سرجیلا · عکس: Haubi|Gerhard Haubold · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons · ثبت‌شده 1994
سرجیلا
نام محلی: سرجيلا
سرجیلا سکونتگاهی بیزانسی متقدم در توده‌کوه آهکی شمال‌غرب سوریه است که در استان ادلب، در ارتفاع حدود ۷۰۰ متری در جبل الزاویه (جبل ریحا) و نزدیک البارة قرار دارد. خانه‌ها و بناهای همگانی به‌خوبی حفظ‌شدهٔ آن از سده‌های پنجم و ششم، آن را به یکی از شناخته‌شده‌ترین «شهرهای مرده» تبدیل کرده است. به گفتهٔ ویکی‌داده (جزء ۱۳۴۸-۰۰۴)، این مکان بخشی از اثر میراث جهانی «روستاهای باستانی شمال سوریه» است.
تاریخ
ویکی‌پدیای آلمانی آغاز این سکونتگاه را به میانهٔ سدهٔ چهارم و پایان آن را به پس از سدهٔ هفتم تاریخ‌گذاری می‌کند. ویکی‌پدیای انگلیسی سال ۴۷۳ را سال ساخت سرجیلا ذکر می‌کند؛ ویکی‌پدیای آلمانی این را تاریخ (سال ۷۸۴ تقویم سلوکی) یک موزاییک در گرمابه می‌داند. این سکونتگاه در یک حوضهٔ طبیعی رشد کرد و از انگور و زیتون رونق یافت؛ استخراج سنگ آهک نیز رایج بود، گاه مستقیماً در زیر بناها. به گفتهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، سرجیلا نیز مانند بیشتر شهرهای مرده در سدهٔ هفتم، پس از آنکه فتح عرب راه‌های تجاری میان انطاکیه و آپامئا را قطع کرد، متروک شد. یونسکو سده‌های هشتم تا دهم را زمان متروک شدن روستاهای باستانی در کل ذکر می‌کند.
ملشیور دو ووگوئه در دههٔ ۱۸۶۰ این مکان را بررسی کرد. هوارد کرازبی باتلر در ۱۸۹۹/۱۹۰۰ و بار دیگر در ۱۹۰۴/۰۵ با هیئت پرینستون از آن بازدید کرد؛ به گفتهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، موزاییک کف که این گروه یافته بود تا زمان بازگشت آن‌ها ناپدید شده بود.[1][2][4]
معماری
در مرکز، دو بنای سدهٔ پنجم کنار هم قرار دارند: یک آندرون، یعنی خانهٔ گردهمایی و مهمان‌خانهٔ مردان با رواقی ستون‌دار دوطبقه و سرستون‌هایی از نوعی که باتلر «سوری» نامید، و یک گرمابه. موزاییک گرمابه درخت اناری را نشان می‌دهد؛ کتیبه‌ای از یولیانوس و همسرش دونا به‌عنوان اهداکنندگان نام می‌برد. بخش شمالی شامل اتاق‌های استراحت و رخت‌کن و بخش جنوبی شامل حمام‌های گرم و سرد بود.
خانه‌های دوطبقهٔ متعدد از قطعه‌سنگ‌های آهکی، برخی با رواق و قرنیز (مانند خانهٔ شمارهٔ ۱۸، احتمالاً از اواخر سدهٔ پنجم)، بازتاب ثروت این جامعه‌اند؛ پشت یکی از ویلاها بنایی فرورفته با یک دستگاه روغن‌کشی زیتون قرار دارد. از بازیلیکای سه‌راهرویی که باتلر آن را به میانهٔ سدهٔ پنجم تاریخ‌گذاری کرد، تنها بخش‌هایی از محراب‌گاه، مارتیریوم و نمای جنوبی باقی مانده است.[1][2]
کاربری تاریخی و اهمیت
ویکی‌پدیای عربی ساکنان را کشاورزانی توصیف می‌کند که کشاورزی، دامداری و تولید روغن زیتون را با هم داشتند، به سریانی سخن می‌گفتند، یونانی می‌دانستند و از بت‌پرستی به مسیحیت گرویدند. یونسکو روستاهای باستانی شمال سوریه را گواهی بر زندگی روستایی در اواخر دوران باستان و گسترش مسیحیت در جوامع روستایی می‌داند. این اثر در سال ۲۰۱۱ ثبت شد و از سال ۲۰۱۳ در فهرست میراث جهانی در معرض خطر قرار دارد؛ ویکی‌پدیای انگلیسی در عوض سال ۲۰۱۱ را برای قرار گرفتن در فهرست خطر ذکر می‌کند.[1][3][4]
گاه‌شمار
گالری
وضعیت مستند
تا حدی آسیب‌دیده · تا 2019
به گفتهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، پناهندگان از ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۵ در ویرانه‌ها زندگی کردند، تنورها و یک دستشویی ساختند و آسیب‌های جزئی وارد کردند. در بخش غربی، یک دستهٔ نظامی از ویرانه‌ها به‌عنوان محل اسکان استفاده کرد و بام‌های حلبی به آن‌ها افزود. در مه ۲۰۱۹ سه موشک به بخش غربی اصابت کرد؛ خانه‌ای که در سال ۲۰۱۱ به مهمان‌خانه تبدیل شده بود، بام خود را از دست داد.[1]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حمل‌ونقل در استان ادلب:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. داده‌ها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۱۱)
- Wikipedia (en): Serjilla rev. 1365340179 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Serjilla rev. 253770300 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): سرجيلا rev. 70704678 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre: Ancient Villages of Northern Syria · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pt) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Welterbe-Zugehörigkeit nur über Wikidata belegt (P757 1348-004, P361 Q393841, P1435 Q43113623); die UNESCO-Seite im Paket nennt die einzelnen Bestandteile nicht. QID Q393841 als „Ancient Villages of Northern Syria“ zugeordnet nach dem Paket Q1112125 (basis: Wikidata P361 Q393841). Konflikte: Baujahr 473 (en) ist nach de das Mosaikdatum, Siedlungsbeginn Mitte 4. Jh. (de); Fund des Mosaiks 1899 (en) vs. 1900 (de); Aufgabe 7. Jh. (en) vs. 8.–10. Jh. für die Dörfer insgesamt (UNESCO); Gefährdungsliste 2011 (en) vs. 2013 (UNESCO); Entfernungen (65 km N von Hama / 80 km SW von Aleppo laut en, 35 km S von Idlib laut de; ar-Angabe unklar) nicht übernommen. „Pompeji des Ostens“ und die Bezeichnung der Raketen als „Vakuumraketen russischer Herkunft“ (en) nicht übernommen. Zustandsberichte (SOC) der UNESCO nicht im Paket.