Apamea

De verslagen over het begin van de plek lopen uiteen: de Duitstalige Wikipedia noemt als oorspronkelijke naam Pharnakes en na Alexander kortstondig Pella; de Engelstalige Wikipedia volgt een interpretatie van een in 2011 ontdekt mozaïek, volgens welke Pella in de herfst van 320 v.Chr. als Macedonische militaire nederzetting werd gesticht. Rond 300 v.Chr. (UNESCO: 301 v.Chr.) versterkte Seleucus I Nicator haar als stad en noemde haar naar zijn vrouw Apama. Apamea behoorde tot de Syrische tetrapolis en was een Seleucidische militaire basis en munt.

Rome nam in 64 v.Chr. (Duitstalige Wikipedia: 63 v.Chr.) de controle over. Een volkstelling van 6/7 n.Chr. telde 117.000 burgers of vrije mannen; de totale bevolking die dit impliceert, is omstreden. De aardbeving van 115 verwoestte een groot deel van de stad, die in de loop van de 2e eeuw werd herbouwd. In het begin van de 5e eeuw werd Apamea hoofdstad van Syria Secunda. Volgens de Duitstalige Wikipedia gaf zij zich in 540 zonder strijd over aan Khosrau I; in 613 viel zij voor meerdere jaren in handen van de Sassaniden.

Na de islamitische verovering in de 7e eeuw werd de stad volgens de Duitstalige Wikipedia geplunderd en volgens de Engelstalige Wikipedia gedeeltelijk opnieuw bewoond; de vesting bleef bewoond. Kruisvaarders onder Tancred namen haar rond 1106 in, en Nur al-Din heroverde haar in 1149. Aardbevingen in de 12e eeuw verwoestten de stad; de bronnen noemen 1152 (Engelstalig) en 1157–1170 (Arabischtalig).[1][2][3][4]

De bronnen geven de oppervlakte van de ruïnes op als meer dan 200 of 250 hectare, omsloten door een muur van ongeveer zeven kilometer lang. De zuilenstraat (cardo maximus) liep van de noord- naar de zuidpoort; de lengte wordt opgegeven als bijna 1.600 m (de), 1.774 m (ar), 1.800 m (UNESCO) en bijna 2 km (en), en de breedte inclusief zuilengangen als 37,5 tot bijna 40 meter. Volgens UNESCO werden haar zuilen, sommige met spiraalvormige cannelures, gebouwd tussen Trajanus en Septimius Severus; de straat werd onder Justinianus verbouwd.

Langs de straat lagen baden, de agora, een nymphaeum, een tycheion en kerken, waaronder een kathedraal in de vorm van een tetraconchos. Het theater, met een doorsnede van meer dan 135 meter, geldt als het grootste van Syrië; de Engelstalige Wikipedia schat meer dan 20.000 zitplaatsen. Een synagoge met een mozaïekvloer van ongeveer 391 werd in de 5e eeuw door een kerk vervangen. De citadel van Qalaat al-Madiq staat op de oude akropolis.[1][2][3][4]

In de late oudheid was Apamea de thuisbasis van een filosofische school en een bisschopszetel. Belgische opgravingen onder Franz Cumont (1930–1938, 1947, 1953) en vanaf 1965 onder Jean-Charles Balty brachten veel vondsten naar Brussel, waaronder het Grote Jachtmozaïek van ongeveer 415–420 en een gereconstrueerd deel van de zuilengang. Volgens de Arabischtalige Wikipedia huisvest de Ottomaanse khan uit de 16e eeuw onder de citadel sinds 1987 een mozaïekmuseum.[1][2][3]

Volgens de Duitstalige Wikipedia kwam de zuilengang op 15 maart 2012 onder artillerievuur, en luchtbeelden uit het voorjaar van 2013 toonden veel grote plunderkuilen. De Arabischtalige Wikipedia meldt diefstallen uit het museum in 2011–2012, kogelgaten in zuilen en gedeeltelijke afbraak van muren. De Engelstalige Wikipedia citeert satellietbeelden van april 2017 die honderden door plunderaars gegraven gaten tonen.[1][2][3]