Resafa

De Engelstalige Wikipedia voert de plek terug op een Assyrisch legerkamp uit de 9e eeuw v.Chr.; de Duitstalige Wikipedia vermeldt een Assyrische bestuursplaats genaamd Raṣappa, maar acht de band met het bijbelse Rezef en met deze plek onbewezen en noemt vroeg-Flavische vondsten als de oudste, wat wijst op een stichting als Romeinse voorpost rond 70 n.Chr. In de Romeinse tijd was Resafa een station aan de Strata Diocletiana tussen Sura aan de Eufraat en Palmyra.

Na het martelaarschap van de soldaat Sergius (volgens de Duitstalige Wikipedia rond 312) werd zijn graf een bedevaartsdoel. Resafa was vanaf het begin van de 5e eeuw (Engelstalige Wikipedia: kort na 431) een bisschopszetel. Keizer Anastasius I bouwde het fort uit tot een stad en verleende het de rang van metropool; de huidige muur dateert uit de tijd van Justinianus. In 543 belegerde de Sassanidische koning Khosrau I de stad. Aan het einde van de 6e eeuw bewaakten Arabische bondgenoten van de Ghassaniden het heiligdom.

De Byzantijnen verloren de stad in 636. Kalief Hisham ibn Abd al-Malik (reg. 724–743) maakte haar tot zijn favoriete residentie, bouwde paleizen buiten de muren en voegde de Grote Moskee toe aan de bedevaartskerk. Volgens de Duitstalige Wikipedia vluchtten de inwoners in 1269 voor de Mongolen naar Salamiyya; Resafa wordt voor het laatst aan het einde van de 13e eeuw vermeld.[1][2][3]

De muur, tot 15 meter hoog en 3 meter dik en gebouwd uit plaatselijke gipssteen, vormt een onregelmatige vierhoek met zijden van 350 tot 549 meter, een poort aan elke zijde, twee weergangen en 50 deels bewaarde bastions. Binnen de ommuring van ongeveer 21 hectare staan vier kerken: basiliek A uit het einde van de 5e eeuw, volgens de Duitstalige Wikipedia de grootste bewaarde wijdarkadenbasiliek van Syrië met de grootste bekende bema van het land; basiliek B, begonnen in 518; een centraalbouw (tetraconchos) uit het begin van de 6e eeuw; en de kleinere basiliek C.

Zonder bron of stromend water was de stad aangewezen op vier grote ondergrondse cisternes; de grootste bevatte volgens de Duitstalige Wikipedia 15.000 tot 16.000 kubieke meter. Buiten de noordpoort staat het zogenoemde al-Mundhirgebouw van ongeveer 570–580, waarschijnlijk door de Ghassaniden gebruikt; ten zuiden van de stad liggen de nauwelijks zichtbare resten van het paleisgebied van Hisham.[1][2][3]

De Engelstalige Wikipedia beschrijft Resafa na Jeruzalem als het belangrijkste bedevaartscentrum van het Byzantijnse Oosten, met een bijzondere aantrekkingskracht op de plaatselijke Arabieren. De Duitstalige Wikipedia ziet de tegen de kerk aangebouwde moskee als teken van coëxistentie, waardoor christenen en moslims het heiligdom tegelijk konden vereren.[1][2][3]

Volgens de Duitstalige Wikipedia is het binnenste van de stad een kraterlandschap als gevolg van illegale opgravingen tussen 1910 en 1920. Syrische restauratiewerkzaamheden aan de noordpoort en basiliek A in 1968–1976 haalden hoge muurdelen neer en beschadigden volgens Thilo Ulbert muren en vloeren; in 2004/05 werden delen van de muurkruinen geconsolideerd. Tijdens de burgeroorlog wisselde de controle meermaals (Engelstalige Wikipedia: op 19 juni 2017 op IS heroverd; Arabischtalige Wikipedia: oppositie in 2013, leger in juni 2016). De bronnen geven geen informatie over oorlogsschade.[1][2][3]