Qasr al-Chair al-Sharqi

De datering verschilt licht: de Engelstalige Wikipedia noemt 728–729, de Duitstalige Wikipedia "vóór 729" en de Arabischtalige Wikipedia het jaar 110 AH. Volgens de UNESCO-beschrijving schreef een inmiddels verloren inscriptie het complex toe aan kalief Hisham (reg. 724–743). Het geldt als tegenhanger van Qasr al-Hayr al-Gharbi, dat volgens de Engelstalige Wikipedia een jaar eerder werd gebouwd. De bronnen noemen als doelen de jacht en terugtrekking uit Damascus, een militaire voorpost en, volgens de Duitstalige Wikipedia, controle over bedoeïenenstammen en handelsroutes.

De Abbasiden bleven de plek gebruiken; de UNESCO-beschrijving vermeldt de opvatting dat het grote paleis in de 10e eeuw de kern werd van een stad met oliepersen, glaswerkplaatsen en woonwijken. Na de verplaatsing van de hoofdstad naar Bagdad in 762 raakte de plek in verval; delen werden tot in de 14e eeuw gebruikt, aan het begin waarvan de plek volgens de Engelstalige Wikipedia werd verlaten. Oleg Grabar leidde vanaf 1964 opgravingen – zes seizoenen tot 1971 volgens de Engelstalige Wikipedia, zeven campagnes tot 1972 volgens de Duitstalige Wikipedia.[1][2][3][4]

Het complex omvat twee paleizen: een groot paleis van ongeveer 160 meter per zijde en een klein paleis van ongeveer 70 meter (UNESCO: onregelmatig, ongeveer 60 meter). Beide zijn versterkt met halfronde torens en hoektorens. De hoofdpoort van het grote paleis wordt geflankeerd door twee halve torens, en woonvleugels van twee verdiepingen omringden een ruime binnenplaats. De muren zijn van witte kalksteen die in de loop der tijd okerkleurig is geworden, met enkele gebouwen van gebakken baksteen; volgens de Engelstalige Wikipedia toont de baksteen- en stucdecoratie Byzantijnse en Sassanidische invloed. De Duitstalige Wikipedia vermeldt dat de zuilen en kapitelen spolia van een Romeins gebouw zijn.

Tussen de stads- en paleismuren stond een moskee; volgens de Duitstalige Wikipedia staat haar minaret nog ongeveer 10 meter hoog overeind. Een buitenste omheiningsmuur omsloot tuinen en wildreservaten; de lengte ervan wordt opgegeven als 16 km (de), meer dan 6 km (ar) en 7 km (UNESCO). Een kanaal van ongeveer 5,7 km lang voerde water naar de plek.[1][2][3][4]

Volgens de UNESCO-beschrijving bewaart Qasr al-Hayr al-Sharqi zijn oorspronkelijke Omajjadische karakter beter dan enig ander woestijnkasteel en toont het de continuïteit van pre-islamitische artistieke tradities in Syrië. Versierde elementen werden naar het Nationaal Museum van Damascus overgebracht, en de poort werd in het museum van Deir ez-Zor gereconstrueerd.[1][3][4]

Tijdens de Syrische burgeroorlog werd de plek in 2013 door gewapende groepen ingenomen en door plundering en vandalisme beschadigd; ook in het bezoekershuis werd ingebroken. Het Syrische leger heroverde haar op 22 augustus 2017. De bronnen bevatten geen later verslag over de toestand.[1]