
تل حلف، سوریه، کاخ شمالشرقی · عکس: Bertramz · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons · ثبتشده 2009
تپه حلاف
نام محلی: تل حلف
تل حلف تپهای باستانی در شمالشرق سوریه بر کرانهٔ رود خابور، در حدود سه کیلومتری غرب رأس العین نزدیک مرز ترکیه است. این تپه محوطهٔ شاخص فرهنگ نوسنگی حلف است و در هزارهٔ یکم پیش از میلاد مقر شهر آرامی و سپس آشوری گوزانا (جوزن) بود.
تاریخ
این مکان در اواخر دوران نوسنگی مسکونی شد و نام خود را به فرهنگ حلف داد که سفالینههایش با نقشهای هندسی و جانوری چندرنگ نقاشی شدهاند. ویکیپدیای انگلیسی دوران شکوفایی آن را حدود ۶۱۰۰–۵۴۰۰ پیش از میلاد و ویکیپدیای آلمانی دورهٔ حلف را حدود ۶۰۰۰–۵۳۰۰ پیش از میلاد تاریخگذاری میکنند. فرهنگ عبید در پی آمد و سپس این مکان مدتی طولانی متروک ماند.
در سدهٔ دهم پیش از میلاد (به گفتهٔ ویکیپدیای آلمانی سدهٔ دهم یا نهم) فرمانروایان پادشاهی آرامی بیت بحیانی این مکان را با نام گوزانا مقر خود کردند؛ شاه کاپارا کاخی سرشار از پیکرهها بر ارگ ساخت (کاخ غربی، یک «هیلانی»). شاه آشوری اددنیراری دوم از گوزان خراج گرفت؛ ویکیپدیای انگلیسی سال ۸۹۴ پیش از میلاد را ذکر میکند. در ۸۰۸ پیش از میلاد شهر به ایالتی از امپراتوری آشور تبدیل شد و والیان در کاخ شمالشرقی اقامت داشتند. پس از سقوط آشور، در ۶۱۲ پیش از میلاد به مستعمرهای بابلی تبدیل شد و به گفتهٔ ویکیپدیای آلمانی تا دورهٔ اسلامی و به گفتهٔ ویکیپدیای انگلیسی تا دورهٔ رومی–اشکانی مسکونی ماند. کتاب مقدس از گوزان بهعنوان مقصد اسرائیلیان تبعیدشده نام میبرد.[1][2][3]
محوطه
دیوار برجدار ارگ، شهر بالایی به وسعت ۵٫۱ هکتار را و دیواری بیرونی، شهر پایینی به وسعت حدود ۵۰ هکتار را در بر میگرفت. کاخ غربی بر سکویی بلند قرار داشت؛ در ورودی آن، ستونهای پیکرهدارِ خدای آبوهوا و خانوادهاش، ایستاده بر گاو نر و شیرها، سرستون افقی را نگه میداشتند و پایهٔ دیوارها با تختهسنگهای بازالتی (ارتوستات) پوشیده شده بود. به گفتهٔ ویکیپدیای آلمانی، حفظ خوب آنها ممکن است با آتشسوزیای در جریان شورش ۷۵۹ پیش از میلاد مرتبط باشد. یک اتاق آیینی، گورها و در شهر پایینی معبدی به سبک آشوری نیز از خاک بیرون آمد.[1][2][3]
تاریخچهٔ پژوهش و مجموعه
ماکس فون اوپنهایم این مکان را در نوامبر ۱۸۹۹ کشف کرد و از ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۳ و از ۱۹۲۷ تا ۱۹۲۹ در آن کاوش کرد. هنگام تقسیم یافتهها، بخشی از پیکرهها به حلب رفت که هستهٔ موزهٔ ملی کنونی را تشکیل داد و بخشی به برلین. اوپنهایم در آنجا در ۱۹۳۰ موزهٔ تل حلف خود را گشود؛ این موزه در یک حملهٔ هوایی در نوامبر ۱۹۴۳ سوخت و پیکرههای بازالتی به حدود ۲۷٬۰۰۰ قطعه خرد شدند. میان ۲۰۰۱ و ۲۰۱۰ (ویکیپدیای آلمانی: ۲۰۰۲–۲۰۰۹) بیش از ۳۰ پیکره دوباره سرهم شدند و در ۲۰۱۱ در موزهٔ پرگامون و در ۲۰۱۴ در بوندسکونستهاله بن به نمایش درآمدند. از ۲۰۰۶ گروهی سوری–آلمانی کاوش در تپه را از سر گرفته است.[1][2][3]
گاهشمار
- حدود ۶۱۰۰–۵۴۰۰ پ.م.
دوران شکوفایی فرهنگ حلف در این مکان (ویکیپدیای آلمانی: حدود ۶۰۰۰–۵۳۰۰ پیش از میلاد).[1][2][3]
- سدهٔ ۱۰/۹ پ.م.
گوزانا مقر بیت بحیانی میشود؛ شاه کاپارا کاخ غربی را میسازد.[1][2][3]
- ۸۰۸ پ.م.
- ۱۸۹۹
- ۱۹۱۱–۱۹۱۳، ۱۹۲۷–۱۹۲۹
کاوشهای اوپنهایم؛ تقسیم یافتهها میان حلب و برلین.[1][2][3]
- نوامبر ۱۹۴۳
- ۲۰۰۶
- ۲۰۱۱
گالری
وضعیت مستند
وضعیت کنونی مستند نشده است · تا 2026
به گفتهٔ ویکیپدیای آلمانی، از دههٔ ۱۹۸۰ خانههای روستا تا پای تپه گسترش یافتهاند، بهطوری که دیگر نمیتوان ناحیهٔ شهر پایینی جنوبی را بررسی کرد، و گورستانی اسلامی که هنوز استفاده میشود، کاوش بر خود تپه را محدود میکند. ویکیپدیای عربی جمعیت روستای پیرامون تل حلف را حدود ۱۰٬۰۰۰ نفر ذکر میکند. هیچ گزارش تازهتری دربارهٔ وضعیت محوطه در دست نیست.[2][3]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حملونقل در استان حسکه:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. دادهها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۱۸)
- Wikipedia (en): Tell Halaf rev. 1364720392 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Tell Halaf rev. 270712745 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): تل حلف rev. 76479119 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (en): National Museum of Damascus rev. 1382051165 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ja) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (sv) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (zh) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Widersprüche: (1) Halaf-Zeit – en/ar 6100–5400, de 6000–5300 v. Chr. (Wikidata 6100/5400). (2) Kapara – en 10. Jh., de 10. oder 9. Jh. (Synchronismen fehlen). (3) Adad-Nirari II. – en 894 v. Chr., de nur Regierungszeit 911–891. (4) Besiedlungsende – en römisch-parthisch, de/ar bis islamische Zeit. (5) Grabungsteam 1911 – en fünf Archäologen und 500 Einheimische, de fünf Architekten und 200 Arbeiter; Zahlen nicht übernommen. (6) Rekonstruktion – en 2001–2010, de 2002–2009. (7) Fundteilung – en ca. 80 Stücke (zwei Drittel) nach Berlin, 35 nach Aleppo; nicht übernommen. Lage: en 'wenige Kilometer', de 3 km westlich von Raʾs al-ʿAin. Kein UNESCO-Bezug im Paket. Relation findsHeldBy Q617254 nach dem Quellenpaket des Nationalmuseums Damaskus (en-Wikipedia: Skulpturen vom Tell Halaf); Nationalmuseum Aleppo und Pergamonmuseum ohne Q-ID im Paket. Wikidata P131 = Q233914 ohne Label – keine Relation gesetzt. Kein Bericht über Kriegsfolgen am Fundort im Paket.