Βασιλική Αγίου Συμεών του Στυλίτου

Η αγγλική Wikipedia αναφέρει το 390 ως έτος γέννησης του Συμεών· η αραβική Wikipedia αναφέρει το 389 και κατονομάζει το χωριό Σισάν. Σε ηλικία δεκαέξι ετών εισήλθε σε μονή, όμως κρίθηκε υπερβολικά ακραίος στην άσκησή του για την κοινοβιακή ζωή. Το 412 εντάχθηκε στη μονή της Τελανίσσου, αργότερα αποσύρθηκε στον λόφο πάνω από αυτήν και τελικά έζησε σε μια μικρή εξέδρα στην κορυφή ενός στύλου, το ύψος του οποίου αυξήθηκε με τον καιρό από περίπου 3 σε 18 μέτρα. Κήρυττε από εκεί δύο φορές την ημέρα και τον συμβουλεύονταν ανατολικοί αυτοκράτορες. Μετά τον θάνατό του το 459, η διαμάχη για τα λείψανά του κρίθηκε υπέρ της Αντιόχειας.

Λίγες δεκαετίες αργότερα, με αυτοκρατορική υποστήριξη, ο μεγάλος ναός υψώθηκε πάνω από τον στύλο. Οι χρονολογίες διαφέρουν: η γερμανική Wikipedia αναφέρει 476 έως 490 και συνδέει τις οδούς λιτανείας με τον αυτοκράτορα Ζήνωνα (βασ. 474–491)· η αγγλική Wikipedia αναφέρει το 473 ως έναρξη και το 490 ως ολοκλήρωση. Σύμφωνα με την αγγλική Wikipedia, η μονή πέρασε στους Μιαφυσίτες το 638.

Μετά τις αραβικές κατακτήσεις οι Βυζαντινοί οχύρωσαν τον ναό, και τον 10ο αιώνα το συγκρότημα μετατράπηκε σε ακρόπολη με τείχος και 13 πύργους, κάτι που αναφέρεται ως προέλευση του ονόματος «Φρούριο του Συμεών». Ο Χαμδανίδης στρατηγός Καργούγια το λεηλάτησε και σκότωσε τους μοναχούς του· η αγγλική Wikipedia το χρονολογεί άλλοτε στο 985 και άλλοτε στο 986. Ο χώρος έμεινε στη συνέχεια εγκαταλελειμμένος για μεγάλο διάστημα.[1][2][3]

Ο ναός σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε ως ενιαίο έργο μέσα σε σύντομο χρόνο. Τέσσερις τρίκλιτες βασιλικές, πλάτους 24 μέτρων η καθεμία, εκτείνονται σε σχήμα σταυρού από ένα κεντρικό οκτάγωνο διαμέτρου 28 μέτρων, με τον στύλο στο κέντρο του· το κτίριο έχει μήκος 100 μέτρα από ανατολή προς δύση και 88 μέτρα από βορρά προς νότο. Η ανατολική βασιλική είναι μεγαλύτερη από τις άλλες και μόνη αυτή έχει τρεις αψίδες, καθώς φιλοξενούσε τη λειτουργία. Η αγγλική Wikipedia αναφέρει ότι ένας τρούλος έστεφε το οκτάγωνο και προφανώς διατηρήθηκε έως τον 19ο αιώνα.

Το περιτειχισμένο συγκρότημα περιλάμβανε επίσης δύο μικρότερους ναούς, μια μονή με παρεκκλήσι νότια της ανατολικής βασιλικής, ξενώνες προσκυνητών και ένα βαπτιστήριο στην Ιερά Οδό. Χτισμένο λίγο μετά τον κύριο ναό, το βαπτιστήριο είναι ένα οκτάγωνο σε τετράγωνη βάση που κάποτε είχε ξύλινη κωνική ή θολωτή στέγη· ένα κλιμακωτό πέρασμα κατεβαίνει από την ανατολική μικρή αψίδα του. Η βασιλική του Καλμπ Λοζέ, που ολοκληρώθηκε γύρω στο 470, θεωρείται το πρότυπο για την αρχιτεκτονική και τον διάκοσμο· το ύφος της υιοθετήθηκε, μεταξύ άλλων, στο Ντέιρ Τουρμανίν και στο Ντέιρ Σέτα.[1][2]

Ήδη όσο ζούσε, οι πιστοί αναζητούσαν τη συμβουλή και την καθοδήγηση του Συμεών· μετά τον θάνατό του ο χώρος παρέμεινε τόπος προσκυνήματος. Το συγκρότημα σχεδιάστηκε για αυτά τα πλήθη: οι προσκυνητές εισέρχονταν από τα νότια μέσα από ένα τόξο στους πρόποδες του λόφου και περνούσαν από το βαπτιστήριο και τους ξενώνες καθ’ οδόν προς τη νότια πύλη του κύριου ναού. Κάτω, στην πεδιάδα, βρισκόταν η πόλη των προσκυνητών Ντέιρ Σεμάν, συνδεδεμένη με την Αντιόχεια μέσω οδών λιτανείας.

Από τον 10ο αιώνα το συγκρότημα χρησίμευε ως οχυρωμένος χώρος. Επί αιώνες οι προσκυνητές απέκοπταν κομμάτια από τον στύλο ως κειμήλια· σημαντικά τμήματα του κορμού ήταν ορατά για τελευταία φορά τον 17ο αιώνα, και σήμερα απομένει μόνο ένας όγκος ύψους περίπου δύο μέτρων.[1][2]

Η γερμανική Wikipedia αναφέρει 4.800 τετραγωνικά μέτρα για τον ναό και 12.000 τετραγωνικά μέτρα για ολόκληρο το συγκρότημα· η αγγλική Wikipedia κάνει λόγο για περισσότερα από 5.000 τετραγωνικά μέτρα. Ανασκαφές υπό τη διεύθυνση του Ζαν-Πιερ Σοντινί μεταξύ 1980 και 2004 έφεραν στο φως στιλβωμένη μαυροκόκκινη κεραμική του πολιτισμού Κούρα-Αράξη στο δυτικό τμήμα του μαρτυρίου, πολιτισμού που εμφανίστηκε στον νότιο Καύκασο μεταξύ 3500 και 3300 π.Χ.

Η UNESCO αποτιμά τα χωριά του Ασβεστολιθικού Όγκου ως μαρτυρία της αγροτικής ζωής στην ύστερη αρχαιότητα και της διάδοσης του χριστιανισμού στις κοινότητες των χωριών.[1][2][4]

Κατά την εγγραφή το 2011 η UNESCO τόνισε τον πολύ υψηλό βαθμό αυθεντικότητας των χωριών μετά από χίλια χρόνια χωρίς κατοίκηση· το 2013 το μνημείο εντάχθηκε στον Κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο. Στον συριακό εμφύλιο πόλεμο ο χώρος υπέστη ζημιές από μάχες, παράνομες ανασκαφές και αφαίρεση λίθων· στις 28 Μαΐου 2015 κουρδικές δυνάμεις YPG/YPJ τον κατέλαβαν πριν τον χάσουν από αντικυβερνητικές φατρίες. Τον Μάιο του 2016 ρωσική αεροπορική επιδρομή προκάλεσε ζημιές στα υπολείμματα του στύλου και στα γύρω ερείπια· στις 17 Μαΐου 2016 η Γενική Διευθύντρια της UNESCO καταδίκασε τις σοβαρές ζημιές. Έως τις 8 Φεβρουαρίου 2020 οι Τουρκικές Χερσαίες Δυνάμεις κατείχαν την κορυφή του λόφου κοντά στον χώρο.

Η αραβική Wikipedia αναφέρει αποκατάσταση και αναστήλωση μετά από 14 χρόνια κλεισίματος, με χρονολόγηση τον Σεπτέμβριο του 2026· οι άλλες πηγές δεν το επιβεβαιώνουν.[1][3][4]