Eufraatmeer

De Engelstalige Wikipedia noemt een maximale inhoud van 11,7 km³, maar geeft twee verschillende maximale oppervlakten (525 km² en 610 km²); de werkelijke inhoud is met 9,6 km³ veel lager, bij een oppervlakte van 447 km². De Arabischtalige Wikipedia noemt een maximale inhoud van 14,1 km³.

De westoever heeft zich ontwikkeld tot een belangrijk moerasgebied; op de zuidoostelijke oever zijn gebieden herbebost met groenblijvende bomen, waaronder Aleppoden en Eufraatpopulier. Het meer is een belangrijk overwinteringsgebied voor trekvogels; vóór 2004 beschermde de regering delen van de oever tegen jagers door toegangswegen te laten verslechteren. Het eiland Jazirat al-Thawra is een natuurreservaat.[1][3]

De eerste plannen voor een dam in de Syrische Eufraat dateren van 1927. In 1957 sloot Syrië met de Sovjet-Unie een akkoord over technische en financiële hulp, in 1960 gevolgd door een financieringsakkoord met West-Duitsland en in 1965 door een volgend met de Sovjet-Unie. De dam werd tussen 1968 en 1973 gebouwd; het vullen van het stuwmeer begon in 1974 door de afvoer van de rivier te verminderen. Het project werd voltooid onder president Hafez al-Assad als onderdeel van zijn moderniseringsbeleid en landbouwhervormingen. In 1975 klaagde Irak dat de afvoer onder een aanvaardbaar niveau was gedaald en dreigde het de dam te bombarderen; bemiddeling door Saoedi-Arabië en de Sovjet-Unie legde het geschil bij.

Vóór de overstroming liep van 1963 tot 1974 een internationaal programma van reddingsopgravingen op vindplaatsen van het late Natufien tot de Ottomaanse periode, waaronder Tell Abu Hureyra, Emar, Habuba Kabira, Mureybet, Tell es-Sweyhat, Tell Fray en Dibsi Faraj. Qal'at Ja'bar, waarvan de heuveltop een eiland werd, kreeg een beschermend glacis, en twee minaretten in Mureybet en Meskene werden uit het overstromingsgebied verplaatst.

Tijdens de burgeroorlog daalde het waterpeil aanzienlijk, mogelijk doordat de centrale meer water onttrok dan de Eufraat aanvoerde. In mei 2026 bereikte het peil volgens de Engelstalige Wikipedia 97%, een hoogte die in decennia niet was gezien, wat stroomafwaarts in de gouvernementen Raqqa en Deir ez-Zor tot overstromingen leidde.[1][2]

Het project moest 640.000 hectare op beide oevers bevloeien. Gipsrijke bodems, verzilting, instortende kanalen en de onwil van boeren om zich elders te vestigen hadden tot gevolg dat in 1984 slechts 60.000 hectare werd bevloeid; in 2000 was dit gestegen tot 124.000 hectare, 19% van het plan. Een pijpleiding voorziet Aleppo jaarlijks van 80 miljoen m³ drinkwater uit het meer.[1][2]