Κάστρο του Χαλεπιού

Ένας ναός του θεού της καταιγίδας Χαντάντ, που ανασκάφηκε πρόσφατα και αναφέρεται σε σφηνοειδή κείμενα από την Έμπλα και το Μαρί, χρονολογεί τη χρήση του λόφου στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ.· παρέμεινε σε χρήση τουλάχιστον έως τον 9ο αιώνα π.Χ. Μεσαιωνικοί Άραβες ιστορικοί χρονολογούν την οχυρωμένη ακρόπολη στον Σελευκίδη ηγεμόνα Σέλευκο Α΄, ο οποίος μετονόμασε την πόλη σε Βέροια. Ο αυτοκράτορας Ιουλιανός θυσίασε έναν λευκό ταύρο στον Δία στην ακρόπολη το 363, και τον 7ο αιώνα οι κάτοικοι της πόλης κατέφυγαν στην ακρόπολη κατά τις μάχες με τους Σασανίδες.

Οι μουσουλμανικοί στρατοί κατέλαβαν το Χαλέπι το 636. Ο Χαμδανίδης Σάιφ αλ-Ντάουλα κυβερνούσε από την πόλη από το 944 και, μετά τη βυζαντινή λεηλασία του 962, οι Χαμδανίδες μετέφεραν το ανάκτορό τους στην ακρόπολη. Ο Νουρ αντ-Ντιν (βασ. 1147–1174) την οχύρωσε. Τη σημερινή της μορφή την οφείλει κυρίως στον γιο του Σαλαντίν, αλ-Ζαχίρ Γκάζι (βασ. 1193–1215), ο οποίος ενίσχυσε τα τείχη, επένδυσε την πλαγιά με πέτρα, βάθυνε την τάφρο, τη γεφύρωσε και ανοικοδόμησε το συγκρότημα της εισόδου το 1213.

Οι Μογγόλοι προκάλεσαν ζημιές στην ακρόπολη το 1260 και ο Ταμερλάνος την κατέστρεψε το 1400–1401. Από το 1415 ο Μαμελούκος κυβερνήτης Σάιφ αλ-Ντιν Τζακάμ την ανοικοδόμησε με δύο προκεχωρημένους πύργους και ένα ανάκτορο πάνω από την πύλη. Μετά από μια αναστήλωση επί Σουλεϊμάν Α΄ (1521) και σοβαρές ζημιές στον σεισμό του 1822, ακολούθησαν ανασκαφές και αναστήλωση επί Γαλλικής Εντολής από τη δεκαετία του 1930, και εργασίες συντήρησης από το Aga Khan Trust for Culture τη δεκαετία του 2000.[1][2][3]

Ο τύμβος έχει ελλειπτική βάση 450 επί 325 μέτρα και υψώνεται περίπου 50 μέτρα· η κορυφή έχει διαστάσεις 285 επί 160 μέτρα. Η πλαγιά του ήταν κάποτε εξ ολοκλήρου επενδεδυμένη με ασβεστόλιθο, τμήματα του οποίου σώζονται, και μια τάφρος του 12ου αιώνα βάθους 22 μέτρων και πλάτους 30 μέτρων την περιβάλλει. Η γέφυρα οδηγεί στο συγκρότημα της εισόδου, του οποίου η διαδρομή με στροφές σε ορθή γωνία (πέντε, ή περισσότερες από έξι σε άλλο σημείο) και τρεις πύλες με σκαλιστές μορφές σχεδιάστηκε για να επιβραδύνει τους επιτιθέμενους, με τη βοήθεια καταχυστρών.

Πάνω από το συγκρότημα της εισόδου βρίσκεται η μαμελουκική Αίθουσα του Θρόνου, διαστάσεων 26,5 επί 23,5 μέτρα σύμφωνα με την αραβική Wikipedia· ο αλ-Γκάουρι, ο τελευταίος Μαμελούκος σουλτάνος, αντικατέστησε την επίπεδη οροφή της με εννέα τρούλους. Στο εσωτερικό βρίσκονται το αγιουβιδικό «ανάκτορο της δόξας» με πύλη με μουκάρνας και αυλή με τέσσερα ιβάν, ένα τριμερές χαμάμ, δύο τεμένη που προήλθαν από μετατροπή βυζαντινών ναών – το Τέμενος του Αβραάμ και το Μεγάλο Τέμενος με τον μιναρέ των 21 μέτρων – και πηγάδια βάθους έως 125 μέτρων.[1][2][3]

Ο λόφος ήταν αρχικά χώρος λατρείας του θεού της καταιγίδας, αργότερα ακρόπολη, καταφύγιο και φρούριο. Επί Ζενγκιδών και Αγιουβιδών η ακρόπολη ήταν έδρα εξουσίας και φυλακή επιφανών Σταυροφόρων: ο Ιοσκελίνος Β΄ της Έδεσσας πέθανε εδώ, και ο Ρενό του Σατιγιόν και ο βασιλιάς Βαλδουίνος Β΄ της Ιερουσαλήμ κρατήθηκαν εδώ. Στις αρχές του 13ου αιώνα έγινε ανακτορική πόλη με κτίρια κατοικίας, θρησκευτικά, στρατιωτικά και εφοδιασμού. Επί Οθωμανών χρησίμευε ως στρατώνας· το 1679 ο Γάλλος πρόξενος ντ’Αρβιέ μέτρησε εκεί 1.400 άτομα, 350 από τα οποία γενίτσαρους.

Μια λαϊκή παράδοση συνδέει τον λόφο με τον Αβραάμ, ο οποίος λέγεται ότι άρμεγε εδώ τα πρόβατά του· ο Νουρ αντ-Ντιν δώρισε στο Τέμενος του Αβραάμ ένα ξύλινο μιχράμπ που χάθηκε κατά την περίοδο της Εντολής. Τον 20ό αιώνα η ακρόπολη έγινε αρχαιολογικός χώρος και χώρος εκδηλώσεων, με την προσθήκη ενός αμφιθεάτρου το 1980, και αποτελεί έμβλημα της πόλης. Κατά τον εμφύλιο πόλεμο ο Συριακός Στρατός τη χρησιμοποίησε ως στρατιωτική βάση.[1][2][3]

Η UNESCO ξεχωρίζει την τάφρο, το λιθοεπενδεδυμένο πρανές και την πύλη με τις καταχύστρες της ως σημαντικό σύνολο αραβικής στρατιωτικής αρχιτεκτονικής. Όταν ο αλ-Ζαχίρ Γκάζι επέκτεινε τα τείχη της πόλης, η ακρόπολη βρέθηκε στο κέντρο των οχυρώσεων αντί στο άκρο τους.[1][4]

Πολεμικές ζημιές καταγράφονται για τον Αύγουστο του 2012 (εξωτερική πύλη) και τον Ιούλιο του 2015 (έκρηξη σε σήραγγα κάτω από το εξωτερικό τείχος, με αμφισβητούμενη ευθύνη)· η ακρόπολη άνοιξε ξανά στις αρχές του 2018 με επισκευές σε εξέλιξη. Μετά από εκτεταμένες ζημιές στον σεισμό της 6ης Φεβρουαρίου 2023, άνοιξε ξανά στις 17 Φεβρουαρίου 2024 μετά από δύο φάσεις αναστήλωσης στον νότιο προκεχωρημένο πύργο. Στις 29 Νοεμβρίου 2024 η Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ και άλλες δυνάμεις ανταρτών κατέλαβαν την ακρόπολη.[1][2]