Φράγμα του Ευφράτη (Φράγμα Τάμπκα)

Το φράγμα βρίσκεται αμέσως βόρεια της πόλης αλ-Θάουρα (Τάμπκα), περίπου 40 km ανάντη της Ράκα (άλλες πηγές: 35 ή 50 km). Έχει μήκος 4,5 km, ύψος 60 m πάνω από την κοίτη του ποταμού, πλάτος 512 m στη βάση και 19 m στη στέψη. Ένας υπερχειλιστής 250 m με δύο ανοίγματα χρησιμεύει για την εκτόνωση των πλημμυρών. Ο υδροηλεκτρικός σταθμός στο νότιο άκρο διαθέτει οκτώ στροβίλους Kaplan έως 103 MW ο καθένας· η γερμανική Wikipedia αναφέρει εγκατεστημένη ισχύ 824 MW.

Ο ταμιευτήρας – η Λίμνη του Ευφράτη, που στη γερμανική Wikipedia ονομάζεται Λίμνη Άσαντ – έχει μήκος περίπου 80 km και μέσο πλάτος 8 km. Η δυνητική χωρητικότητά του δίνεται ως 11,7 km³· η πραγματική χωρητικότητα δίνεται ως 9,6 km³ με επιφάνεια 447 km².[1][2][3]

Ένα φράγμα στον Ευφράτη προτάθηκε για πρώτη φορά το 1927 επί Γαλλικής Εντολής. Μετά από συμφωνίες με τη Σοβιετική Ένωση (1957), με τη Δυτική Γερμανία για ένα δάνειο (1960) και πάλι με τη Σοβιετική Ένωση (1965), η κατασκευή άρχισε το 1968. Διήρκεσε έως το 1973 (γερμανική Wikipedia: 1974)· ο σταθμός ηλεκτροπαραγωγής ολοκληρώθηκε στις 8 Μαρτίου 1978. Το κόστος ανήλθε σε 340 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ, από τα οποία 100 εκατομμύρια ήταν σοβιετικό δάνειο· έως 12.000 Σύροι και 900 Σοβιετικοί τεχνικοί εργάστηκαν στο έργο. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, περίπου 4.000 αραβικές οικογένειες από την κοιλάδα που κατακλύστηκε επανεγκαταστάθηκαν στο πλαίσιο ενός εν μέρει υλοποιημένου σχεδίου για μια «αραβική ζώνη» κατά μήκος των συνόρων.

Η πλήρωση του ταμιευτήρα από το 1974, ενώ η Τουρκία γέμιζε το Φράγμα Κεμπάν κατά τη διάρκεια ξηρασίας, οδήγησε σε διαμάχη με το Ιράκ· και τα δύο κράτη έστειλαν στρατεύματα στα σύνορα. Συμφωνία επιτεύχθηκε το 1975 με σαουδαραβική και σοβιετική μεσολάβηση.

Στις 11 Φεβρουαρίου 2013 δυνάμεις της αντιπολίτευσης κατέλαβαν το φράγμα (γερμανική Wikipedia: αντάρτες γύρω από το Μέτωπο αλ-Νούσρα), και το 2014 το Ισλαμικό Κράτος. Κατά τη διάρκεια μιας επιχείρησης των SDF και των ΗΠΑ στις 26 Μαρτίου 2017 αμερικανικές βόμβες έπληξαν την εγκατάσταση· κρίσιμος εξοπλισμός τέθηκε εκτός λειτουργίας και το φράγμα έπαψε να λειτουργεί. Μετά από έκτακτη εκεχειρία έγιναν επισκευές και άνοιξαν θυροφράγματα στις 29 Μαρτίου και στις 5 Απριλίου· οι πλημμύρες εκτόπισαν περίπου 3.000 ανθρώπους. Οι SDF κατέλαβαν το φράγμα στις 10 Μαΐου 2017. Τον Ιανουάριο του 2026 κυβερνητικές δυνάμεις ανέλαβαν τον έλεγχο (ar: βράδυ της 17ης Ιανουαρίου· en, με παραπομπή στο SANA: 18 Ιανουαρίου).[1][2][3]

Οι στόχοι του σχεδιασμού επιτεύχθηκαν μόνο εν μέρει: από τα 640.000 εκτάρια που προορίζονταν για άρδευση, περίπου 124.000 εκτάρια (19%) αρδεύονταν το 2000, εν μέρει λόγω γυψούχων εδαφών που αλατώνονται και καταρρευμένων καναλιών. Λόγω της μειωμένης εισροής από την Τουρκία και της έλλειψης συντήρησης, η αγγλική Wikipedia αναφέρει ότι ο σταθμός παράγει μόνο 150 MW αντί για 800 MW. Η λίμνη είναι η σημαντικότερη πηγή πόσιμου νερού του Χαλεπιού και στηρίζει την αλιεία· οι όχθες της είναι περιοχή διαχείμασης αποδημητικών πουλιών, και το νησί Τζαζίρατ αλ-Θάουρα είναι φυσικό καταφύγιο.

Πριν από την κατάκλυση, χώροι καταγράφηκαν από το 1963, και ένα διεθνές πρόγραμμα διάσωσης, με την υποστήριξη της UNESCO από το 1971, ανέσκαψε περισσότερους από 25 από αυτούς, μεταξύ των οποίων το Μουρεϊμπέτ, η Εμάρ και το Αμπού Χουρέιρα· οι μιναρέδες του Μουρεϊμπέτ και της Μεσκενέ μεταφέρθηκαν και το κάστρο Καλάτ Τζααμπάρ προστατεύθηκε.[1][2][3]