Δούρα Ευρωπός

Η πόλη ιδρύθηκε γύρω στο 300 π.Χ. επί Σελεύκου Α΄ Νικάτορος ως φρούριο εκεί όπου ο δρόμος του Ευφράτη συναντούσε τον δρόμο μεταξύ Αντιόχειας και Σελεύκειας επί του Τίγρη. Οι Έλληνες την ονόμασαν Ευρωπό από τη μακεδονική γενέτειρα του Σελεύκου, ενώ η λέξη «Δούρα» σημαίνει «φρούριο» στα αραμαϊκά· η σύνθετη μορφή «Δούρα-Ευρωπός» είναι νεότερη, επινοημένη από τον Φραντς Κιμόν το 1922. Μια σφηνοειδής πινακίδα που κατονομάζει έναν τόπο Ντα-βα-ρα ίσως παραπέμπει σε παλαιότερο οικισμό, αν και δεν είναι γνωστά κτίρια εκείνης της εποχής. Τον 2ο αιώνα π.Χ. η πόλη ανοικοδομήθηκε σε ιπποδάμειο σύστημα.

Οι Πάρθοι κατέλαβαν τη Δούρα γύρω στο 113 π.Χ. (γερμανική Wikipedia: περ. 114 π.Χ.), και έγινε περιφερειακό διοικητικό κέντρο με μεικτό πληθυσμό. Μετά από σύντομη κατοχή επί Τραϊανού, οι Ρωμαίοι την κατέλαβαν οριστικά το 165 μ.Χ. (χρονολόγιο του Hopkins: 164) και την έκαναν το ανατολικότερο οχυρό τους, με στρατόπεδο. Πριν από την επίθεση των Σασανιδών οι αμυνόμενοι γέμισαν με χώμα τα κτίρια κατά μήκος του δυτικού τείχους. Το 256–257 ο Σαπώρ Α΄ κατέλαβε την πόλη και εκτόπισε τον πληθυσμό της· σύμφωνα με τη γερμανική Wikipedia, εγκαταλείφθηκε πιθανώς οριστικά το 273.[1][2][4]

Η έκταση της πόλης δίνεται ως 45 εκτάρια για το επίπεδο τμήμα (αγγλική Wikipedia), περίπου 50 εκτάρια (αραβική Wikipedia) και περίπου 75 εκτάρια (UNESCO)· η γερμανική Wikipedia αναφέρει ότι έχει ανασκαφεί περίπου το 40%. Το τείχος με την Πύλη της Παλμύρας σώζεται σε ύψος εκτός από τμήματα των βόρειων και νότιων επάλξεων. Στα κτίρια περιλαμβάνονται πολυάριθμοι ναοί – μεταξύ αυτών της Αρτέμιδος, του Βηλ, της Αταργάτιδος, του Διός Θεού και των Γκαντέ – ένα μιθραίο, το Ανάκτορο του Στρατηγού, τα ρωμαϊκά principia, λουτρά, καταστήματα και μια νεκρόπολη με ταφικούς πύργους.

Η επίχωση κατά μήκος του δυτικού τείχους διατήρησε ιδίως τη συναγωγή, με τον μεγάλο κύκλο εικονιστικών τοιχογραφιών της (τελευταία φάση χρονολογημένη στο 244), και την κατ’ οίκον εκκλησία, που θεωρείται το αρχαιότερο γνωστό χριστιανικό εκκλησιαστικό κτίριο. Η συναγωγή καλύπτεται σε χωριστή καταχώριση.[1][2][3][4]

Επιγραφές και πάπυροι στα ελληνικά, λατινικά, παλμυρηνά, εβραϊκά, χατρηνά, σαφαϊτικά, μέσα περσικά και παρθικά μαρτυρούν μια πολύγλωσση κοινωνία, και το αρχείο της Cohors XX Palmyrenorum τεκμηριώνει τον ρωμαϊκό στρατό στο ανατολικό σύνορο. Τα ίχνη της πολιορκίας – υπονομεύσεις, αντιυπονομεύσεις και ευρήματα όπως ζωγραφισμένες ασπίδες και πλήρεις πανοπλίες αλόγων – αποτελούν μοναδική μαρτυρία του αρχαίου πολέμου. Ιστορία των ανασκαφών: τοιχογραφίες αποκαλύφθηκαν από βρετανικά στρατεύματα το 1920, ανασκαφικές περίοδοι υπό τον Κιμόν, το Γέιλ και την Académie des inscriptions το 1928–1937, και από το 1986 μια γαλλοσυριακή αποστολή υπό τον Πιερ Λερις (αραβική Wikipedia: 1980), που έληξε το 2011.

Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, η Δούρα-Ευρωπός εντάχθηκε στον Προσωρινό Κατάλογο της UNESCO το 1999 και συμπεριλήφθηκε ξανά το 2011 μαζί με το Μαρί.[1][2][3][4][5]

Σύμφωνα με τη γερμανική Wikipedia, δορυφορικές εικόνες της 4ης Αυγούστου 2011 και της 2ας Απριλίου 2014 τεκμηριώνουν συστηματική λεηλασία· έως τον Νοέμβριο του 2013 η έκταση της πόλης έμοιαζε με τοπίο κρατήρων, και το μουσείο του χώρου αναφέρθηκε από ομάδα εργασίας του ICOM ως «εντελώς λεηλατημένο». Η αγγλική Wikipedia αναφέρει ότι δορυφορικές εικόνες του 2015 έδειξαν πάνω από το 70% του χώρου κατεστραμμένο από αρχαιοκάπηλους, κυρίως από το Ισλαμικό Κράτος.[1][2]