Κάστρο Τζααμπάρ

Δεν είναι γνωστό πότε οχυρώθηκε για πρώτη φορά ο λόφος· πιθανώς ήδη τον 7ο αιώνα. Στην προϊσλαμική εποχή ο χώρος ήταν γνωστός ως Ντάουσαρ και βρισκόταν σε έναν δρόμο από τη Ράκα προς τα δυτικά· η γερμανική και η αραβική Wikipedia αποδίδουν το όνομα σε έναν υπηρέτη (δούλο) ονόματι Ντάουσαρ του αλ-Νουμάν ιμπν αλ-Μουντχίρ, βασιλιά της αλ-Χίρα σύμφωνα με την αραβική Wikipedia. Το Καλάτ Ντάουσαρ αναφέρεται το 1040/41. Το μεταγενέστερο όνομά του προέρχεται από κάποιον Τζααμπάρ των Μπανού Νουμάιρ ή Μπανού Κουσάιρ· αν ήταν ο Τζααμπάρ ιμπν Σαμπίκ ή ο Τζααμπάρ ιμπν Μαλίκ είναι αβέβαιο.

Το 1086 ο Σελτζούκος Μαλίκ Σαχ Α΄ κατέλαβε το κάστρο και το παραχώρησε στον Ουκαϊλίδη Σαλίμ ιμπν Μαλίκ σε αντάλλαγμα για την παράδοση του Χαλεπιού. Οι απόγονοί του το κατείχαν σχεδόν αδιάλειπτα έως τα τέλη του 12ου αιώνα, με διακοπή το 1102 από τους Σταυροφόρους (κατοχή ή πολιορκία, ανάλογα με την πηγή). Το 1146 ο Ζενγκί δολοφονήθηκε από έναν δικό του δούλο ενώ πολιορκούσε το κάστρο. Το 1168 ο γιος του Νουρ αντ-Ντιν το ανέλαβε και εκτέλεσε μεγάλα έργα. Αργότερα πέρασε στους Αγιουβίδες και στους Μαμελούκους, υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τις μογγολικές εισβολές και αναστηλώθηκε τον 14ο αιώνα.

Κοντά στο κάστρο βρισκόταν ο φερόμενος τάφος του Σουλεϊμάν Σαχ, παππού του Οσμάν Α΄· πιθανότατα συγχεόταν με τον Σουλεϊμάν ιμπν Κουταλμίς. Βάσει του άρθρου 9 της Συνθήκης της Άγκυρας του 1921 η περιοχή έγινε τουρκικός θύλακας. Το 1973 ο τάφος μεταφέρθηκε βορειότερα λόγω της ανόδου της στάθμης της λίμνης, και το κάστρο έγινε συριακό έδαφος.[1][2][3]

Το κάστρο έχει διαστάσεις 370 × 170 m σύμφωνα με την αγγλική και τη γερμανική Wikipedia, 320 × 170 m σύμφωνα με την αραβική. Ένα πέτρινο τείχος με 35 προμαχώνες περιβάλλει έναν βραχώδη πυρήνα και εν μέρει προηγείται μια ξηρή τάφρος· η διάταξη θυμίζει την Ακρόπολη του Χαλεπιού. Τα ανώτερα τμήματα είναι από οπτόπλινθους. Η πρόσβαση γίνεται μέσω ενός πυλώνα και μιας ελικοειδούς ράμπας λαξευμένης στον βράχο. Στο εσωτερικό βρίσκονται τα κατάλοιπα μιας θολωτής αίθουσας και ένας κυλινδρικός πλίνθινος μιναρές, χτισμένος επί Νουρ αντ-Ντιν το 1173 σύμφωνα με τη γερμανική Wikipedia, το υψηλότερο σημείο του κάστρου. Η πλινθοδομή που είναι ορατή σήμερα είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα αναστήλωσης από τη Συριακή Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Μουσείων (DGAM).[1][2][3]

Ενόψει της κατάκλυσης της κοιλάδας του Ευφράτη από το Φράγμα της Τάμπκα, η κατασκευή του οποίου άρχισε το 1968, πραγματοποιήθηκαν ανασκαφές και αναστήλωση μεταξύ 1965 και 1974. Το κάστρο απέκτησε προστατευτικό πρανές (γλάσις) και λιθόστρωτη διάβαση προς την ξηρά· συμμετείχαν η DGAM, η διεύθυνση του φράγματος και η UNESCO, με κόστος 4 εκατομμυρίων συριακών λιρών. Οι εργασίες επικεντρώθηκαν στα ανατολικά τείχη και τους πύργους, σε τμήματα των δυτικών επάλξεων και στο «Donjon Alia», που προοριζόταν να στεγάσει τα ευρήματα· αυτά βρίσκονται σήμερα στο Εθνικό Μουσείο του Χαλεπιού και στο Μουσείο της Ράκα.[1][2][3]

Το ISIS κατέλαβε το κάστρο το 2014 και, σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, κατασκεύασε σήραγγες και αποθήκες όπλων στον χώρο. Στις 6 Ιανουαρίου 2017 οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις κατέλαβαν το κάστρο. Οι πηγές δεν περιέχουν μεταγενέστερη χρονολογημένη αναφορά για την κατάσταση· η αραβική Wikipedia περιγράφει πολλούς πύργους ως κατεστραμμένους ή εξαφανισμένους, χωρίς χρονολογία.[1][2][3]