قصر ابن وردان

امپراتور یوستینیانوس یکم (حک. ۵۲۷–۵۶۵) این مجموعه را در میانهٔ سدهٔ ششم به‌عنوان بخشی از خط دفاعی در برابر امپراتوری ساسانی، همراه با رصافه و حلبیه، ساخت. ویکی‌پدیای عربی از تاریخ‌های ۵۶۲–۵۶۴ بر پنجره‌های بالایی کلیسا و کاخ یاد می‌کند، اما در جای دیگر سدهٔ پنجم را زمان ساخت ذکر می‌کند. به گفتهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، این سبک غیرمعمول احتمالاً برای تحت تأثیر قرار دادن قبایل بادیه‌نشین محلی و تحکیم نظارت بر آنان برگزیده شد.

به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، این نام عربی و متأخرتر از بناست: به شخصیت بانفوذ بادیه‌نشینی معروف به ابن وردان اشاره دارد که حدود سه قرن پیش از کاخ به‌عنوان منزلگاه استفاده می‌کرد و احتمالاً از قبیلهٔ عنزه بود. در ۸ فوریهٔ ۲۰۱۸ ارتش عربی سوریه روستا و محوطه را از داعش بازپس گرفت.[1][2]

کاخ نوارهای متناوبی از بازالت سیاه و آجر زرد (به عربی «ابلق») نشان می‌دهد. بازالت از مناطقی دوردست در شمال یا جنوب آورده شد؛ گمان می‌رود ستون‌ها و سرستون‌های مرمرین از آپامئا آمده باشند. کاخ که احتمالاً اقامتگاه والی محلی نیز بود، به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی حدود ۲٬۰۰۰ متر مربع گرداگرد حیاطی مربع به پهنای ۲۵٫۵ متر را در بر می‌گیرد. بهترین بخش حفظ‌شدهٔ آن نمای جنوبی است؛ بقایای اصطبل‌ها در شمال و گرمابه‌ای کوچک در شرق وجود دارد. کارکرد هر اتاق با سنگی کنده‌کاری‌شده مشخص می‌شد.

کلیسا در غرب کاخ مربع است، با یک شبستان میانی و دو راهرو، و زمانی گنبدی بزرگ داشت که تنها یک گوشوار (پاندانتیف) از آن باقی مانده است؛ این کلیسا نمونه‌ای از گنبدسازی بیزانسی متقدم است. رواق‌های بالایی برای زنان در سه سو امتداد داشتند که دیوارهای شمالی و جنوبی آن‌ها باقی مانده است؛ سوی چهارم به محراب‌گاهی با نیم‌گنبد ختم می‌شود. از سربازخانه در جنوب کاخ امروز چیزی باقی نمانده است.[1][2]

منابع هیچ گزارش تاریخ‌دار دربارهٔ وضعیت ندارند. آخرین رویداد مستند، بازپس‌گیری نظامی در ۸ فوریهٔ ۲۰۱۸ است؛ منابع دربارهٔ آسیب‌های احتمالی جنگ چیزی نمی‌گویند.[1]