Teatr w Bosrze

Bosra weszła w skład Cesarstwa Rzymskiego w 106 roku i została stolicą prowincji Arabia. Dokładna data budowy teatru jest nieznana. Anglojęzyczna Wikipedia umieszcza ją w drugiej ćwierci lub drugiej połowie II wieku i uważa za prawdopodobne panowanie Trajana; Trajana wymienia także UNESCO; arabskojęzyczna Wikipedia uznaje natomiast za najbardziej prawdopodobne panowanie Hadriana (117–138).

Teatr stał pierwotnie poza murami miasta – według arabskojęzycznej Wikipedii na południe od niego – ponieważ centrum było już zabudowane. UNESCO podaje, że był fortyfikowany między 481 a 1251 rokiem. Artykuł arabskojęzyczny opisuje poszczególne etapy: według Ibn Asakira pierwsze fortyfikacje powstały w okresie abbasydzkim, gdy zamurowano drzwi zewnętrzne, a budowla stała się znana jako Mal'ab ar-Rum; za Fatymidów dodano trzy wieże, a w XIII wieku ajjubidzki al-Adil i jego synowie zbudowali dziewięć wież, magazyny, cysternę i fosę.

Prace archeologiczne rozpoczęto w 1930 roku w okresie mandatu francuskiego. Od końca lat 40. XX wieku odsłaniano widownię, ukrytą pod budowlami z okresu islamskiego i zbiornikiem wodnym, a syryjska dyrekcja starożytności kontynuowała oczyszczanie do 1970 roku. Anglojęzyczna Wikipedia datuje gruntowną restaurację na lata 1947–1970. W 1975 roku wewnątrz cytadeli otwarto muzeum.[1][2][4]

Cavea z miejscowego bazaltu ma 102 m średnicy; arabskojęzyczna Wikipedia podaje wysokość 22 m oraz scenę o długości 45,5 m i głębokości 8,5 m. Trzydzieści siedem rzędów siedzisk podzielono na kondygnacje, które według tego źródła przeznaczone były dla senatorów, dla ekwitów i klasy średniej oraz dla ludu; sklepione przejścia i schody obsługiwały trzy poziomy. W ścianach bocznych flankujących scenę umieszczono loże dla namiestnika prowincji i dostojnych gości.

UNESCO podkreśla, że teatr zachował się w całości, łącznie z górną galerią. Według arabskojęzycznej Wikipedii kolumny i belkowanie tej kolumnady, łączące elementy doryckie i korynckie, nadal stoją na swoim pierwotnym miejscu. Ścianę sceny rozczłonkowują nisze i duże drzwi prowadzące do pomieszczeń zakulisowych.[1][2][4]

W okresie rzymskim, według arabskojęzycznej Wikipedii, w teatrze wystawiano prawdopodobnie greckie i łacińskie komedie i tragedie, a nowsze badania zakładają także przedstawienia religijne z tańcem i muzyką; brak dowodów na walki zwierząt. W średniowieczu stał się częścią cytadeli, która – jak zauważa UNESCO – strzegła drogi do Damaszku i do której prowadził drewniany most do jedynego wejścia. W nowszych czasach arabskojęzyczna Wikipedia wymienia teatr, bez podania dat, jako miejsce Międzynarodowego Festiwalu w Bosrze.[1][2][4]

Źródła podają pojemność około 17 000 widzów; w innym miejscu arabskojęzyczna Wikipedia wspomina także o około 10 000 lub od 10 000 do 15 000. Anglojęzyczna Wikipedia zalicza teatr do największych i najlepiej zachowanych w świecie rzymskim i sugeruje, że piasek wypełniający wnętrze przed oczyszczeniem mógł przyczynić się do jego ochrony. UNESCO uważa włączenie teatru w późniejsze fortyfikacje za wyjątkowe osiągnięcie architektoniczne.[1][2][4]

UNESCO umieściło Starożytne miasto Bosra w 2013 roku na liście obiektów światowego dziedzictwa w zagrożeniu; anglojęzyczna Wikipedia potwierdza ten status według stanu na lipiec 2018 roku. Według tego źródła miejsce zostało uszkodzone w czasie wojny domowej wskutek działań wojskowych w pobliżu, w tym działających tam snajperów. Charakter i zakres zniszczeń teatru nie są opisane w dostępnych źródłach. Strona UNESCO wymienia informację z grudnia 2015 roku o zniszczeniu pozostałości w Starożytnym mieście Bosra, przy czym źródła nie wskazują, o którą budowlę chodzi.[1][4]