اوگاریت

این مکان از دوران نوسنگی به بعد مسکونی بود؛ ویکی‌پدیای انگلیسی پایان هزارهٔ هشتم پیش از میلاد و ویکی‌پدیای آلمانی هزارهٔ هفتم را ذکر می‌کنند. از اوایل هزارهٔ سوم شهری شد، حدود ۲۲۰۰ پیش از میلاد متروک شد و در عصر مفرغ میانه دوباره مسکونی و مستحکم شد. بایگانی ماری (حدود ۱۷۶۵ پیش از میلاد) از اوگاریت و دیدار شاه زیمری‌لیم یاد می‌کند؛ شهر در آن زمان دست‌نشاندهٔ پادشاهی یمحاض به مرکزیت حلب بود. یافته‌ها از پیوند با مصرِ پادشاهی میانه گواهی می‌دهند.

دوران طلایی آن در عصر مفرغ متأخر فرا رسید. اوگاریت با مصر، قبرس، دریای اژه، هیتی‌ها و شهرهای شام بازرگانی داشت و جمعیتش ۶٬۰۰۰ تا ۸٬۰۰۰ نفر برآورد می‌شود. در زمان نقمدو دوم (حدود ۱۳۵۰–۱۳۱۵ پیش از میلاد) دست‌نشاندهٔ هیتی‌ها شد، در حالی که استقلال گستردهٔ اقتصادی و فرهنگی خود را نگه داشت. نامه‌هایی در بایگانی عمارنه پیوندهای دیپلماتیک با مصر را مستند می‌کنند.

حدود ۱۲۰۰ پیش از میلاد، شرق مدیترانه دچار قحطی شد و در همان حال یورشگران دریایی به ساحل حمله می‌کردند. آخرین پادشاه، عموراپی، بیهوده یاری خواست، زیرا سپاه و ناوگانش در خدمت هیتی‌ها بودند. شهر غارت و سوزانده شد، احتمالاً به دست به‌اصطلاح «مردمان دریا». تاریخ‌ها میان ۱۱۹۴ و ۱۱۸۵ پیش از میلاد متغیرند؛ ویکی‌پدیای انگلیسی گزارش می‌دهد که داده‌های رادیوکربن و نجومی به ۱۱۹۲–۱۱۹۰ پیش از میلاد اشاره دارند. اوگاریت هرگز بازسازی نشد.[1][2][3]

این تپه حدود ۲۸ هکتار وسعت دارد و تا ۲۰ متر ارتفاع می‌یابد؛ دیوار شهری با یک دروازهٔ مستحکم شناخته‌شده شهر را در بر می‌گرفت. در غرب، محدودهٔ شاهی با کاخ قرار داشت که در چند مرحله در سده‌های چهاردهم و سیزدهم پیش از میلاد گرداگرد حیاط‌ها گسترش یافت. اندازهٔ آن بسته به منبع متفاوت است: حدود ۶٬۵۰۰ متر مربع (ویکی‌پدیای انگلیسی)، حدود ۱۰٬۰۰۰ متر مربع با حدود ۱۰۰ اتاق (ویکی‌پدیای آلمانی)، نزدیک به یک هکتار (یونسکو). طبقهٔ همکف سنگی در برخی جاها تا ۴ متر ارتفاع باقی مانده است و پلکان‌های متعدد از طبقهٔ بالایی از دست رفته گواهی می‌دهند.

بر ارگ (آکروپولیس) معابد بعل و داگان قرار داشتند که هر یک ایوان و پرستشگاهی درونی داشتند. معبد بعل در میانهٔ سدهٔ سیزدهم پیش از میلاد، شاید بر اثر زمین‌لرزه، ویران شد و بازسازی نشد، در حالی که معبد داگان مرمت شد. میان آن دو، خانهٔ کاهن اعظم قرار داشت. در مرکز شهر، به‌اصطلاح «معبد ریتون» در میان یک محلهٔ مسکونی جای داشت. خانه‌ها از الگویی مشترک با هشتی، حیاط و پلکان پیروی می‌کردند و در امتداد کوچه‌های باریک و نامنظم صف کشیده بودند.

این پادشاهی بندر مینت البیضا، حدود ۱٫۵ تا ۲ کیلومتر در غرب، و اقامتگاه فرعی رأس ابن هانی، حدود ۵ کیلومتر در جنوب، را نیز در بر می‌گرفت.[1][2][4]

اوگاریت کانون بازرگانی، مقر شاهی و مرکز دینی بود. ستون‌نگاره‌ها، تندیس‌ها و شانزده لنگر سنگی به‌عنوان نذورات در معبد بعل یافت شدند. خانهٔ کاهن اعظم لوحه‌هایی از شعر اسطوره‌ای، از جمله چرخهٔ بعل، همراه با تمرین‌های نگارش و فهرست‌های واژگان را در بر داشت که به وجود یک مدرسهٔ کاتبان اشاره دارد. معبد ریتون را همچنین محلی برای «مرزح»، ضیافتی جمعی به افتخار یک خدا، تفسیر کرده‌اند.

پس از ویرانی، این مکان قرن‌ها متروک ماند؛ روستایی کوچک در سده‌های ششم تا چهارم پیش از میلاد در نزدیکی آن وجود داشت و در دوران رومی سکونتی کوتاه در آن برقرار بود. ارگ بعدها غارت شد و سنگ‌هایش برداشته شد. در ۱۹۲۸ کشاورزی هنگام شخم زدن کشتزار، تصادفاً گوری را در گورستان مینت البیضا گشود. هیئتی فرانسوی به سرپرستی کلود شفر از ۱۹۲۹، بعدها به سرپرستی دیگران و از ۲۰۰۵ به‌طور مشترک با سوریه، به کاوش پرداخت تا آنکه جنگ داخلی در ۲۰۱۱ کار را متوقف کرد.[1][2][4]

حدود ۱۴۰۰ پیش از میلاد، یا از سدهٔ چهاردهم پیش از میلاد، کاتبان اوگاریت خط میخی الفبایی ۳۰ نشانه‌ای را پدید آوردند که ترتیب حروفش به الفبای فنیقی شباهت دارد. اکدی در کنار آن به‌عنوان زبان دیپلماسی به کار می‌رفت. به گفتهٔ یونسکو، ابزارهای مفرغی کتیبه‌دار امکان رمزگشایی این خط را در ۱۹۳۰ فراهم کردند؛ ویکی‌پدیای آلمانی آن را به هانس باوئر (۱۹۳۲)، شارل ویرولو و ادوار دورم نسبت می‌دهد.

لوحه‌ها همچنین سرودهای حوری را در بر دارند که کهن‌ترین نت‌نویسی موسیقایی بازمانده دانسته می‌شوند. هم‌زمانی‌هایی در متن‌ها، مانند ارتباط با صدراعظم مصری بای، گاه‌شماری شرق مدیترانه را دقیق‌تر کرده است. یونسکو یادآور می‌شود که پس از شصت سال پژوهش، تنها یک‌ششم محوطه کاوش شده بود.[1][2][4]

از عصر مفرغ متأخر، رود نهر شبیب حدود ۵۰ متر از انتهای شمالی تپه را فرسوده است و باغ‌های پرتقال در دامنهٔ جنوبی مانع کاوش‌اند. مینت البیضا اکنون بندری نظامی است و برای کاوش در دسترس نیست. کاوش‌ها در ۲۰۱۱ بر اثر جنگ داخلی متوقف شد؛ ویکی‌پدیای انگلیسی گزارش می‌دهد که در ۲۰۲۱ نوک پیکان‌های فراوانی از لایهٔ ویرانی بازیافته شد. منابع هیچ اطلاعاتی دربارهٔ آسیب‌های جنگ یا وضعیت کنونی حفاظت ندارند.[1]