła pożyczka radziecka; przy projekcie pracowało do 12 000 Syryjczyków i 900 radzieckich techników. Według anglojęzycznej Wikipedii około 4000 rodzin arabskich z zalanej doliny przesiedlono w ramach częściowo zrealizowanego planu „pasa arabskiego” wzdłuż granic.

Napełnianie zbiornika od 1974 roku, w czasie gdy Turcja napełniała zaporę Keban podczas suszy, doprowadziło do sporu z Irakiem; oba państwa wysłały wojska na granicę. Porozumienie osiągnięto w 1975 roku dzięki mediacji saudyjskiej i radzieckiej.

11 lutego 2013 roku zaporę zajęły siły opozycji (niemieckojęzyczna Wikipedia: rebelianci skupieni wokół Frontu an-Nusra), a w 2014 roku Państwo Islamskie. Podczas operacji SDF i USA 26 marca 2017 roku amerykańskie bomby trafiły w obiekt; kluczowe urządzenia uległy awarii, a zapora przestała działać. Po awaryjnym zawieszeniu broni przeprowadzono naprawy, a 29 marca i 5 kwietnia otwarto zasuwy; powódź zmusiła do opuszczenia domów około 3000 osób. SDF zajęły zaporę 10 maja 2017 roku. W styczniu 2026 roku kontrolę przejęły siły rządowe (ar: wieczorem 17 stycznia; en, powołując się na SANA: 18 stycznia).[1][2][3]

Cele planistyczne zrealizowano jedynie częściowo: z 640 000 ha przeznaczonych do nawadniania w 2000 roku nawadniano około 124 000 ha (19%), częściowo z powodu bogatych w gips, zasolonych gleb i zawalonych kanałów. Według anglojęzycznej Wikipedii z powodu mniejszego dopływu z Turcji i braku konserwacji elektrownia wytwarza jedynie 150 MW zamiast 800 MW. Jezioro jest najważniejszym źródłem wody pitnej dla Aleppo i umożliwia rybołówstwo; jego brzegi są zimowiskiem ptaków wędrownych, a wyspa Dżazirat as-Saura jest rezerwatem przyrody.

Przed zalaniem od 1963 roku prowadzono rozpoznanie stanowisk, a międzynarodowy program ratunkowy, wspierany od 1971 roku przez UNESCO, przebadał wykopaliskowo ponad 25 z nich, w tym Murejbet, Emar i Abu Hurejra; minarety z Murejbetu i Meskene przeniesiono, a zamek Kalat Dża'bar zabezpieczono.[1][2][3]