Krak des Chevaliers

Według historyka Ibn Szaddada mirdasydzki emir Aleppo i Hims osiedlił w tym miejscu w 1031 roku oddziały kurdyjskie, stąd nazwa Hisn al-Akrad, „twierdza Kurdów”. W styczniu 1099 roku armia pierwszej wyprawy krzyżowej pod wodzą Rajmunda z Tuluzy natrafiła na fort i na krótko go zajęła; trwałe panowanie krzyżowców rozpoczęło się w 1110 roku za Tankreda. W 1142 roku hrabia Rajmund II z Trypolisu przekazał go joannitom.

Joannici budowali nowy zamek aż do trzęsienia ziemi w 1170 roku; niemieckojęzyczna Wikipedia odnotowuje także wstrząs w 1157 roku. Po kolejnym trzęsieniu ziemi w latach 1201/02 nastąpiła XIII-wieczna rozbudowa, która nadała zamkowi jego obecną formę. W 1271 roku sułtan Bajbars zdobył go po podkopaniu jednej z wież; 8 kwietnia załoga skapitulowała, zwiedziona sfałszowanym listem od swojego wielkiego mistrza. Mamelucy naprawili zniszczenia, a w 1285 roku Kalawun dobudował kwadratową wieżę.

W okresie osmańskim w zamku stacjonowała kompania janczarów i był on ośrodkiem okręgu podatkowego. Pod koniec XIX wieku w jego wnętrzu wyrosła wieś licząca około 500 mieszkańców. 16 listopada 1933 roku zamek przeszedł pod kontrolę francuską; mieszkańców wsi przesiedlono i wypłacono im odszkodowania, po czym przeprowadzono oczyszczanie i restaurację pod kierunkiem Pierre'a Coupela (według niemieckojęzycznej Wikipedii w latach 1934–1936). Według anglojęzycznej Wikipedii Syria przejęła kontrolę wraz z uzyskaniem niepodległości w 1946 roku, natomiast niemieckojęzyczna Wikipedia przytacza traktat z 7 lutego 1949 roku.[1][2]

Krak jest zamkiem cyplowym, który po XIII-wiecznej rozbudowie stał się w pełni rozwiniętym zamkiem koncentrycznym. Zamek wewnętrzny z lat 1142–1170 miał mur kurtynowy z nieznacznie wysuniętymi kwadratowymi wieżami. W XIII wieku jego strony zachodnia i południowa otrzymały stromy glacis z dużymi okrągłymi wieżami, z których południowo-zachodnia mieściła siedzibę wielkiego mistrza. Sala rycerska ma gotyckie maswerki, prawdopodobnie z lat 30. XIII wieku.

Obwód zewnętrzny o wysokości około 9 m ma silnie wysunięte okrągłe wieże i skrzynkowe machikuły przypominające rozwiązania z Cytadeli w Aleppo. Od bramy północno-wschodniej sklepiony, załamany wjazd o długości 137 m, wyposażony w otwory strzelnicze w sklepieniu (tzw. „mordownie”), wznosi się do dziedzińca wewnętrznego.[1][2]

Dla joannitów zamek był zarówno bazą wojskową, jak i ośrodkiem administracyjnym ich posiadłości w hrabstwie Trypolisu. W pierwszej połowie XIII wieku stacjonowała w nim załoga licząca około 2000 ludzi; stąd rycerze ściągali trybut od Hamy i Hims i organizowali wyprawy, na przykład przeciwko Hamie w 1230 i 1233 roku. W 1218 roku król Węgier Andrzej II nazwał go „kluczem ziem chrześcijańskich”.

Po 1271 roku kaplicę joannitów przekształcono w meczet z dwoma mihrabami. Według niemieckojęzycznej Wikipedii twierdza pozostawała w użyciu wojskowym do początku XIX wieku; w 1894 roku siedzibę okręgu przeniesiono do Tall Kalach. W okresie mandatu francuskiego stała się jedną z głównych atrakcji turystycznych Lewantu.[1][2]

Zamek jest jednym z nielicznych miejsc, w których zachowało się malarstwo krzyżowców: malowidła ścienne wyszły na jaw w 1935, 1955 i 1978 roku, gdy rozpadał się późniejszy tynk, wśród nich Ofiarowanie Jezusa w świątyni na zewnętrznej ścianie kaplicy. UNESCO opisuje Krak jako najlepiej zachowany zamek krzyżowców i archetyp średniowiecznego zamku zakonów rycerskich.[1][2][3]

Podczas wojny domowej zamek był w latach 2011/12 zajęty przez rebeliantów. W sierpniu 2012 roku ostrzał armii syryjskiej uszkodził kaplicę; dalsze zniszczenia spowodowały naloty w lipcu 2013 roku i 18 sierpnia 2013 roku. W marcu 2014 roku (według niemieckojęzycznej Wikipedii 20 marca) siły rządowe odbiły zamek i wieś. Obiekt znajduje się od 2013 roku na Liście światowego dziedzictwa w zagrożeniu.

W latach 2016–2024 węgierska misja z Uniwersytetu Katolickiego im. Pétera Pázmánya koordynowała rozległą restaurację, obejmującą konserwację fresków w kaplicy, rekonstrukcję bramy Bajbarsa oraz naprawę zniszczeń wojennych i szkód po trzęsieniu ziemi z 2023 roku.[1][2][3]