Palmyra

De plaats verschijnt in de schriftelijke bronnen rond 2000 v.Chr., wanneer een man die een Tadmoreeër wordt genoemd, voorkomt in een contract in de Assyrische handelskolonie Kültepe; kleitabletten uit Mari uit de 18e eeuw v.Chr. spellen de naam Ta-ad-mi-ir. De Engelstalige Wikipedia dateert de opname in het Romeinse Rijk rond 14 n.Chr., onder Tiberius, terwijl UNESCO de Romeinse controle in het midden van de eerste eeuw n.Chr. plaatst.

Hadrianus bezocht de stad in 129 en maakte haar tot vrije stad; tussen 213 en 216 verhief Caracalla haar tot colonia. In 260 versloeg de Palmyreense heerser Odaenathus de Perzische koning Shapur I, en vanaf 270 breidde zijn weduwe Zenobia de Palmyreense heerschappij uit tot in Egypte. Na een nieuwe opstand in 273 liet keizer Aurelianus de stad met de grond gelijkmaken; zij bleef bestaan als kleinere garnizoensstad.

Khalid ibn al-Walid nam de stad in 634 in. Onder de Omajjaden bloeide zij opnieuw op, en in 1400 werd zij door Timur verwoest, waarna zij een dorp bleef. Henri Seyrig begon in 1929 met grootschalige opgravingen, en in 1932 waren de bewoners verplaatst naar het nieuwe dorp Tadmur naast de ruïnes.[1][2][5]

De Grote Zuilengang, ongeveer 1,1 km lang, vormde de hoofdas van de Beltempel in het oosten tot grafmonument nr. 86 in het westen; de meeste van zijn zuilen, elk ongeveer 9,5 m hoog, dateren uit de tweede eeuw n.Chr. Langs de zuilengang stonden de Monumentale Boog, het tetrapylon en het theater. De agora, 71 bij 84 m, grensde aan het Tarievenhof.

De Beltempel combineerde een Romeinse zuilenhof met een in wezen Semitisch plan, waarin het hoofdheiligdom buiten de centrale as stond. De tempel van Baalshamin ging terug tot het einde van de tweede eeuw v.Chr. en werd in 131 n.Chr. grotendeels herbouwd. Ten westen van de muren bevinden zich in de Vallei van de Graven meer dan 50 graftorens van maximaal vier verdiepingen; de jongste is gedateerd op 128 n.Chr., waarna grafmonumenten in tempelvorm en ondergrondse hypogea hun plaats innamen.[1][2][5]

Het cultusleven concentreerde zich op Bel, die samen met de maangod Aglibol en de zonnegod Yarhibol werd vereerd. In 325 is een bisschop vermeld en de meeste tempels werden kerken, hoewel de tempel van Al-lāt in 385 werd verwoest. De Omajjaden vormden een deel van de Beltempel om tot een gemeenschapsmoskee; in 1132 maakten de Buriden van het tempelterrein een citadel, die tot in de 20e eeuw bewoond bleef.

De economie berustte op landbouw, veeteelt, belastingen en vooral op de karavaanhandel die de Eufraat en de Perzische Golf met de Middellandse Zee verbond. Kooplieden betaalden heffingen bij het Tarievenhof, waar een tweetalige belastingwet van 137 n.Chr. in het Grieks en het Palmyreens was opgesteld. Tijdens de eerste bezetting door IS in 2015 werd het theater gebruikt voor openbare executies.[1][2]

De tariefinscriptie, gevonden in 1882, werd in 1901 aan de Russische tsaar aangeboden en bevindt zich nu in de Hermitage in Sint-Petersburg. UNESCO benadrukt dat de ruïnes, die in de 17e en 18e eeuw door reizigers werden beschreven, de herleving van de klassieke architectuur in het Westen hebben beïnvloed. In augustus 2015 doodde IS Khaled al-Asaad, het gepensioneerde hoofd van de oudheden van Palmyra.[1][5]

IS bezette Palmyra van mei 2015 tot maart 2016 en opnieuw van december 2016 tot maart 2017. In 2015 verwoestte het de tempels van Baalshamin en Bel en de Monumentale Boog; de Duitstalige Wikipedia meldt ook dat in september 2015 zes graftorens werden opgeblazen. In januari 2017 werd het tetrapylon grotendeels verwoest en het toneelgebouw van het theater zwaar beschadigd.

De gerestaureerde Leeuw van Al-lāt werd in 2017 onthuld en blijft in het Nationaal Museum van Damascus. Russisch-Syrische teams herstelden in 2022 het gebied van de Efqabron. Na december 2024 begon UNESCO samen te werken met de Syrische regering, ALIPH en de Aga Khan Trust for Culture; volgens de Engelstalige Wikipedia bleef dit werk tot juni 2026 beperkt tot onderzoek en schadebeoordelingen.[1][2][5]