
نمایی از آپامئا، سوریه · عکس: Bernard Gagnon · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons · ثبتشده 2010
افامیا
نام محلی: أفامية
آپامئا (افامیا) شهری باستانی بر فلاتی بالای رود عاصی و درهٔ الغاب، در حاشیهٔ قلعة المضیق امروزی، در حدود ۵۵ کیلومتری شمالغرب حماه است. سلوکوس یکم آن را حدود ۳۰۰ پیش از میلاد بهعنوان شهر بنیان نهاد و بعدها پایتخت ایالت رومی سوریهٔ دوم (سیریا سکوندا) شد. این شهر بیش از همه به خیابان بزرگ ستوندارش شهرت دارد و در فهرست موقت میراث جهانی یونسکو برای سوریه قرار دارد.
تاریخ
روایتها دربارهٔ آغاز این مکان متفاوتاند: ویکیپدیای آلمانی نام اصلی آن را فارناکه و پس از اسکندر مدتی کوتاه پلا ذکر میکند؛ ویکیپدیای انگلیسی از تفسیری از موزاییکی که در ۲۰۱۱ کشف شد پیروی میکند که بنا بر آن پلا در پاییز ۳۲۰ پیش از میلاد بهعنوان سکونتگاهی نظامی مقدونی بنیان نهاده شد. حدود ۳۰۰ پیش از میلاد (یونسکو: ۳۰۱ پیش از میلاد) سلوکوس یکم نیکاتور آن را بهعنوان شهر مستحکم کرد و به نام همسرش آپامه نامید. آپامئا به چهارشهر (تتراپولیس) سوریه تعلق داشت و پایگاه نظامی و ضرابخانهٔ سلوکیان بود.
روم در ۶۴ پیش از میلاد (ویکیپدیای آلمانی: ۶۳ پیش از میلاد) کنترل آن را به دست گرفت. سرشماریای در ۶/۷ میلادی ۱۱۷٬۰۰۰ شهروند یا مرد آزاد شمرد؛ کل جمعیتی که این رقم بر آن دلالت دارد محل اختلاف است. زمینلرزهٔ ۱۱۵ بخش بزرگی از شهر را ویران کرد و شهر در طول سدهٔ دوم بازسازی شد. در اوایل سدهٔ پنجم آپامئا پایتخت سوریهٔ دوم شد. به گفتهٔ ویکیپدیای آلمانی، در ۵۴۰ بینبرد به خسرو یکم تسلیم شد؛ در ۶۱۳ برای چند سال به دست ساسانیان افتاد.
پس از فتح مسلمانان در سدهٔ هفتم، شهر به گفتهٔ ویکیپدیای آلمانی غارت شد و به گفتهٔ ویکیپدیای انگلیسی بخشی از آن دوباره مسکونی شد؛ دژ مسکونی ماند. صلیبیان به فرماندهی تانکرد حدود ۱۱۰۶ آن را گرفتند و نورالدین در ۱۱۴۹ آن را بازپس گرفت. زمینلرزههای سدهٔ دوازدهم شهر را ویران کردند؛ منابع ۱۱۵۲ (انگلیسی) و ۱۱۵۷–۱۱۷۰ (عربی) را ذکر میکنند.[1][2][3][4]
محوطه
منابع وسعت ویرانهها را بیش از ۲۰۰ یا ۲۵۰ هکتار ذکر میکنند که دیواری به طول حدود هفت کیلومتر آن را در بر میگرفت. خیابان ستوندار (کاردو ماکسیموس) از دروازهٔ شمالی تا دروازهٔ جنوبی امتداد داشت؛ طول آن تقریباً ۱٬۶۰۰ متر (آلمانی)، ۱٬۷۷۴ متر (عربی)، ۱٬۸۰۰ متر (یونسکو) و نزدیک به ۲ کیلومتر (انگلیسی) و پهنای آن همراه با رواقها ۳۷٫۵ تا نزدیک به ۴۰ متر ذکر شده است. به گفتهٔ یونسکو، ستونهای آن، که برخی شیارهای مارپیچ دارند، میان دوران تراژان و سپتیمیوس سوروس ساخته شدند؛ این خیابان در زمان یوستینیانوس دگرگون شد.
در امتداد آن گرمابهها، آگورا، یک نیمفئوم (سقاخانهٔ آیینی)، یک تیخئیون و کلیساها، از جمله کلیسای جامعی به شکل چهارمحرابی (تتراکونخ)، قرار داشتند. تئاتر با قطری بیش از ۱۳۵ متر بزرگترین تئاتر سوریه دانسته میشود؛ ویکیپدیای انگلیسی گنجایش آن را بیش از ۲۰٬۰۰۰ نفر برآورد میکند. کنیسهای با کف موزاییکی از حدود ۳۹۱ در سدهٔ پنجم جای خود را به کلیسایی داد. ارگ قلعة المضیق بر ارگ (آکروپولیس) کهن قرار دارد.[1][2][3][4]
کاربری تاریخی و اهمیت
در اواخر دوران باستان، آپامئا مقر یک مکتب فلسفی و یک اسقفنشین بود. کاوشهای بلژیکی به سرپرستی فرانتس کومون (۱۹۳۰–۱۹۳۸، ۱۹۴۷، ۱۹۵۳) و از ۱۹۶۵ به سرپرستی ژانشارل بالتی یافتههای فراوانی را به بروکسل برد، از جمله موزاییک بزرگ شکار از حدود ۴۱۵–۴۲۰ و بخشی بازسازیشده از ستونبندی. به گفتهٔ ویکیپدیای عربی، خان عثمانی سدهٔ شانزدهم در پای ارگ از ۱۹۸۷ موزهٔ موزاییک را در خود جای داده است.[1][2][3]
گاهشمار
- حدود ۳۰۰ پ.م.
بنیانگذاری بهعنوان شهر به دست سلوکوس یکم نیکاتور.[1][2][3][4]
- ۶۴/۶۳ پ.م.
- ۱۱۵
زمینلرزه بخش بزرگی از شهر را ویران میکند؛ بازسازی در طول سدهٔ دوم.[1]
- ۵۴۰
- ۶۱۳
- ۱۱۴۹
- ۱۹۳۰–۱۹۳۸
کاوشهای بلژیکی به سرپرستی فرانتس کومون.[2]
- ۱۵ مارس ۲۰۱۲
آتش توپخانه به ستونبندی اصابت میکند؛ غارت گسترده در پی میآید.[1][2]
گالری
وضعیت مستند
تا حدی آسیبدیده · تا 2017
به گفتهٔ ویکیپدیای آلمانی، ستونبندی در ۱۵ مارس ۲۰۱۲ زیر آتش توپخانه قرار گرفت و تصاویر هوایی بهار ۲۰۱۳ گودالهای بزرگ غارت فراوانی را نشان داد. ویکیپدیای عربی از دزدی از موزه در ۲۰۱۱–۲۰۱۲، سوراخهای گلوله در ستونها و تخریب بخشی از دیوارها خبر میدهد. ویکیپدیای انگلیسی به تصاویر ماهوارهای آوریل ۲۰۱۷ استناد میکند که صدها گودال حفرشده به دست غارتگران را نشان میدهند.[1][2][3]
بازدید
رسیدن و اقامت
خدمات مستندشده سفر، اقامت و حملونقل در استان حمات:
خدمات پزشکی نزدیک
فاصلهٔ مستقیم از این مکان. دادهها: OpenStreetMap، تا تاریخ 2026-10-30. وضعیت فعالیت بررسی نشده است – پیش از رفتن تماس بگیرید.
منابع (۲۳)
- Wikipedia (en): Apamea, Syria rev. 1378468325 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Apameia am Orontes rev. 265513031 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): أفامية rev. 74590118 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre, Tentative List: Apamée · 2026-10-30
- Wikidata · CC0 · 2026-10-30
- Wikipedia (el) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (id) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ja) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ko) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pt) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (sv) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ur) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (zh) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre · © UNESCO (link only) · 2026-10-30
- OpenStreetMap · ODbL · 2026-10-30
Tentativliste: Eintrag tentative/1297 belegt, Aufnahmejahr im Paket nicht genannt (daher ohne Jahr). Konflikte: Länge der Säulenstraße knapp 1600 m (de) / 1774 m (ar) / 1800 m (UNESCO) / fast 2 km (en); Fläche über 200 ha (de) vs. 250 ha (UNESCO); Theaterdurchmesser 139 m (de) vs. über 135 m (UNESCO); Gründung 300 v. Chr. (en) vs. 301 v. Chr. (UNESCO), Vorgängername Pharnakes (de) vs. Pella 320 v. Chr. (en, nach Olszewski/Saad); römisch 64 (en, ar) vs. 63 v. Chr. (de); Sasaniden 613 (en, de) vs. 612 (ar); Folgen der muslimischen Eroberung (Plünderung de vs. Teilwiederbesiedlung en); Erdbeben 1152 (en) vs. 1157–1170 (ar). Nicht übernommen: ar-Angabe zu einem hethitischen Königreich im 9. Jh. v. Chr. und zur Münzprägung „bis Claudius 41 v. Chr.“ (widersprüchlich). Zustand: keine institutionelle Schadensbewertung im Paket; Status „partly-damaged“ gewählt, de spricht von „starker Zerstörung“ der Fundstelle durch Raubgrabungen – ggf. auf „heavily-damaged“ anheben.