باب شرقی در دمشق، سوریه · عکس: Bernard Gagnon · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · ثبت‌شده 2010
باب شرقی
نام محلی: باب شرقي
باب شرقی («دروازهٔ شرقی»)، که در دوران رومی دروازهٔ خورشید نامیده می‌شد، یکی از دروازه‌های باستانی شهر دمشق و تنها دروازهٔ اصیل رومی است که هنوز پابرجاست. این دروازه انتهای شرقی «کوچهٔ راست» (خیابان مستقیم) را مشخص می‌کند و تنها دروازهٔ شهر قدیم است که شکل اصلی خود را به‌صورت گذرگاهی سه‌دهانه حفظ کرده است.
تاریخ
این دروازه حدود سال ۲۰۰ میلادی برپا شد و رومیان آن را به خورشید تقدیم کردند. به گفتهٔ ویکی‌پدیای عربی، شکل کنونی خود را در زمان امپراتور سپتیمیوس سوروس یافت و در زمان کاراکالا تکمیل شد، و گفته می‌شود بر جای دروازهٔ خورشید یونانی پیشین قرار دارد؛ نقش برجستهٔ قرص خورشید بر فراز دروازه بر اثر کارهای مرمتی دیگر وجود ندارد.
به گفتهٔ ویکی‌پدیای آلمانی، فرمانده خالد بن ولید در ۱۸ سپتامبر ۶۳۴ در جریان فتح مسلمانان از این دروازه وارد دمشق شد. چون دروازهٔ سه‌دهانه برای دفاع چندان مناسب نبود، در سدهٔ دوازدهم در زمان نورالدین بخشی از آن مسدود شد؛ تنها دهانهٔ مرکزی نگه داشته شد و به ورودی خمیده تبدیل شد و مناره‌ای به آن افزوده شد. نمای بزرگ آن در دههٔ ۱۹۶۰ مرمت شد.[1][2][3]
معماری
دروازه یک گذرگاه مرکزی بزرگ برای کاروان‌ها و وسایل چرخ‌دار دارد که دو گذرگاه کوچک‌تر برای پیادگان در دو سوی آن قرار دارند. تزیینات آن اندک است: ستون‌نماهای بیرون‌زده تنها آرایهٔ آن‌اند. ممکن است با برج‌هایی در دو سو تقویت شده بوده باشد. این دروازه با پهنای ۲۶ متر بر دکومانوس، بعدها «کوچهٔ راست»، گسترده بود که سواره‌رویی ۱۴ متری و دو رواق ستون‌دار سرپوشیده داشت؛ بقایای این رواق‌ها در درون دروازه باقی مانده است.[1][2][3]
کاربری و اهمیت
«کوچهٔ راست» که در منابع کتاب مقدس از آن نام برده شده، هنوز باب شرقی را به دروازهٔ غربی، باب الجابیه، پیوند می‌دهد. محلهٔ مسیحی پیرامون به نام این دروازه نامیده شده است؛ در نزدیکی آن کلیسای جامع رسولی ارمنی سرکیس مقدس، کلیسای ملکی الزیتون و اندکی در شمال، خانهٔ حنانیا قرار دارند. یونسکو دیوارها و دروازه‌های شهر را در شمار ویژگی‌های کلیدی اثر میراث جهانی شهر باستانی دمشق می‌آورد.[1][2][3][4]
گاه‌شمار
- حدود ۲۰۰
ساخت دروازهٔ خورشید رومی (ویکی‌پدیای عربی: در زمان سپتیمیوس سوروس، تکمیل در زمان کاراکالا).[1][2][3]
- ۱۸ سپتامبر ۶۳۴
خالد بن ولید از این دروازه وارد دمشق می‌شود (به گفتهٔ ویکی‌پدیای آلمانی).[2]
- سدهٔ ۱۲
مسدود شدن بخشی از آن در زمان نورالدین؛ دهانهٔ مرکزی به ورودی خمیده تبدیل و مناره افزوده می‌شود.[1][2]
- دههٔ ۱۹۶۰
مرمت نمای بزرگ.[2]
گالری
وضعیت مستند
وضعیت کنونی مستند نشده است · تا 2009
منابع هیچ وضعیت کنونی‌ای از دروازه را مستند نمی‌کنند. آن‌ها مرمت نما در دههٔ ۱۹۶۰ و از دست رفتن نقش برجستهٔ خورشید بر اثر کارهای مرمتی (بی‌تاریخ) را ثبت می‌کنند. بیانیهٔ ۲۰۰۹ یونسکو دیوارها و دروازه‌ها را ویژگی‌های بازماندهٔ شهر قدیم می‌نامد.[2][3][4]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حمل‌ونقل در استان دمشق:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. داده‌ها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۱۴)
- Wikipedia (en): Bab Sharqi rev. 1344544151 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Bab Scharqi rev. 246753287 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): باب شرقي (دمشق) rev. 76641231 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre: Ancient City of Damascus · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (id) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (zh) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Widersprüche: (1) Zahl der Tore – en und de: eines von sieben antiken Toren; en zugleich 'eines der acht Tore der Altstadt' – im Text keine Zahl genannt. (2) Bauherr – en/de nur 'um 200'; Septimius Severus/Caracalla und älteres griechisches Tor nur ar ('wie es heißt'). (3) Ein Satz der en-Wikipedia über die Gewährung von Kirchenzugang an Christen hat keinen benannten Urheber – nicht übernommen. Eroberungsdatum 18.09.634 nur de. UNESCO: Tor liegt in der Welterbestätte 'Ancient City of Damascus' (Mauern und Tore als Attribute, Integrity 2009); Einschreibungsjahr steht nicht im Quellenpaket und wurde nicht genannt; die News-Liste nennt die Aufnahme der sechs syrischen Stätten in die Rote Liste am 20.06.2013. Wikidata führt Q3678596 unter P31 (nicht P361); als partOf übernommen, Label nach UNESCO-Seite – bitte prüfen. Koordinaten nicht im Datensatz.