Tempel van Jupiter (Damascus)

In de ijzertijd was Damascus de hoofdstad van de Aramese staat Aram-Damascus, waarvan de bevolking de stormgod Hadad-Ramman vereerde. Volgens de Engelstalige en de Arabischtalige Wikipedia stond zijn tempel op de plaats van de huidige Omajjadenmoskee; de Duitstalige Wikipedia beschouwt zowel zijn uiterlijk als zijn ligging als onbekend. Eén steen is bewaard: een blok met een sfinx in Egyptische stijl dat in de moskee is hergebruikt (Duitstalige Wikipedia), of een steen uit de regering van koning Hazaël, nu in het Nationaal Museum van Damascus (Engelstalige en Arabischtalige Wikipedia). In de Seleucidische periode werd Hadad met Zeus geïdentificeerd; onder Antiochus IV werd het heiligdom volgens de Engelstalige Wikipedia tot een Zeustempel herontwikkeld.

Na de Romeinse verovering in 64 v.Chr. werd de cultus overgedragen op Jupiter. Een bouwinscriptie van Augustus dateert het begin van de uitbreiding; het binnenhof (temenos) werd kort na 14 n.Chr. voltooid en het buitenhof (peribolos) tegen het midden van de 1e eeuw. De tempel werd onder Septimius Severus (193–211) opgeknapt. De geleerde Maamoun Abdulkarim schrijft het ontwerp toe aan de in Damascus geboren architect Apollodorus. Een inscriptie getuigt van een bezoek van keizer Julianus (361–363).

Tijdens de vervolging van de heidenen vormde Theodosius I de tempel om tot een kerk van Johannes de Doper; de Duitstalige Wikipedia spreekt van afbraak en de ombouw van delen. Na de islamitische verovering (Duitstalige Wikipedia: 634; Engelstalige en Arabischtalige: 635) bleef de kerk enige tijd in gebruik; kalief al-Walid I gaf in 706 opdracht tot de Omajjadenmoskee, die in de zuidzijde van de oude temenos werd ingebouwd.[1][2][3]

Het complex bestond uit twee ommuurde terreinen: een buitenste peribolos, waarin ook een markt lag, en de binnenste temenos met de cella en het cultusbeeld in het midden. Op de vier hoeken van de temenos stonden torens voor rituelen in de Semitische traditie. De hoofdingang lag in het oosten en werd bereikt via een zuilenstraat vanaf de agora. De Duitstalige Wikipedia noemt 380 bij 310 meter voor de peribolos en 56 bij 97 meter voor het binnenhof; Wulzinger en Watzinger maten de peribolos in 1921 op ongeveer 350 bij 450 meter. In de 4e eeuw was het de grootste tempel van Romeins Syrië.[1][2][3]

Richard Pococke publiceerde in 1745 een plattegrond van het complex, en Josias Porter in 1855 een plattegrond met 40 tussen de huizen bewaarde zuilen of zuilfragmenten. Volgens de Arabischtalige Wikipedia worden sinds 2006 voor de zuidelijke poort van de moskee resten van de tempel blootgelegd. UNESCO noemt de uitgebreide resten van de Jupitertempel onder de vroegste zichtbare Romeinse getuigenissen in het werelderfgoed Oude stad Damascus.[1][3][4]

Delen van de muren van de temenos vormen nu buitenmuren van de moskee. Resten van drie ingangen van de buitenste ommuring zijn bewaard, waaronder de westelijke poort tussen de Suq al-Hamidiyya en de moskee, met goed bewaarde delen van een zuilengang; naar het oosten loopt de as door in de wijk al-Qaymariyya. Verdere fragmenten zijn verspreid over de omliggende huizen, winkels en khans. Er bestaat geen gedateerd verslag over de toestand.[1][2][3]