Tabqadam

De dam ligt direct ten noorden van de stad Al-Thawrah (Tabqa), ongeveer 40 km stroomopwaarts van Raqqa (andere bronnen: 35 of 50 km). Hij is 4,5 km lang, 60 m hoog boven de rivierbedding, 512 m breed aan de voet en 19 m aan de kruin. Een overlaat van 250 m met twee openingen dient voor de afvoer van hoogwater. De waterkrachtcentrale aan de zuidkant heeft acht Kaplanturbines van elk tot 103 MW; de Duitstalige Wikipedia noemt een geïnstalleerd vermogen van 824 MW.

Het stuwmeer – het Eufraatmeer, in de Duitstalige Wikipedia Assadmeer genoemd – is ongeveer 80 km lang en gemiddeld 8 km breed. De potentiële inhoud wordt opgegeven als 11,7 km³; de werkelijke inhoud als 9,6 km³ bij een oppervlakte van 447 km².[1][2][3]

Een Eufraatdam werd voor het eerst in 1927 onder het Franse mandaat voorgesteld. Na overeenkomsten met de Sovjet-Unie (1957), met West-Duitsland over een lening (1960) en opnieuw met de Sovjet-Unie (1965) begon de bouw in 1968. Die duurde tot 1973 (Duitstalige Wikipedia: 1974); de centrale werd op 8 maart 1978 voltooid. De kosten bedroegen 340 miljoen dollar, waarvan 100 miljoen dollar een Sovjetlening; tot 12.000 Syriërs en 900 Sovjettechnici werkten aan het project. Volgens de Engelstalige Wikipedia werden ongeveer 4.000 Arabische families uit het overstroomde dal hervestigd in het kader van een gedeeltelijk uitgevoerd plan voor een "Arabische gordel" langs de grenzen.

Het vullen van het stuwmeer vanaf 1974, terwijl Turkije tijdens een droogte de Kebandam vulde, leidde tot een geschil met Irak; beide staten stuurden troepen naar de grens. In 1975 werd door Saoedische en Sovjetbemiddeling een akkoord bereikt.

Op 11 februari 2013 namen oppositiestrijdkrachten de dam in (Duitstalige Wikipedia: rebellen rond het Al-Nusrafront), en in 2014 Islamitische Staat. Tijdens een operatie van de SDF en de VS op 26 maart 2017 troffen Amerikaanse bommen de installatie; cruciale apparatuur viel uit en de dam functioneerde niet meer. Na een noodbestand werden reparaties uitgevoerd en op 29 maart en 5 april sluizen geopend; de overstroming verdreef ongeveer 3.000 mensen. De SDF namen de dam op 10 mei 2017 in. In januari 2026 namen regeringstroepen de controle over (ar: avond van 17 januari; en, met verwijzing naar SANA: 18 januari).[1][2][3]

De planningsdoelen werden slechts gedeeltelijk gehaald: van de 640.000 ha die voor irrigatie bedoeld waren, werd in 2000 ongeveer 124.000 ha (19%) bevloeid, deels als gevolg van gipsrijke, verziltende bodems en ingestorte kanalen. Door een geringere toevoer uit Turkije en gebrekkig onderhoud wekt de centrale volgens de Engelstalige Wikipedia slechts 150 MW op in plaats van 800 MW. Het meer is de belangrijkste drinkwaterbron van Aleppo en ondersteunt de visserij; de oevers zijn een overwinteringsgebied voor trekvogels, en het eiland Jazirat al-Thawra is een natuurreservaat.

Vóór de overstroming werden vanaf 1963 vindplaatsen geïnventariseerd, en een internationaal reddingsprogramma, vanaf 1971 door UNESCO ondersteund, groef er meer dan 25 op, waaronder Mureybet, Emar en Abu Hureyra; de minaretten van Mureybet en Meskene werden verplaatst en het kasteel Qal'at Ja'bar werd beschermd.[1][2][3]