قلعهٔ مرقب / دژ مرگات، دژی صلیبی در شمال سوریه · عکس: Shayno · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
قلعه المرقب
نام محلی: قلعة المرقب
مرگات، که با نام قلعهٔ مرقب نیز شناخته می‌شود (به عربی قلعة المرقب، «دژ دیده‌بانگاه»)، بر تپه‌ای که از یک آتشفشان خاموش پدید آمده، در حدود شش کیلومتری جنوب بانیاس و حدود دو کیلومتری ساحل مدیترانه قرار دارد. از ۱۱۸۶ یکی از مقرهای شوالیه‌های اسپیتالیه در سوریه بود و در ۱۲۸۵ به دست سلطان مملوک قلاوون افتاد.
تاریخ
به گفتهٔ منابع عربی که ویکی‌پدیای انگلیسی به آن‌ها استناد می‌کند، این مکان نخستین بار در ۱۰۶۲ مستحکم شد؛ ویکی‌پدیای آلمانی یک زمین‌دار محلی را سازنده می‌داند، در حالی که ویکی‌پدیای عربی از رشیدالدین الاسماعیلی نام می‌برد و بنایی پیشین را به دوران خلافت هارون‌الرشید (۷۸۹–۸۰۹) بازمی‌گرداند. نیروهای بیزانسی در ۱۱۰۴ دژ را گرفتند. روایت‌ها دربارهٔ چگونگی رسیدن آن به امیرنشین انطاکیه متفاوت‌اند: ویکی‌پدیای انگلیسی آن را به تانکرد نسبت می‌دهد، ویکی‌پدیای آلمانی به مبادله‌ای با شاهزاده روژه در ۱۱۱۶، و ویکی‌پدیای عربی ۱۱۱۷ را ذکر می‌کند. خاندان مازوآر آن را به‌عنوان تیول در اختیار داشتند؛ ویکی‌پدیای آلمانی می‌گوید میان ۱۱۳۳ و ۱۱۴۰ مدتی کوتاه دوباره در دست مسلمانان بود.
ویکی‌پدیای آلمانی آسیب‌های زمین‌لرزه را در ۱۱۵۷، ۱۱۷۰ و ۱۱۸۶ ثبت می‌کند. چون هزینهٔ نگهداری از توان خاندان مازوآر فراتر بود، برتران مازوآر در ۱۱۸۶ دژ را به اسپیتالیه فروخت (به گفتهٔ ویکی‌پدیای آلمانی در ۱ فوریه، در برابر اجاره‌ای سالانه به مبلغ ۲٬۰۰۰ بیزانت طلا). این فرقه آن را بازسازی و گسترش داد، به گفتهٔ ویکی‌پدیای آلمانی تا حدود ۱۲۰۵. صلاح‌الدین در ۱۱۸۸ بی آنکه حمله کند از کنار آن گذشت؛ محاصره‌ای ایوبی در ۱۲۰۶ و حملاتی در ۱۲۶۹، ۱۲۷۰ و ۱۲۸۱ دفع شدند.
قلاوون در ۱۷ آوریل ۱۲۸۵ محاصره را آغاز کرد. پس از آنکه نقب‌زنان بخش بیرون‌زده‌ای از دیوار جنوبی را فرو ریختند، مدافعان در ۲۳ مه ۱۲۸۵ تسلیم شدند و اجازه یافتند با آنچه می‌توانستند حمل کنند بروند. قلاوون به‌جای ویران کردن دژ، استحکامات آن را تعمیر کرد و پادگانی نیرومند در آن مستقر کرد.[1][2][3]
معماری
ویکی‌پدیای انگلیسی مرگات را دژی دماغه‌ای و بزرگ با بسیاری از عناصر نوعی دژ متحدالمرکز توصیف می‌کند. ورودی خمیده‌ای از پایهٔ یک برج دروازه می‌گذرد و استحکامات درونی شامل برجی بزرگ و دایره‌ای است که گاه دونژون نامیده می‌شود. برخلاف قلعهٔ الحصن، مرگات محوطهٔ بیرونی بزرگی دارد که مساحت کل بیشتری به آن می‌دهد. ویکی‌پدیای عربی دو حلقه دیوار با ۱۴ برج در حلقهٔ بیرونی، تالار شوالیه‌ها، نمازخانه‌ای با نقاشی‌های دیواری سدهٔ دوازدهم، آب‌انبارها و خندقی در برابر ورودی اصلی را توصیف می‌کند.[1][3]
کاربری تاریخی و اهمیت
این دژ بر جادهٔ ساحلی میان طرابلس و لاذقیه نظارت داشت. در دوران ممالیک مقر بخشی از ایالت طرابلس و در دورهٔ برجی زندانی سلطنتی برای زندانیان سرشناس بود؛ ابن بطوطه در ۱۳۲۵ از حومهٔ آن دیدار کرد. در دورهٔ عثمانی، مرگات مرکز قضایی هم‌نام و اقامتگاه قائم‌مقام آن بود تا ۱۸۸۴، هنگامی که مقر به بانیاس منتقل شد. ویکی‌پدیای آلمانی می‌گوید پادگان کوچکی از ترکان تا سدهٔ بیستم در آن باقی ماند.[1][2]
گاه‌شمار
- ۱۰۶۲
نخستین استحکام‌بخشی این مکان؛ منابع سازندگان متفاوتی را نام می‌برند.[1][2][3]
- ۱۱۰۴
- ۱۱۸۶
برتران مازوآر دژ را به شوالیه‌های اسپیتالیه می‌فروشد.[1][2][3]
- ۱۱۸۸
- ۱۷ آوریل – ۲۳ مه ۱۲۸۵
- ۱۸۸۴
مقر قائم‌مقام عثمانی به بانیاس منتقل می‌شود.[1]
- ۲۰۰۷
آغاز برخی کارهای بازسازی و نوسازی.[1]
- فوریهٔ ۲۰۲۳
آسیب در زمین‌لرزه.[1]
گالری
وضعیت مستند
تا حدی آسیب‌دیده · تا 2023
به گفتهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، دژ تا ۲۰۰۷ در وضعیت حفاظتی بدی بود، تا آنکه در آن سال برخی کارهای بازسازی و نوسازی آغاز شد. در زمین‌لرزهٔ فوریهٔ ۲۰۲۳ آسیب دید؛ منبع میزان آسیب را توصیف نمی‌کند.[1]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حمل‌ونقل در استان طرطوس:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. داده‌ها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۱۹)
- Wikipedia (en): Margat rev. 1376411121 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Margat rev. 261420165 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): قلعة المرقب (سوريا) rev. 70739440 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (el) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (hi) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (id) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ja) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pt) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Quellenkonflikte: Höhe des Hügels ca. 360 m (en), 280 m (de), 370 m (ar) – nicht im Text verwendet; Lage 6 km südlich von Baniyas (en, de) vs. 5 km östlich (ar); Bauherr 1062: Muslime (en), ansässiger Grundherr (de), Rashid ad-Din al-Ismaili (ar); Übergang an Antiochia: Tankred (en) vs. Tausch mit Roger 1116 (de) vs. 1117 (ar). Die ar-Angabe einer Kirche „aus dem 2. Jahrhundert“ und eines nahen Tempels wurde nicht übernommen. Kein UNESCO-Eintrag im Paket. Zustand: nur en-Wikipedia (Renovierung ab 2007, Erdbeben 2023), keine institutionelle Schadensbewertung im Paket.