grote moskee van Aleppo

De moskee werd gebouwd op de plaats van de Hellenistische agora, later de tuin en begraafplaats van de kathedraal van de heilige Helena. Volgens latere overlevering begon kalief al-Walid I in 715 met de bouw en voltooide zijn opvolger Sulayman haar in 717. De architectuurhistoricus K. A. C. Creswell schrijft haar uitsluitend aan Sulayman toe; Jere L. Bacharach acht hun broer Maslama ibn Abd al-Malik, toen gouverneur van Jund Qinnasrin, de meest waarschijnlijke opdrachtgever.

De ongeveer 45 meter hoge minaret op de noordwestelijke hoek werd volgens de Engelstalige Wikipedia in 1090 begonnen en in 1094 voltooid; de architect was Hasan ibn Mufarraj al-Sarmini. De Arabischtalige Wikipedia dateert het begin van de bouw in de tijd van de Mirdaside Sabiq ibn Mahmud (472 AH). Na een grote brand restaureerde de Zengidische heerser Nur al-Din de moskee – in 1159 volgens de Engelstalige Wikipedia, na een brand in 1169 volgens de Duitstalige (de Arabischtalige noemt voor de brand 564 AH/1168). De Mongolen maakten de moskee in 1260 met de grond gelijk. De Mamelukken herstelden en wijzigden haar; sultan Qalawun verving in 1285 de verbrande mihrab, en onder al-Nasir Muhammad werd een nieuwe minbar vervaardigd. De binnenplaats en de minaret werden in 2003 gerenoveerd.[1][2][3]

De plattegrond lijkt op die van de Omajjadenmoskee van Damascus: een grote binnenplaats, geplaveid met zwarte en witte steen in geometrische patronen en omgeven door zuilengangen, met twee overdekte wasfonteinen en een zonnewijzer. De Arabischtalige Wikipedia noemt afmetingen van ongeveer 105 × 77,75 m. De gebedszaal in het zuiden heeft drie schepen met kruisgewelven, een minbar uit de 15e eeuw, een rijk gesneden mihrab en het heiligdom dat relieken van Zacharias, de vader van Johannes de Doper, zou bevatten. De oostelijke zaal dateert uit de regering van Malik Shah (1072–1092); de noordelijke zaal werd onder sultan Barquq (1382–1399) gerenoveerd.

De minaret van hardsteen had vijf verdiepingen en droeg meer reliëfornament dan enig ander gebouw uit de islamitische tijd in Aleppo, met uitzondering van de Shu'aybiyah-madrasa. Brill's First Encyclopaedia of Islam noemde haar "geheel uniek in de hele islamitische architectuur".[1][3]

Het gebouw is een gemeenschaps- (vrijdag)moskee. Er was een klein museum met oude handschriften aan verbonden. UNESCO noemt de Grote Moskee, gesticht onder de Omajjaden en in de 12e eeuw herbouwd, als onderdeel van de uitzonderlijke universele waarde van de oude stad van Aleppo.[1][2][4]

Op 13 oktober 2012 werd de moskee bij gevechten tussen het Vrije Syrische Leger en regeringstroepen zwaar beschadigd. Op 24 april 2013 stortte de minaret in; regering en oppositie gaven elkaar de schuld, en het Syrisch Observatorium voor de Mensenrechten achtte een instorting als gevolg van eerdere gevechten mogelijk. Tussen 2012 en 2016 stortten delen van de muren in, brandde de gebedszaal uit en gingen historische voorwerpen verloren. Volgens de Engelstalige Wikipedia (oktober 2026) begon de restauratie rond 2017; de moskee ging in maart 2025 voor de ramadan weer open en in oktober 2026 volledig, na 13 jaar sluiting.[1][2][3]