
Eufrat przepływający przez Jezioro Asada w Syrii, zdjęcie z Międzynarodowej Stacji Kosmicznej z wysokości 263 mil · Zdjęcie: NASA · Public domain · Wikimedia Commons · Zarejestrowano 2021
Buhajrat al-Furat
Nazwa lokalna: بحيرة الفرات
Jezioro Eufratu, zwane także Jeziorem Tabka, a dawniej Jeziorem Asada, to zbiornik wodny na Eufracie w muhafazie Ar-Rakka. Powstało w 1974 roku po ukończeniu zapory Eufratu (Tabka) i jest największym jeziorem Syrii. Służy nawadnianiu, zaopatrzeniu Aleppo w wodę pitną oraz rybołówstwu.
Krajobraz
Anglojęzyczna Wikipedia podaje maksymalną pojemność 11,7 km³, lecz wymienia dwie różne maksymalne powierzchnie (525 km² i 610 km²); rzeczywista pojemność jest znacznie mniejsza i wynosi 9,6 km³ przy powierzchni 447 km². Arabskojęzyczna Wikipedia podaje maksymalną pojemność 14,1 km³.
Zachodni brzeg przekształcił się w ważny obszar podmokły; na brzegu południowo-wschodnim zalesiono tereny drzewami zimozielonymi, m.in. sosną alepską i topolą eufratową. Jezioro jest ważnym zimowiskiem ptaków wędrownych; przed 2004 rokiem rząd chronił części brzegu przed myśliwymi, obniżając standard dróg dojazdowych. Wyspa Dżazirat as-Saura jest rezerwatem przyrody.[1][3]
Historia
Pierwsze plany zapory na syryjskim Eufracie pochodzą z 1927 roku. W 1957 roku Syria uzgodniła ze Związkiem Radzieckim pomoc techniczną i finansową, a następnie zawarła w 1960 roku umowę o finansowaniu z RFN, a w 1965 roku kolejną ze Związkiem Radzieckim. Zaporę zbudowano w latach 1968–1973; napełnianie zbiornika rozpoczęto w 1974 roku przez zmniejszenie przepływu rzeki. Projekt ukończono za prezydenta Hafiza al-Asada w ramach jego polityki modernizacyjnej i reform rolnych. W 1975 roku Irak skarżył się, że przepływ spadł poniżej akceptowalnego poziomu, i groził zbombardowaniem zapory; mediacja Arabii Saudyjskiej i Związku Radzieckiego rozstrzygnęła spór.
Przed zalaniem w latach 1963–1974 prowadzono międzynarodowy program wykopalisk ratunkowych na stanowiskach od późnego natufienu po okres osmański, m.in. Tell Abu Hurejra, Emar, Habuba Kabira, Murejbet, Tell as-Suwajhat, Tell Fraj i Dibsi Faradż. Kalat Dża'bar, którego wzgórze stało się wyspą, otrzymał ochronny glacis, a dwa minarety w Murejbecie i Meskene przeniesiono poza strefę zalewową.
Podczas wojny domowej poziom wody znacznie się obniżył, być może dlatego, że elektrownia pobierała więcej wody, niż dostarczał Eufrat. W maju 2026 roku, według anglojęzycznej Wikipedii, poziom osiągnął 97%, wysokość niewidzianą od dziesięcioleci, co spowodowało powodzie w dole rzeki w muhafazach Ar-Rakka i Dajr az-Zaur.[1][2]
Znaczenie
Przedsięwzięcie miało nawadniać 640 000 hektarów na obu brzegach. Bogate w gips gleby, zasolenie, zawalające się kanały oraz niechęć rolników do przesiedlenia sprawiły, że w 1984 roku nawadniano jedynie 60 000 hektarów; do 2000 roku liczba ta wzrosła do 124 000 hektarów, czyli 19% planu. Rurociąg dostarcza z jeziora do Aleppo 80 milionów m³ wody pitnej rocznie.[1][2]
Oś czasu
- 1927
Pierwsze, niezrealizowane plany zapory na Eufracie w Syrii.[1][2]
- 1957–1965
Umowy o finansowaniu ze Związkiem Radzieckim (1957, 1965) i RFN (1960).[1][2]
- 1963–1974
Międzynarodowe archeologiczne wykopaliska ratunkowe na obszarze przyszłego zbiornika.[1]
- 1968–1973
- 1974
- 1975
Spór z Irakiem o przepływ rzeki, rozstrzygnięty dzięki mediacji saudyjskiej i radzieckiej.[1][2]
- 2000
124 000 hektarów nawadnianych – 19% planowanego obszaru.[1]
- maj 2026
Poziom wody osiąga 97%; powodzie w dole rzeki.[1]
Galeria
Udokumentowany stan
Obecny stan nieudokumentowany
Zwiedzanie
Dojazd i pobyt
Udokumentowane usługi przewozowe, noclegowe i transportowe w Ar-Rakka:
Pomoc medyczna w pobliżu
Odległość w linii prostej od tego miejsca. Dane: OpenStreetMap, stan na 2026-10-30. Status działania niezweryfikowany – przed wyjazdem prosimy zadzwonić.
- مركز دبسي فرج الصحيSzpital · 14 kmTrasa
Źródła (16)
- Wikipedia (en): Euphrates Lake rev. 1365991913 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): بحيرة الفرات rev. 74858630 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikidata: Q979315 (Euphrates Lake) · CC0 1.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (es) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fa) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (fr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (id) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (it) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ko) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (nl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pl) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (pt) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ru) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (sv) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (tr) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (zh) · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
Zahlenkonflikte: maximale Fläche 525 km² (en-Einleitung) vs. 610 km² (en-Abschnitt Characteristics); maximale Kapazität 11,7 km³ (en) vs. 14,1 km³ (ar, mit fehlerhafter Umrechnung „2,8 mi³“). Dammname wechselt zwischen Euphrat-Damm und Tabqa-Damm (gleiches Bauwerk laut Quellen). Der Pegelstand Mai 2026 stammt nur aus en-Wikipedia. Kein de-Artikel im Pack; deutscher Name nach Wikidata-Label. Als „region“ (See als Landschaft) eingeordnet; der Damm selbst wäre ein eigener Infrastruktur-Eintrag. Das Datum der Umbenennung von „Assad-See“ nennt keine Quelle.