Η αββασιδική «Πύλη της Βαγδάτης» (8ος αι.) στη Ράκα (Συρία) · Φωτογραφία: http://en.wikipedia.org/wiki/Image:ArRaqqahBadBaghdad.jpg · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Τείχη της αλ-Ράφικα και Πύλη της Βαγδάτης
Τοπική ονομασία: سور الرقة وباب بغداد
Τα τείχη της αλ-Ραφίκα περιέκλειαν την αββασιδική φρουριακή πόλη που άρχισε να χτίζεται το 772 δίπλα στην παλαιά Ράκα στον Ευφράτη· η πεταλοειδής κάτοψή τους ακολουθεί το πρότυπο της Βαγδάτης. Μεγάλο μέρος του τείχους με τους στρογγυλούς πύργους του σώζεται, εν μέρει αναστηλωμένο. Η Πύλη της Βαγδάτης στη νοτιοανατολική γωνία είναι μεταγενέστερη κατασκευή, πιθανώς του 12ου αιώνα.
Ιστορία
Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, ο Αββασίδης χαλίφης αλ-Μανσούρ αποφάσισε το 770–1 να χτίσει μια νέα φρουριακή πόλη δυτικά της Ράκα απέναντι στο Βυζάντιο· η κατασκευή άρχισε το 772 υπό την επίβλεψη του γιου του αλ-Μαχντί και συνεχίστηκε τουλάχιστον έως το 774–5. Η γερμανική Wikipedia χρονολογεί το τείχος στο 771–775. Σύμφωνα με τον αλ-Ταμπαρί, η αλ-Ραφίκα («η συντροφιά») ακολουθούσε την κάτοψη της Βαγδάτης, αλλά ήταν μικρότερη, ισχυρότερα οχυρωμένη και πεταλοειδής αντί για κυκλική.
Από το 796 ο Χαρούν αλ-Ρασίντ κατοικούσε στη Ράκα/αλ-Ραφίκα, η οποία ήταν ουσιαστικά η πρωτεύουσα του Αββασιδικού Χαλιφάτου έως το 808 (αγγλική Wikipedia: 809)· σύμφωνα με τη γερμανική Wikipedia, πρόσθεσε ένα εξωτερικό τείχος μεταξύ 796 και 806. Ο αλ-Σαραχσί, που την επισκέφθηκε το 884–5, βρήκε τμήματα των τειχών ερειπωμένα. Μετά από περιόδους ευημερίας επί Ζενγκιδών και Αγιουβιδών οι Μογγόλοι κατέστρεψαν την πόλη (UNESCO: 1258). Από το 1864/1865 ένα οθωμανικό φυλάκιο εγκαταστάθηκε στη νοτιοανατολική γωνία του αββασιδικού περιβόλου· οι πρώτοι έποικοι έχτισαν με πλίνθους από τον παλαιό περίβολο.[1][2][3][4]
Αρχιτεκτονική
Το κύριο τείχος είχε πάχος 6,2 μέτρων, από πλίνθους λάσπης σε πέτρινη θεμελίωση με επένδυση από οπτόπλινθους. Αρχικά είχε 132 πύργους, σε απόσταση 25–28 μέτρων μεταξύ τους σύμφωνα με τη γερμανική Wikipedia και περίπου 35 μέτρων σύμφωνα με την περιγραφή της UNESCO. Το μήκος του δίνεται ως 4.580 μέτρα (αγγλική Wikipedia), 4,5 km (γερμανική) ή 5 km (UNESCO)· περιέκλειε μια έκταση 1.302 επί 1.400 μέτρων, της οποίας η ευθεία νότια πλευρά ήταν παράλληλη προς τον Ευφράτη. Μπροστά του υπήρχε ένα εξωτερικό τείχος 4,5 μέτρων και μια τάφρος 15,9 μέτρων. Η βόρεια πύλη, πιθανώς η Πύλη της Χαράν, είναι η αρχαιότερη σωζόμενη αββασιδική πύλη πόλης· εκεί βρέθηκαν σιδερένιοι παραστάτες θυρών.
Η Πύλη της Βαγδάτης βρίσκεται αποκομμένη έξω από τον νοτιοανατολικό προμαχώνα. Η χρονολόγηση του K. A. C. Creswell στο 772 ανατράπηκε το 1978 από τον John Warren, ο οποίος υποστήριξε τον 10ο/11ο αιώνα· ο Robert Hillenbrand (1985) θεωρεί πιθανό το δεύτερο μισό του 12ου αιώνα, η αγγλική Wikipedia αναφέρει τα τέλη του 11ου ή τον 12ο αιώνα. Το κτίριο διαστάσεων 12 επί 8 μέτρα, ένας κεντρικός χώρος με επίπεδα τόξα σε σχήμα καρίνας, ακολουθεί την ιρανική αρχιτεκτονική.[1][2][4]
Χρήση και σημασία
Η αλ-Ραφίκα ήταν η μεγαλύτερη και σημαντικότερη αββασιδική οχύρωση στα βυζαντινά σύνορα και η μόνη που σώθηκε. Καθώς τίποτα δεν απομένει από την Κυκλική Πόλη της Βαγδάτης, το τείχος είναι το μόνο σωζόμενο συγκρίσιμο παράδειγμα· η UNESCO το χαρακτηρίζει τον μόνο γνωστό διατηρημένο πεταλοειδή περίβολο της πρώιμης αββασιδικής περιόδου. Το κείμενο του Προσωρινού Καταλόγου της UNESCO βλέπει τη γραμμή των τειχών ως συνδετικό κρίκο των διάσπαρτων μνημείων της Ράκα-Ραφίκα, όπως το Μεγάλο Τέμενος και το Κασρ αλ-Μπανάτ.[1][2][4]
Χρονολόγιο
- 772–775
Κατασκευή της αλ-Ραφίκα και του τείχους της επί αλ-Μαχντί (γερμανική Wikipedia: 771–775· απόφαση του αλ-Μανσούρ το 770–1 σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia).[1][2][3][4]
- 796–808/809
Η Ράκα/αλ-Ραφίκα κατοικία του Χαρούν αλ-Ρασίντ· προσθήκη εξωτερικού τείχους το 796–806 (γερμανική Wikipedia).[1][2][3][4]
- 884–5
Ο αλ-Σαραχσί περιγράφει τμήματα των τειχών ως ερειπωμένα.[1]
- 2ο μισό 12ου αι.;
Πιθανή χρονολόγηση της Πύλης της Βαγδάτης κατά τον Hillenbrand (Warren: 10ος/11ος αι.· αγγλική Wikipedia: τέλη 11ου ή 12ος αι.).[1][2]
- 1258
Η Ράκα και η Ραφίκα ερημώνονται από τους Μογγόλους (UNESCO· αγγλική Wikipedia: εισβολές της δεκαετίας του 1260).[1][3][4]
- 1864/1865
Οθωμανικό φυλάκιο στη νοτιοανατολική γωνία του περιβόλου· αρχή της σύγχρονης πόλης.[1][2]
- δεκαετίες 1970/1980
Το εξωτερικό τείχος και η τάφρος ισοπεδώνονται με μπουλντόζες για νέες οικοδομές.[1]
Συλλογή εικόνων
Καταγεγραμμένη κατάσταση
Η τρέχουσα κατάσταση δεν έχει καταγραφεί · κατά το 2026
Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia (Οκτώβριος 2026), περίπου 2.660 μέτρα του κύριου τείχους στέκουν ακόμη· το εξωτερικό τείχος και η τάφρος ισοπεδώθηκαν με μπουλντόζες τη δεκαετία του 1970 ή του 1980. Η γερμανική Wikipedia αναφέρει περίπου τρία χιλιόμετρα στα ανατολικά και βόρεια, αναστηλωμένα σε ύψος τουλάχιστον 5 μέτρων, και 74 σωζόμενους πύργους· η UNESCO κάνει λόγο για περίπου τα δύο τρίτα. Η νότια και η ανατολική πλευρά της Πύλης της Βαγδάτης σώζονται εν μέρει. Οι πηγές δεν αναφέρουν τίποτα για ζημιές στα τείχη κατά τον εμφύλιο πόλεμο, συμπεριλαμβανομένης της μάχης για τη Ράκα το 2017.[1][2][4]
Επίσκεψη
Άφιξη & διαμονή
Τεκμηριωμένες υπηρεσίες μεταφοράς, διαμονής και συγκοινωνίας σε Κυβερνείο της Ράκκα:
Ιατρικές υπηρεσίες κοντά
Απόσταση σε ευθεία γραμμή από αυτόν τον τόπο. Δεδομένα: OpenStreetMap, έως 2026-10-30. Η λειτουργία δεν έχει επαληθευτεί – τηλεφωνήστε πριν πάτε.
Πηγές (5)
- Wikipedia (en): Raqqa rev. 1381455915 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (de): Ar-Raqqa rev. 268736036 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- Wikipedia (ar): الرقة rev. 76511865 · CC BY-SA 4.0 · 2026-10-30
- UNESCO World Heritage Centre: Tentative List entry 1302 (Raqqa – Rafiqa) · 2026-10-30
- OpenStreetMap: City walls of Rafiqa (ways 492671192, 492671181, 492671183, 492671189, 492671185), Baghdad Gate (way 492671161) · ODbL · 2026-10-30
Kein eigenes Wikidata-Objekt; Identität über OSM (Quelle 5): 'osm' enthält die fünf historic=citywalls-Ways; das Bagdadtor ist separat als way/492671161 (historic=castle, name 'باب بغداد') erfasst und könnte ergänzt werden; weitere OSM-Objekte (Qasr al-Banat way/457526661, Burj ar-Raqqa node/571225316, 'Raqqa wall gate'-Nodes) gehören nicht zur Mauer im engeren Sinn. Keine Koordinaten im Datensatz; falls nötig nur aus der OSM-Liste. Namen: kein eigenes Lemma; de/en/ar beschreibend aus den Artikeltexten und OSM-Namen gebildet. Widersprüche: (1) Baubeginn – en Entscheidung 770/771, Baubeginn 772, Bau bis mindestens 774/775; de 772 bzw. 771–775 (Stadtbild-Abschnitt); ar und UNESCO 772 unter al-Mansur. (2) Länge – en 4580 m, de 4,5 km, UNESCO 5 km. (3) Erhalten – en 2660 m, de ca. 3 km restauriert, UNESCO zwei Drittel; Türme 132 (alle), davon 74 erhalten (de). (4) Turmabstand – de 25–28 m, UNESCO ca. 35 m. (5) Hauptstadtzeit – en 796–809, de/ar 796–808, UNESCO 'über 13 Jahre'. (6) Mongolen – UNESCO/ar 1258, de nach 1258, en 1260er. (7) Nordtor – en ausgegraben und teilrekonstruiert in den 1990ern, de ausgegraben in den 1980ern; de nennt Verkauf des Eisens im 10. Jh. an die Qarmaten, en eine andere Überlieferung zu einem Eisentor (Amorion–Samarra–Raqqa–Aleppo) – beide nicht übernommen. (8) Bagdadtor – Creswell 772, Warren 10./11. Jh., Hillenbrand 2. Hälfte 12. Jh., en spätes 11./12. Jh.; UNESCO nennt es nur 'porte dite de Bagdad' im Südosten. (9) Osmanischer Posten – en 1864, de 1865. (10) Ursprüngliche Mauerhöhe: de ca. 18 m (geschätzt), en 18 m nur für das Nordtor – nicht übernommen. Zustand: keine datierte Zustandsangabe; keine Quelle zu Schäden 2013–2017. UNESCO-Tentativlisteneintrag 1302 (Titel nicht im Paket; Name der Quelle beschreibend); Jahr der Eintragung nicht im Paket. Keine Relation gesetzt (Q-ID von Raqqa nicht im Paket).