Καθεδρικός Ναός της Παναγίας της Ταρτούς

Από την εποχή της βυζαντινής κυριαρχίας πιστευόταν ότι ο χώρος ήταν εκείνος ενός ναού της Παναγίας που ίδρυσε ο Απόστολος Πέτρος, και προσέλκυε χριστιανούς προσκυνητές. Σύμφωνα με την περιγραφή της UNESCO, κατά την παράδοση φυλασσόταν εκεί μια εικόνα που λεγόταν ότι είχε ζωγραφίσει ο Ευαγγελιστής Λουκάς, εκείνη που η μονή της Σεϊντνάγια ισχυρίζεται σήμερα ότι κατέχει.

Φραγκικές δυνάμεις κατέλαβαν την Τορτόζα το 1099 κατά την Α΄ Σταυροφορία, και ο καθεδρικός ναός χτίστηκε πάνω από τον βυζαντινό ναό. Η γερμανική Wikipedia τοποθετεί την έναρξη της κατασκευής στο δεύτερο τέταρτο του 12ου αιώνα, η περιγραφή της UNESCO αναφέρει το 1123. Οι Ναΐτες Ιππότες διοικούσαν την πόλη από το 1152 έως το 1291 και, σύμφωνα με τη γερμανική Wikipedia, ολοκλήρωσαν το κτίριο γύρω στα μέσα του 13ου αιώνα. Ένας σεισμός του προκάλεσε ζημιές το 1202, και σύντομα επισκευάστηκε. Το 1213 ο Ραϋμόνδος, γιος του Βοημούνδου Δ΄ της Αντιόχειας, δολοφονήθηκε στον καθεδρικό ναό από τους Ασσασίνους. Από τη δεκαετία του 1260 ο ναός οχυρώθηκε απέναντι στην απειλή των Μαμελούκων.

Οι Ναΐτες εγκατέλειψαν την Τορτόζα, μία από τις τελευταίες φραγκικές πόλεις της περιοχής, το 1291. Επί Μαμελούκων ο καθεδρικός ναός μετατράπηκε σε τέμενος, όπως δείχνει ακόμη ο μιναρές στη δυτική πρόσοψη. Κατά την οθωμανική περίοδο, σύμφωνα με τη γερμανική Wikipedia, χρησίμευε ως στάβλος.[1][2][3][4]

Ο ναός ακολουθεί κάτοψη βασιλικής με τρία κλίτη και τρεις αψίδες. Το ανατολικό τμήμα, που χτίστηκε πρώτο, είναι ρωμανικό· το δυτικό τμήμα του 13ου αιώνα είναι πρώιμο γοτθικό. Η αγγλική Wikipedia αναφέρει μήκος άνω των 45 μέτρων και πλάτος 30 μέτρων, η περιγραφή της UNESCO 41 επί 34,5 μέτρα. Το κεντρικό κλίτος έχει οξυκόρυφη καμάρα· το ιερό της Παναγίας βρίσκεται στη βόρεια πλευρά του κεντρικού κλίτους. Αντηρίδες προεξέχουν από τον βόρειο και τον νότιο τοίχο, ενώ η επηρεασμένη από τον γοτθικό ρυθμό δυτική πρόσοψη δεν έχει καμία, αλλά φέρει πολυγωνικό καμπαναριό και μονά παράθυρα.

Η Τορτόζα είναι πιθανώς ο μόνος λατινικός ναός που στέκει ακόμη και ο οποίος είχε οχυρωθεί για άμυνα. Σκευοφυλάκια στη βορειοανατολική και τη νοτιοανατολική γωνία παρείχαν κάλυψη, και οι αντηρίδες απέκτησαν καταχύστρες· σύμφωνα με τον Καμίγ Ανλάρ, χτίστηκαν επίσης δύο πύργοι πάνω από τα φατνώματα του δυτικού κλίτους. Η περιγραφή της UNESCO χρονολογεί την ενίσχυση των γωνιών με πύργους στα τέλη του 13ου αιώνα.[1][4]

Από το 1956 το κτίριο στεγάζει το Εθνικό Μουσείο της Ταρτούς, το οποίο εκθέτει αρχαιολογικά ευρήματα από την περιοχή. Ο Προσωρινός Κατάλογος της UNESCO παρουσιάζει τη σταυροφορική Ταρτούς, με τον καθεδρικό ναό και τον πύργο-ακρόπολή της, ως παράδειγμα πόλης που αναδιαμορφώθηκε από τους Σταυροφόρους, περιγράφοντας τον καθεδρικό ναό ως το πιο αξιόλογο φραγκικό θρησκευτικό κτίριο εκτός Ιερουσαλήμ.[1][2][4]

Οι πηγές δεν περιέχουν χρονολογημένη αναφορά για την κατάσταση. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia (στοιχεία 2026), το κτίριο λειτουργεί ως Εθνικό Μουσείο της Ταρτούς.[1]